Skierowania w ramach NFZ i stan pilny, stabilny, nagy. Co w praktyce oznacza takie rnicowanie?

Ocena stanu pacjenta ma bezporednie przeoenie na dostp do usug medycznych. Skierowanie do lekarza specjalisty czy na badania diagnostyczne bywa czasem opatrzone dopiskiem "pilne". To jeden z trzech podstawowych stanw, okrelanych przez lekarza. Stan stabilny jest domylnym. W stanie nagym dokumenty staj si kwesti drugorzdn i nie trafiaj najpierw do pacjenta, bo wymaga on natychmiastowej pomocy.

Zakwalifikowanie pacjenta do kategorii: stan nagy, pilny, stabilny, moe mie kluczowe znaczenie co do tego, w jakim czasie i przez kogo zostanie udzielona choremu pomoc. Obowizujce wci przepisy pochodz sprzed kilkunastu lat.

Nie tylko krtsze kolejki

O tym, jak istotny bywa dopisek na skierowaniu: "pilne" ("cito"), przekonalimy si przy okazji testowania wyszukiwarki NFZ - Informator o Terminach Leczenia. Chocia przepisy nie precyzuj, w jakim czasie ma nas przyj lekarz, gdy mamy takie szczeglne skierowanie, w praktyce okazywao si, e kolejka moe si skrci o par miesicy, a nawet konsultacja bdzie moliwa nawet z dnia na dzie (wicej na ten temat w naszym raporcie).

Zobacz take:

Filip Chajzer pyta, jak omin kolejki do lekarza w ramach NFZ. Ekspertka podpowiada

Zobacz wideo

Niezalenie od tego, do jakiego lekarza i placwki trafimy w ramach NFZ, nasz stan moe by oceniony jako: stabilny (takim jest w domyle, gdy w dokumentacji nie ma dodatkowej adnotacji, pilny i nagy. W tym ostatnim przypadku, w sytuacji zagraajcej yciu, pomoc w niezbdnym zakresie moe by udzielona take przez podmiot, ktry nie ma umowy z NFZ.(1) W praktyce oznacza to, e jeli dochodzi do losowego wypadku w pobliu placwki prywatnej i pracujcy tam lekarz udzieli nam pomocy, chocia nie ma umowy z NFZ, fundusz jest zobowizany zwrci mu koszty wiadczenia.

Stan nagy i zagroenie ycia

W sytuacji zagroenia ycia pacjentami przede wszystkim zajmuj si przyszpitalne izby przyj (IP) i szpitalne oddziay ratunkowe (SOR-y). Obowizujce przepisy precyzuj, kiedy pacjent wymaga natychmiastowej opieki, bo jest w stanie nagego zagroenia zdrowotnego(2).

Przez stan nagego zagroenia zdrowotnego naley rozumie stan polegajcy na nagym (lub przewidywanym w krtkim czasie) pojawieniu si objaww pogorszenia zdrowia, ktrych bezporednim nastpstwem moe by powane uszkodzenie funkcji organizmu lub uszkodzenie ciaa lub utrata ycia, wymagajce podjcia natychmiastowych medycznych czynnoci ratunkowych i leczenia.

Do takich przypadkw nale przede wszystkim :

  • utrata przytomnoci,
  • zaburzenia wiadomoci,
  • drgawki,
  • nagy, ostry bl w klatce piersiowej,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • nasilona duszno,
  • nagy ostry bl brzucha,
  • uporczywe wymioty,
  • gwatownie postpujcy pord,
  • ostre i nasilone reakcje uczuleniowe (wysypka, duszno) bdce efektem zaycia leku,
  • ukszenia, czy udlenia przez jadowite zwierzta,
  • zatrucia lekami, rodkami chemicznymi czy gazami,
  • rozlege oparzenia,
  • udar cieplny,
  • wyzibienie organizmu,
  • poraenie prdem,
  • podtopienie lub utonicie,
  • agresja spowodowana chorob psychiczn,
  • dokonana prba samobjcza,
  • upadek z duej wysokoci,
  • rozlega rana, bdca efektem urazu,
  • urazy koczyny dolnej, uniemoliwiajce samodzielne poruszanie si.

W sytuacji nagego zagroenia zdrowotnego naley wezwa pogotowie ratunkowe. Zesp z karetki udzieli pierwszej pomocy. Prawdopodobnie, w razie potrzeby, zesp ratownictwa medycznego przetransportuje chorego do najbliszego szpitalnego oddziau ratunkowego, ale moe te zawie go do szpitala wskazanego przez dyspozytora medycznego albo lekarza koordynatora ratownictwa medycznego. Bywa, e ze wzgldu na rodzaj i stopie cikoci urazu chory jest transportowany od razu do odlegej placwki, ale dajcej mu najwiksze szanse na skuteczne leczenie, np. do centrum urazowego, orodka oparzeniowego, udarowego albo do orodka kardiologii interwencyjnej.

Po karetk pogotowia ratunkowego dzwonimy tylko w sytuacji bezporedniego zagroenia ycia lub nagego, powanego pogorszenia stanu zdrowia! W innym przypadku korzystamy z pomocy swojego lekarza rodzinnego (lekarza podstawowej opieki zdrowotnej) lub z nocnej i witecznej opieki zdrowotnej.

Stan pilny

Z okreleniem "pilne" pacjent najczciej spotyka si, gdy jest kierowany przez lekarza do szpitala lub do specjalisty, zarwno na leczenie, jak i diagnostyk.

Skierowanie z dopiskiem "pilne" wydawane jest na podstawie kryteriw medycznych, zawartych w rozporzdzeniu wydanym w 2005 roku, przez wczesnego ministra zdrowia Marka Balickiego (3). Ma znaczenie przy ustalaniu kolejki do wiadcze medycznych. Nie oznacza gwarancji usugi w precyzyjnie okrelonym czasie. Umoliwia dostp do niej przed pacjentami w stanie stabilnym.

wiadczeniodawca (lekarz, placwka medyczna) umieszcza wiadczeniobiorc (pacjenta), z wyjtkiem wiadczeniobiorcy znajdujcego si w stanie nagym (o ktrym byo wczeniej), na licie oczekujcych na udzielenie wiadczenia opieki zdrowotnej, na podstawie nastpujcych kryteriw:

  1. stanu zdrowia pacjenta,
  2. rokowania co do dalszego przebiegu choroby,
  3. chorb wspistniejcych, majcych wpyw na chorob, z powodu ktrej ma by udzielone wiadczenie,
  4. zagroenia wystpienia, utrwalenia lub pogbienia niepenosprawnoci.

 "Przypadek pilny" to taki, gdy pacjent musi by jak najwczeniej przyjty ze wzgldu na dynamik procesu chorobowego i moliwo szybkiego pogorszenia stanu zdrowia lub znaczcego zmniejszenia szans na powrt do zdrowia.

Komu zatem przysuguje wiadczenie pilne w poradni? Waciwie kademu, komu uda si uzyska odpowiednie skierowanie, gdy to jest wymagane. Jeli dana usuga przysuguje bez skierowania, moe o tym zdecydowa lekarz w placwce, do ktrej uda si pacjent (np. gdy zgasza si rodzic z maym dzieckiem, ktre ma wysok gorczk). Wytyczne i wskazania s bardzo rnie interpretowane przez lekarzy, bo powysze kryteria s mao konkretne. W niektrych placwkach (np. w obleganych orodkach wczesnej interwencji) niemal wszyscy pacjenci zgaszaj si ze skierowaniem "pilne" (zgodnie z sugesti rejestracji).

Co w praktyce zapis: "pilne" gwarantuje? W przypadku skierowania do szpitala - niewiele, bo zgodnie z cytowanym rozporzdzeniem, lekarz przyjmujcy pacjenta ponownie ocenia jego stan i potwierdza (lub nie) takie wskazanie. W przypadku opieki ambulatoryjnej - pacjent ze skierowaniem oznaczonym jako "pilne", powinien by ustawiony w kolejce przed pacjentami stabilnymi. Oznacza to wyrane skrcenie kolejki, ale bywa, e wizyta i tak jest moliwa dopiero za kilka miesicy. 

Stan stabilny i uprzywilejowani

Stan stabilny oznacza, e wedug wstpnej oceny pacjent moe poczeka na porad czy badanie, zgodnie z obowizujc kolejk do wiadczenia. Naley jednak pamita, e nie musi tak by, poniewa s grupy uprzywilejowane, choby honorowi krwiodawcy, dawcy przeszczepu, inwalidzi wojenni itd (4).

Prawo do wiadcze poza kolejnoci przysuguje take dzieciom, ktre podlegaj ustawie "Za yciem", gwnie kojarzonej z jednorazowym wiadczeniem 4000 z, a tymczasem nadaje ona znacznie wicej praw (5).

Przypisy

  1. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o wiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze rodkw publicznych – otwrz link do ustawy (Dz.U. 2004 nr 210 poz. 2135).
  2. Na podstawie Ustawy z dnia 8 wrzenia 2006 r. o Pastwowym Ratownictwie Medycznym - otwrz link do ustawy (Dz.U. 2006 nr 191 poz. 1410).
  3. Rozporzdzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 wrzenia 2005 r. w sprawie kryteriw medycznych, jakimi powinni kierowa si wiadczeniodawcy, umieszczajc wiadczeniobiorcw na listach oczekujcych na udzielenie wiadczenia opieki zdrowotnej, (Dz.U. z 2005 r. Nr 200, poz.1661).
  4. Wykaz osb, ktrym przysuguje obsuga poza kolejnoci (wg. NFZ, aktualizacja z dnia 04.01.19).
  5. Zdecydowanie wicej na ten temat: Informator NFZ "Za yciem"