Krew - skadniki, budowa, funkcje. Grupy krwi

Krew jest jedyn pynn tkank w organizmie, ktra w kadym ustroju odgrywa bardzo wan rol. Krew spenia wiele istotnych zada, majcych na celu podtrzymanie procesw yciowych. Jak zbudowana jest krew? Jak powstaje? Jakie spenia funkcje? Co warto o niej wiedzie?

Krew to pynna tkanka, ktra stanowi zawiesin elementw komrkowych, czyli krwinek czerwonych, biaych i pytkowych w roztworze biakowym zwanym osoczem. W organizmie krew stanowi okoo 10 proc. masy ciaa. Na kilogram masy rednio przypada okoo 75 ml krwi. Ilo krwi w organizmie czowieka wynosi okoo 6 litrw.

Skadniki krwi

Krew jest jednym z pynw ustrojowych, ktry skada si z krwinek czerwonych, krwinek biaych, pytek krwi i osocza (plazmy). Poszczeglne skadniki krwi maj do spenienia w organizmie czowieka rne zadania:

Krwinki czerwone (erytrocyty) s najliczniejszymi skadnikami krwi. Ich gwnym skadnikiem jest hemoglobina, ktra nadaje jej czerwone zabarwienie. Do prawidowej produkcji krwinek czerwonych niezbdne s  skadniki budulcowe, hormony, witaminy, enzymy i elazo. Krwinki czerwone s odpowiedzialne za transport tlenu do wszystkich komrek organizmu. Przenosz go dziki zawartoci hemoglobiny.

Krwinki biae (leukocyty) dzieli si na granulocyty, monocyty i limfocyty. Maj zdolnoci erne i poruszania si. S jednym z elementw systemu obronnego. Odpowiadaj za ochron organizmu przed infekcjami. Krwinki biae odpowiadaj za odporno organizmu.

Pytki krwi (trombocyty) s zbudowane z lipidw i biaek. Poruszaj si biernie wraz z krc krwi. Maja zdolnoci adhezji, czyli przylegania do cian uszkodzonego naczynia krwiononego oraz agregacji, czyli wzajemnego przylegania do siebie i tworzenia wikszych skupisk. S odpowiedzialne za zatrzymanie krwawienia.

Osocze (plazma) to skadnik pynny krwi, ktry stanowi ponad 55% jej objtoci. Oprcz wody, ktra jest jego gwnym skadnikiem, zawiera rwnie: zwizki organiczne i nieorganiczne, takie jak biaka (albumin, czynniki krzepnicia, biaka odpornociowe), kwasy tuszczowe, glukoz, witaminy i sole mineralne. Jest odpowiedzialne za transport wody i substancji odywczych do komrek, a take odprowadzanie produktw przemiany materii do wtroby, nerek i puc. Osocze utrzymuje stao rodowiska wewntrznego i zawiera immunoglobuliny chronice organizm przed inwazj drobnoustrojw. W osoczu znajduj si elementy morfotyczne, spord ktrych kade spenia okrelon funkcj.

Funkcje krwi

Krew spenia w organizmie wiele funkcji, przez co ma fundamentalne znaczenie dla ycia. Spenia na przykad czynnoci transportowe: dostarcza do tkanek tlen i substancje odywcze i odprowadza z nich produkty przemiany materii. Usuwa dwutlenek wgla oraz inne niepotrzebne bd szkodliwe produkty uboczne przemiany materii. Przenosi te zwizki biologicznie aktywne. Jest nonikiem hormonw, chemicznych substancji przekanikowych. W taki sposb uczestniczy w przekazywaniu informacji w organizmie.

Krew peni te funkcj obronn. Moe wykrywa czynniki szkodliwe i skutecznie im przeciwdziaa. Chroni przed czynnikami chorobotwrczymi. Poza tym krew bierze udzia w regulacji temperatury ciaa, ale i peni funkcje naprawcze w organizmie. Dziki krzepliwoci krwi moliwe jest uszczelnianie cian naczy krwiononych, gdy dojdzie do uszkodzenia.

Powstawanie krwi

Krew wytwarzana jest w szpiku kostnym, jak rwnie w ledzionie, wzach chonnych i ukadzie siateczkowo-rdbonkowym. Jej elementy powstaj w sposb nieprzerwany. Oznacza to, e wci tworz si nowe elementy krwi, ktre zastpuj skadniki stare, ulegajjce rozpadowi i niszczeniu. Kadego dnia powstaj miliony krwinek czerwonych, biaych i pytek krwi.

Proces wytwarzania i rnicowania si elementw morfotycznych krwi zachodzcy w ukadzie krwiotwrczym (hemopoeza) obejmuje wytwarzanie krwinek czerwonych (erytropoez), wytwarzanie krwinek biaych (leukopoez) oraz wytwarzanie pytek krwi (trombopoez).

Grupy krwi

Istnieje wiele grup krwi. Ich okrelenie jest wane. Naley tego dokona przed kadym zabiegiem chirurgicznym, operacj czy transfuzj. Z medycznego punktu widzenia najbardziej istotny jest ukad grup AB0 i Rh, ktre zostay opisane po raz pierwszy przez Karla Landsteinera w 1901 roku.

W ukadzie AB0 wystpuj 4 grupy krwi: A, B, AB, 0. Nazwa odnosi si do antygenu, jaki znajduje si na powierzchni erytrocytw oraz do przeciwcia krcych w osoczu. Oprcz antygenw A i B due znaczenie ma rwnie antygen D. Posiadanie we krwi antygenu D oznacza si jako Rh dodatni. U osoby Rh ujemnej antygen D nie wystpuje.

Jak podaje Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Warszawie procentowy udzia grup krwi w naszej populacji przedstawia si nastpujco: (link1)

  • 32 proc. A Rh+
  • 31 proc. 0 Rh+
  • 15 proc. B Rh+
  • 7 proc.  AB Rh+
  • 6 proc.  0 Rh-     
  • 6 proc.  A Rh-     
  • 2 proc.  B Rh-     
  • 1 proc.  AB Rh- 
Zobacz wideo