Otyo - czym jest, jakie zagroenia si z ni wi?

Otyo to znaczne przekroczenie masy ciaa powyej przyjmowanej normy optymalnej masy ciaa, ktrej towarzyszy zbyt wysoki poziom tkanki tuszczowej w organizmie. Zbyt wysoka masa ciaa moe mie rne przyczyny i wie si z wikszym ryzykiem zachorowania na wiele chorb. Kiedy mona mwi o otyoci i jakie s czynniki wpywajce na jej wystpienie? W jaki sposb diagnozuje si otyo?

Skd bierze si otyo, czy winna jest nasza dieta i styl ycia?

Zobacz wideo

Przyczyny otyoci

Otyo jest problemem zoonym, ktry moe mie rne przyczyny. Najbardziej powszechn przyczyn jest spoywanie zbyt duej iloci kalorii w stosunku do dziennego zapotrzebowania oraz zbyt niski poziom aktywnoci fizycznej. Znaczenie ma nie tylko warto energetyczna poywienia, ale rwnie jego jako. Na pojawianie si nadwagi i otyoci wpywa szczeglnie spoywanie duej iloci produktw przetworzonych, zawierajcych nadmierne iloci soli oraz cukru, a take czste jedzenie misa, zwaszcza czerwonego i przetworzonego. Du rol w powstawaniu otyoci maj czynniki genetyczne, ktre sprawiaj, e niektre osoby s bardziej podatne na znaczny wzrost masy ciaa. Poza tym, istniej choroby genetyczne, ktre bardzo czsto wi si z otyoci. Wrd innych czynnikw, ktre maj wpyw na wystpienie otyoci s:

  • Pozagenetyczne czynniki biologiczne - nale do nich midzy innymi uszkodzenie podwzgrza,
  • Czynniki psychologiczne - nale do nich na przykad zaburzenia nastroju oraz depresja,
  • Czynniki farmakologiczne - niektre leki, na przykad antydepresanty czy leki neuroleptyczne wpywaj na zwikszenie masy ciaa.

W wielu przypadkach u osb otyych mona stwierdzi kilka czynnikw wystpujcych jednoczenie.

Otyo - jak si j stwierdza?

Najprostsz i najczciej stosowan metod stwierdzania otyoci jest obliczenie wskanika masy ciaa BMI, ktry okrela si na podstawie wzrostu oraz masy ciaa. Wskanik ten do dobrze odzwierciedla ilo tkanki tuszczowej w organizmie, ale mona go stosowa jedynie u osb dorosych z przecitn iloci tkanki tuszczowej. Na podstawie BMI okrela si poszczeglne stopnie otyoci:

  • Stopie 1: BMI w granicach 30,0 – 34,9,
  • Stopie 2: BMI w granicach 35,0 – 39,9,
  • Stopie 3 (skrajna otyo): BMI w granicach 40,0 – 49,9,
  • Skrajnie olbrzymia otyo: BMI w granicach 50,0 – 59,9,
  • Superskrajnie olbrzymia otyo: BMI powyej 60,0.

Inn prost metod jest okrelenie stosunku obwodu talii do obwodu bioder (WHR). Uznaje si, e warto prawidowa dla mczyzn wynosi od 0,9 do 1,0, natomiast dla kobiet od 0,7 do 0,8. Poza tym, obwd w talii nie powinien by wikszy ni poowa wzrostu. Czasami stosuje si take inne metody przyblione, do ktrych oprcz wyznaczenia BMI oraz WHR zalicza si pomiar bioimpendancji elektrycznej ciaa oraz pomiar gruboci fadu skrnego.

Bardziej dokadnie zawarto tkanki tuszczowej mona okreli na pomoc bada takich jak:

Otyo - moliwe konsekwencje

Osoby, u ktrych stwierdza si otyo s bardziej naraone na wystpowanie powanych problemw zdrowotnych. Podwyszona masa ciaa zwiksza ryzyko zapadalnoci na schorzenia takie jak:

W zwizku z podwyszonym ryzykiem zachorowania na wiele schorze pacjenci, u ktrych stwierdza si nadmiern mas ciaa yj krcej. Warto mie rwnie wiadomo, e znaczne przekroczenie optymalnej masy ciaa prowadzi do ograniczenia sprawnoci ruchowej, a w skrajnych przypadkach nawet do niepenosprawnoci. 

Otyo ma take negatywny wpyw na funkcjonowanie w spoeczestwie. Osoby otye s zwykle postrzegane jako starsze, mniej zarabiaj i rzadziej podejmuj kontakty seksualne. W krajach rozwinitych otyo staa si ju problemem spoecznym i jest uznawana za jedno z powaniejszych zagroe cywilizacyjnych.

Otyo - rodzaje

W zalenoci od obszaru ciaa, w ktrym rozmieszczona jest wikszo tkanki tuszczowej rozrnia si dwa gwne typy otyoci:

  1. Brzuszn (centraln, wisceraln, typu “jabko”) - tkanka tuszczowa jest zgromadzona przede wszystkim na brzuchu oraz w grnych czciach ciaa,
  2. Poladkowo-udow (gynoidaln, typu “gruszka”) - wiksza cz tkanki tuszczowej jest zgromadzona w dolnych partiach ciaa, gwnie na udach, poladkach i nogach.

Szczeglnie naraone na wystpienie powanych chorb s osoby cierpice na tak zwan otyo brzuszn.