Rdze przeduony - budowa, funkcje. Skutki uszkodzenia rdzenia przeduonego

Rdze przeduony to struktura mzgowia znajdujca si pomidzy rdzeniem krgowym a mostem. W jego obrbie znajduj si liczne orodki nerwowe, ktre odpowiadaj za podstawowe funkcje yciowe (np. prac serca, oddychanie), a take odruchy mimowolne (np. kaszel, kichanie, poykanie). Uszkodzenie rdzenia przeduonego skutkuje powanymi konsekwencjami, a bardzo czsto mierci.

Rdze przeduony a rdze krgowy

Rdze przeduony, jak sugeruje nazwa, jest to struktura stanowica przeduenie rdzenia krgowego. Zlokalizowany jest w tylnej czci mzgowia. Jeszcze w XIX wieku uznawano te dwie struktury za cao, jednake z czasem odkryto, e rdze przeduony peni zupenie odmienne funkcje od rdzenia krgowego. Eksperyment przeprowadzi francuski lekarz, ktry bada mzgoczaszk krlikw. Odkry, e po usuniciu mdku oraz kory mzgu zwierzta przestaway oddycha, za po usuniciu rdzenia przeduonego funkcja oddychania nadal si utrzymywaa. Eksperyment ten sta si przeomowy i zmobilizowa innych naukowcw do odkrycia, za jakie funkcje yciowe odpowiedzialna jest ta struktura.

Budowa rdzenia przeduonego

Rdze przeduony przypomina ksztatem city stoek, ktrego podstawa poczona jest z mostem, za szczyt z rdzeniem krgowym. W czci dolnej rdzenia przeduonego znajduje si kana rodkowy, ktry jest przedueniem kanau, wystpujcego w rdzeniu krgowym. W grnej czci kana ten przechodzi w IV komor mzgu i przepywa przez niego pyn mzgowo-rdzeniowy.

Od zewntrznej strony rdze przeduony skada si z dwch struktur – powierzchni brzusznej oraz grzbietowej. Zarwno na jednej, jak i drugiej powierzchni zlokalizowane s wkna nerwowe, m.in. gardowo-jzykowe, bdne oraz podjzykowe.

W przeciwiestwie do innych struktur mzgowia, wntrze rdzenia przeduonego wypenione jest gwnie istot szar (w komorach mzgu i innych czciach wystpuje rwnowaga pomidzy istot bia, a szar). Oprcz tego rwnie dzieli si je na dwie przestrzenie – brzuszn oraz grzbietow. Wewntrz rdzenia przeduonego wystpuj liczne jdra nerwowe. S to m.in. jdro czuciowe nerww twarzowych, jdra ruchowe podjzykowe lub jdro nerwu jzykowo-gardowego.

Rdze przeduony – funkcje

Rdze przeduony peni bardzo wan rol w funkcjonowaniu organizmu, poniewa to wanie w tej strukturze znajduj si orodki nerwowe, odpowiedzialne za odruchy bezwarunkowe (mimowolne). S to:

Orodek oddechowy – receptory zlokalizowane we krwi odczytuj poziom kwasowoci osocza. W przypadku zwikszenia kwasowoci, ktra wiadczy o zmniejszonej iloci tlenu, komrki te wysyaj sygna do rdzenia przeduonego, ktry z kolei wysya komunikat do narzdw ukadu oddechowego (np. przepony, mini midzyebrowych), aby zwikszyy czstotliwo kurczenia si, co skutkuje dotlenieniem organizmu

Orodek krenia krwi – ktry odpowiada za regulacj pracy serca, a przez to rwnie cinienie ttnicze krwi

Orodki odruchw takich jaki kaszel, kichanie, ucie, ssanie, poykanie oraz czkanie, wydzielanie liny i wymiotowanie

Orodki termoregulacyjne – odpowiadajce za zwanie i rozszerzanie naczy krwiononych oraz wydzielanie si potu

Orodki smaku – wewntrz rdzenia zlokalizowane s nerwy limakowe i jzykowe, ktre bior udzia w identyfikacji smakw z jzyka

Orodki suchu

Orodek rwnowagi – dziki nerwowi bdnemu, ktry ma pocztek w powierzchni brzusznej rdzenia przeduonego

Skutki uszkodzenia rdzenia przeduonego

Ze wzgldu na to, e w rdzeniu przeduonym znajduj si orodki odpowiadajce za wiele funkcji yciowych, uszkodzenie tej struktury niesie za sob zawsze bardzo powane i nieodwracalne konsekwencje, a take bardzo due ryzyko mierci. Do uszkodzenia rdzenia przeduonego dochodzi zwykle wskutek upadku, wypadku lub innego gwatownego wstrzsu.

Kolejnym bardzo powanym stanem, ktry prowadzi do uszkodzenia tej struktury jest tzw. wgobienie, czyli przemieszczenie tkanki nerwowej w obrbie mzgu. Bezporednimi przyczynami wgobienia jest zapalenie opon mzgowo-rdzeniowych, a take inne stany zapalne mzgu. Dochodzi wwczas do zwikszenia objtoci konkretnych struktur, a take wzrostu cinienia w mzgowiu. W efekcie tego moe doj do przesunicia rdzenia przeduonego w poblie czaszki, a nastpnie jego przerwania oraz uszkodzenia.

Zamanie podstawy czaszki, w ktrej zlokalizowany jest rdze przeduony zawsze skutkuje paraliem od tego miejsca w d.

Zwykle uszkodzenie rdzenia przeduonego przynosi nieodwracalne skutki. Jeeli uszkodzenie jest niewielkie, w powrocie do zdrowia moe pomc opieka neurochirurgiczna, a take dugotrwaa rehabilitacja.

Czego moe si nauczy mzg. Po tych badaniach polskich naukowcw trzeba bdzie zmieni podrczniki do biologii

Zobacz wideo