Siodo tureckie: jak jest zbudowane, jak peni rol?

Siodo tureckie to cz trzonu koci klinowej. Ma za zadanie chroni wany gruczo - przysadk mzgow. Z siodem tureckim zwizana jest choroba o nazwie zesp pustego sioda.

Siodo tureckie - co to jest za element ciaa? Budowa sioda tureckiego

Siodo tureckie (ac. sella turcica) jest to rodkowy odcinek grnej powierzchni trzonu koci klinowej. Przed nim znajduje si may guzek sioda (ac. tuberculum sellae). Pooone jest w rodkowej czci podstawy czaszki. W lekkim wgbieniu na siodle, w tzw. dole przysadki, znajduje si wany organ - przysadka mzgowa. Ten fragment koci klinowej przypomina nieco wygldem siodo tureckie, std nazwa. Chroni przysadk mzgow z trzech stron. Od gry natomiast przysadka mzgowa jest przykryta tkank czn o nazwie przepona sioda tureckiego. Sam gruczo ley otoczony pynem mzgowo-rdzeniowym i jest przytrzymywany przez przepon. Choroby zwizane z siodem tureckim nosz nazw zespou pustego sioda. 

Zacznijmy od tego, co to jest ko klinowa? Jest to jedna z koci czaszki. Ma do spenienia wiele wanych funkcji. To wewntrz koci klinowej mieszcz si zatoki. Ponadto ko klinowa chroni newralgiczne czci mzgu. Skada si z trzech czci: trzonu, ze skrzyde wikszych i mniejszych oraz z wyrostkw skrzydowatych. D przysadki mzgowej i siodo tureckie znajduj si na grnej powierzchni trzonu koci klinowej.

Przednia ciana sioda tureckiego ma dwa pochye wyrostki rodkowe, w tylnej czci natomiast znajduj si grzebie sioda oraz tylne wyrostki pochye. To tutaj przylega namiot mdku. Na zewntrz sioda, po bokach, rozmieszczone s bruzdy ttnicy szyjnej.

Zobacz wideo

Siodo tureckie - zesp pustego sioda

Zesp pustego sioda (ac. syndroma sellae vacuae, ang. empty sella syndrome, ESS) jest to choroba zwizana z przysadk mzgow. Polega na wpuklaniu si przestrzeni podpajczynwkowej w obrb sioda tureckiego. Przestrze podpajczynwkowa jest to inaczej przestrze, znajdujca si pomidzy blaszk opony pajczej a opon mikk. Otacza mzgowie w jamie czaszki oraz rdze krgowy w kanale krgowym. Wypeniona jest pynem mzgowo-rdzeniowym. Przez przestrze podpajczynwkow przechodz take naczynia krwionone oraz nerwy czaszkowe i korzenie nerww rdzeniowych. 

Istniej dwie postaci tej choroby: pierwotny i wtrny zesp pustego sioda. W przypadku pierwotnego ESS przyczyn jest uszkodzenie przepony sioda tureckiego lub wrodzony brak przepony. To powoduje, e naciskajcy na opon pajcz pyn mzgowo-rdzeniowy powoduje, e wnika ona do rodka i uszkadza, niejako miady przysadk mzgow. Ulega ona wtedy deformacji i przestaje prawidowo dziaa.

Wtrny zesp ESS powstaje w wyniku chirurgicznego usunicia przysadki mzgowej lub jej zaniku w wyniku dziaania niektrych lekw lub radioterapii. Wrd przyczyn znajduje si take do rzadki udar przysadki, polegajcy na zawale lub krwawieniu do przysadki mzgowej, co moe mie zwizek z gruczolakiem przysadki.

Choroba dotyczy okoo 5 proc. populacji i dotyka gwnie kobiety.

Siodo tureckie: jakie s objawy zespou pustego sioda?

W wyniku uszkodze szypuy przysadki mzgowej dochodzi do zerwania osi podwzgrze-przysadka mzgowa, co grozi hiperprolaktynemi, czyli nadmiarem prolaktyny (hormon peptydowy) we krwi, a take przemieszczeniem nerww wzrokowych i skrzyowaniem ich drg.

Schorzenie czsto nie daje adnych objaww klinicznych i diagnozowane bywa przypadkowo. Dotyczy to przede wszystkim wrodzonego zespou pustego sioda. Natomiast forma nabyta ESS oznacza zaburzenia hormonalne, zwizane z zaburzeniami wydzielania hormonw przez przysadk mzgow.

Objawy ESS s zwizane z nadmiarem prolaktyny we krwi oraz niedoczynnoci przysadki, a wic z zaburzeniami w produkcji innych hormonw, nad ktrymi kontrol sprawuje przysadka (wazoprezyna, oksytocyna, hormony tarczycy, nadnerczy, jder i jajnika):

  • zaburzenia miesiczkowania
  • obnienie libido
  • impotencja

Ponadto przemieszczenie nerwu wzrokowego powoduje czasem ubytki w widzeniu oraz ble neurologiczne gowy.

Leczenie nie jest konieczne, jeeli zesp pustego sioda nie daje wikszych objaww. W niektrych przypadkach podaje si hormony przysadki lub obnia si poziom prolaktyny we krwi.