Hormonalna terapia zastpcza: czy jest bezpieczna. Rodzaje HTZ

Jedna trzecia ycia kobiety upywa, gdy jej organizm nie produkuje ju dostatecznej iloci estrogenw, ktre chroniy j przed chorobami serca czy osteoporoz. Hormonalna terapia zastpcza (HTZ) ma pomc w niwelowaniu niekorzystnych skutkw menopauzy. I jak kada terapia, wymaga umiaru i rozwagi, aby zadziaaa waciwie. Wane jest rozwaenie, czy w danym przypadku przyniesie kobiecie wicej korzyci czy szkd.

Hormonalna terapia zastpcza (HTZ) - co to jest?

Hormonalna terapia zastpcza (HTZ) polega na przyjmowaniu eskich hormonw (gwnie estrogenw) przez kobiety w okresie okoomenopauzalnym oraz pomenopauzalnym, w celu uzupenienia ich niedoborw w organizmie. Moment, w ktrym zaczyna si u nas menopauza to take czas, gdy koczy si ochrona estrogenowa. Postpujce wraz z wiekiem zmiany w dziaalnoci jajnikw prowadz do obniania si iloci produkowanych przez nie hormonw, a take do wzrostu wydzielania hormonw przysadki mzgowej FSH i LH. Dodatkowo obnia si poziom hormonu wzrostu i zmniejsza si tym samym wraliwo na insulin. Te wszystkie burze hormonalne skutkuj pojawieniem si klimakterium. Dochodzi do zmian w organizmie kobiety, dotyczcych ukadu sercowo-naczyniowego, orodkowego ukadu nerwowego, kostnego, moczowo-pciowego oraz skry.

Wraz ze zmianami hormonalnymi wrasta ryzyko wystpienia niedokrwiennej choroby serca, udaru mzgu, szybszego postpu osteoporozy. Pojawiaj si zaburzenia w ukadzie moczowo-pciowym i stany zapalne pochwy, a take nieprzyjemne doznania, takie jak uderzenia gorca, zlewne poty, zawroty gowy, koatanie serca, kopoty ze snem. Kobiety miewaj take problemy zwizane ze zmianami nastroju, brakiem koncentracji i inne nieprzyjemne objawy psychiczne.

Uzupenianie niedoborw estrogenw poprzez hormonaln terapi zastpcz (HTZ) ma wic pomc organizmowi w uporaniu si z niekorzystnymi zmianami w organizmie, a take poprawi komfort ycia kobiet szczeglnie mocno przeywajcych menopauz.

Hormonalna terapia zastpcza (HTZ) - na czym polega? Rodzaje HTZ

Tego typu terapia powinna odbywa si pod kontrol lekarza. Polega na podawaniu gwnie estrogenw lub estrogenw wraz z gestagenami (takimi jak progesteron). Istniej rne metody podawania hormonw, w tym tabletki doustne lub plastry, kremy, wkadki domaciczne, implanty podskrne, piercienie dopochwowe oraz iniekcje dominiowe.

Stosuje si preparaty zawierajce estradiol, a take estriol i estron lub koskie estrogeny okrelane nazwami ekwilina, ekwilenina i hipulina. Uwaa si ponadto, e lepiej tolerowane przez organizm s leki pochodzenia naturalnego. Ze wzgldu na niebezpieczestwo rozrostu endometrium podawanie samych estrogenw stosuje si tylko u kobiet, ktrym usunito macic. Zwykle wic lekarze przepisuj terapi dwuskadnikow, czyli poczenie estrogenu z gestagenami. Gestageny s dobierane przez lekarza w zalenoci od indywidualnych potrzeb organizmu kobiety. Rne s take dawki, ktre zale od rodzaju leku, poziomu hormonw w organizmie kobiety, a take innych czynnikw, takich jak oglny poziom zdrowia, ryzyko wystpienia chorb serowo-naczyniowych, wieku, dugoci trwania menopauzy itp.

Zobacz wideo

Hormonalna terapia zastpcza (HTZ) - czy jest bezpieczna?

HTZ - jak kada terapia - ma swoje wskazania i przeciwwskazania, badania nad jej bezpieczestwem lub zagroeniami cigle trwaj, a wyniki nie s jednoznaczne. Ma z pewnoci skutki uboczne: zwiksza ryzyko nadcinienia ttniczego, powika zakrzepowo-zatorowych i zawau serca (szczeglnie w pierwszym roku przyjmowania leku) oraz udaru mzgu. Zwiksza take ryzyko rozwoju raka piersi, ktre ronie wraz z okresem trwania terapii hormonalnej, poczwszy od 4 roku leczenia. Z drugiej strony, realnie pomaga kobietom w niwelowaniu niekorzystnych skutkw menopauzy i stosowana rozsdnie, ma wicej zalet ni wad. Dlatego hormonaln terapi zastpcz stosuje si pod cisym nadzorem lekarza.

Po tym oglnym zastrzeeniu przejdmy do konkretw. Co mwi badania naukowe ma temat bezpieczestwa HTZ?

Duscy naukowcy przebadali 700 tys. kobiet, aby doj do wniosku, e stosowanie estrogenw w postaci plastrw ma pozytywny wpyw na stan ukadu sercowo-naczyniowego, zmniejsza liczb zawaw serca oraz nie zwiksza ryzyka powika zakrzepowych. Przyjmowanie wysokich dawek estrogenw moe jednak spowodowa wzrost cinienia ttniczego, dlatego lekarze ostronie stosuj HTZ u kobiet chorujcych na nadcinienie oraz u otyych lub z du nadwag. Podobnie w przypadku cukrzycy, ktra zmniejsza pozytywne dziaanie HTZ na serce ze wzgldu na ju istniejce problemy kardiologiczne.

Badania pokazay ponadto, e wane jest wczesne rozpoczcie terapii, zanim dojdzie do niekorzystnych zmian w naczyniach krwiononych. Wedug naukowcw zmniejsza si wtedy o 20-50 proc. ryzyko zachorowania i mierci z powodu chorb sercowo-naczyniowych. Podawanie estrogenw kilkanacie lat po menopauzie jest ju jednak ryzykowne, poniewa w organizmie mogo doj do niekorzystnych zmian w naczyniach krwiononych. W takiej sytuacji ochronna rola HTZ jest ju problematyczna i nie jest zalecana, poniewa wrasta ryzyko powika zakrzepowo-zatorowych, szczeglnie w pierwszym roku terapii przy doustnym podawaniu leku.

Zatem najbezpieczniejsze jest wczesne rozpoczynanie terapii hormonalnej, a najmniejsze ryzyko niekorzystnego wpywu dotyczy kobiet, ktre rozpoczy terapi w pierwszym roku menopauzy. Istotny jest take sposb podawania i rodzaj leku. Wykazano, e plastry z estrogenami naturalnego pochodzenia s korzystniejszym sposobem na dostarczanie hormonw do organizmu.

Rekomendowane jest stosowanie HTZ w leczeniu objaww menopauzy u kobiet stosunkowo modych, w cigu 10 lat od wystpienia menopauzy, bdcych w wieku poniej 60 roku ycia. Ponadto wany jest korzystny profil lipidowy (cholesterol LDL - poniej 130 mg/dL lub stosunek cholesterolu LDL/HDL poniej 2,5), brak chorb metabolicznych czy stwierdzonych uwarunkowa genetycznych. Kobiety z wysokim ryzykiem ylnej choroby zakrzepowo-zatorowej powinny wybra raczej drog podania przezskrnego zamiast doustnego (badania opublikowane w British Medical Journal).

Podsumowujc opinie badaczy mona powiedzie, e HTZ moe w istotny sposb pomc kobietom w zwalczaniu niekorzystnych skutkw menopauzy jeeli jest stosowana w moliwie najmniejszych dawkach i rozpoczta wczenie, zanim pojawi si zmiany miadycowe w naczyniach krwiononych. Ponadto wane s wspistniejce choroby, takie jak nowotwory piersi czy rak szyjki macicy oraz istniejce ju choroby zatorowo-zakrzepowe i cukrzyca, ktre w istotny sposb zmieniaj moliwoci zastosowania oraz rodzaj terapii hormonalnej (HTZ).

Hormonalna terapia zastpcza powinna si wiza take ze zmian stylu ycia na bardziej aktywny oraz z odpowiedni diet. Nie jest panaceum na wszystkie bolczki kobiety, ale poprawia jako ycia kobiet mocno cierpicych z powodu menopauzy i jej skutkw.