Lipidy - czym s, jakie peni funkcje?

Lipidy, czyli tuszcze, to szeroka grupa zwizkw organicznych, ktre zoone s z glicerolu oraz kwasu tuszczowego. S niezbdne do prawidowego funkcjonowania organizmu. Z czego zoone s lipidy? Jakie rozrniamy rodzaje lipidw i jakie peni funkcje? Czy naley spoywa tuszcze czy lepiej ich unika?

Tuszcze dzieli si pod rnymi wzgldami i peni one zrnicowane funkcje. Lipidy s obecne w wielu produktach spoywczych, a tuszcze pozyskiwane z rnych rde wykorzystuje si midzy innymi w kosmetyce.

Lipidy - podzia

Lipidy s pochodnymi glicerolu, ktry jest trjwodorotlenowym alkoholem oraz kwasw tuszczowych. Lipidy s zwizkami, ktre nie rozpuszczaj si w wodzie, s za to rozpuszczalne w substancjach takich jak benzen, chloroform czy aceton.

W zalenoci od liczby wiza z czstkami kwasw tuszczowych rozrnia si:

  • Monoglicerydy - zawieraj jedno wizanie z kwasami tuszczowymi,
  • Diglicerydy - zawieraj dwa wizania z kwasami tuszczowymi,
  • Triglicerydy - zawieraj trzy wizania z kwasami tuszczowymi.

W zwizku ze zrnicowan budow, tuszcze dzieli si na dwie podstawowe grupy – lipidy proste oraz zoone. Lipidami prostymi nazywa si estry alkoholi oraz kwasw tuszczowych, z kolei lipidy zoone to take estry, jednak zawieraj one dodatkowo czsteczki biaek lub cukrw. Innym kryterium podziau jest pochodzenie tuszczw - mog by one rolinne albo zwierzce.

Tuszcze rolinne to przede wszystkim oleje pozyskiwane z nasion rolin takich jak dynia czy sonecznik. Oleje toczy si rwnie z oliwek, orzechw oraz strczkw. Oleje pochodzenia rolinnego s bogate w cenne kwasy tuszczowe - zawieraj kwas linolowy oraz linolenowy. Tuszcze zwierzce s zawarte w misie, a ich przykadami s smalec oraz tran. Tuszcze pochodzenia zwierzcego zawarte s rwnie w produktach mlecznych.

Lipidy – funkcje

Lipidy s zwizkami, ktre peni w ludzkim organizmie wiele funkcji. Tworz one barier ochronn dla skry, stanowi ochron przed promieniowaniem sonecznym oraz innymi czynnikami zewntrznymi (takimi jak chd, wiatr, zanieczyszczenia) i reguluj gospodark wodno-tuszczow organizmu. Tuszcze, ktre spoywamy na co dzie, s doskonaym rdem energii (1 gram tuszczu dostarcza a 9 kalorii) i s budulcem rnych struktur organizmu. Zapotrzebowanie organizmu na lipidy jest najwiksze w okresie dojrzewania, a najmniejsze u osb w podeszym wieku. Wiksze zapotrzebowanie na tuszcze maj rwnie osoby trenujce albo wykonujce cik prac fizyczn.

U kadego czowieka tkanka tuszczowa peni rol ochronn - umoliwia utrzymanie prawidowej temperatury ciaa i jest materiaem zapasowym, ktry organizm moe wykorzystywa w przerwach midzy posikami. Lipidy wchodz rwnie w skad bon komrkowych, a take bior udzia w produkcji wielu wanych zwizkw, w tym hormonw. Wykazano rwnie, e lipidy bior udzia w przekazywaniu sygnaw midzy komrkami organizmu.

Lipidy – zastosowanie

Tuszcze s elementem, ktry musi by skadnikiem kadej zdrowej, zrwnowaonej diety. Mimo trgo, i wiele osb unika spoywania tuszczw ze wzgldu na ich kaloryczno, naley pamita, e maj one duy wpyw na wchanianie wielu witamin z poywienia, poniewa niektre witaminy (A, D, E oraz K) s rozpuszczalne jedynie w tuszczach. Ze wzgldu na wysok kaloryczno tuszczw nie naley ich spoywa w nadmiernych ilociach, poniewa nadmierne spoycie prowadzi do ich odkadania si w organizmie w postaci tkanki tuszczowej, co skutkuje nadwag oraz otyoci. Ponadto, spoywanie zbyt duej iloci tuszczw zwiksza ryzyko rozwoju chorb ukadu sercowo-naczyniowego.

Lipidy s niezwykle wane, jeli chodzi o utrzymanie dobrej kondycji skry. Zwizki tuszczowe znajduj szerokie zastosowanie w kosmetyce, poniewa dziaaj na skr nawilajco i odywczo. Dodawane do rnorodnych preparatw sprawiaj, e kosmetyki przyspieszaj regeneracj skry, poprawiaj jej elastyczno i chroni przed nadmiern utrat wody ze skry. Kremy, maci i balsamy z wysok zawartoci lipidw s polecane osobom, ktrych skra jest przesuszona, chropowata czy podatna na drobne uszkodzenia.

Stosowanie preparatw z wysok zawartoci tych tuszczw zaleca si rwnie pacjentom cierpicym na atopowe zapalenie skry. Tuszcze, ktre mona znale w skadach preparatw kosmetycznych to midzy innymi maso shea, maso kakaowe, olej kokosowy oraz olej rycynowy. Lipidy wpywaj take na stan wosw, wic czsto mona je znale w szamponach oraz odywkach do wosw.

Zawieraj zdrowe tuszcze, wspomagaj prace szarych komrek. Dlaczego jeszcze warto je orzechy woskie

Zobacz wideo