Reakcja alergiczna: rodzaje, leczenie. Jak zapobiega reakcjom alergicznym?

Reakcja alergiczna to nadmierna i nieadekwatna do zagroenia odpowied naszego ukadu immunologicznego na waciwie niegrony czynnik, zwany tutaj alergenem. S to zwizki biaka znajdujce si, na przykad, w pykach rolin, w pokarmach, a take w sierci zwierzt, czy te w jadzie pszcz. Alergenem moe by te metal, taki jak nikiel lub zwizek chemiczny, np. skadnik lateksu. I wiele innych substancji chemicznych.

Reakcja alergiczna - nieprawidowa reakcja organizmu na czynnik alergizujcy

Reakcja alergiczna definiowana jest jako zoona reakcja systemu immunologicznego na czynnik lub czynniki alergizujce. Jest to, mwic w skrcie, bdne uznanie przez organizm jakiej substancji za niebezpieczn i zwalczanie jej poprzez uruchomienie mechanizmw obronnych w postaci przeciwcia, nazywanych immunoglobulinami.

Reakcja alergiczna - objawy alergii kontaktowych, wziewnych oraz pokarmowych

Reakcje alergiczne mog przybiera rne formy. Alergie kontaktowe objawiaj si najczciej wysypk, zaczerwieniem i obrzkiem skry, a take widem i suchoci skry. Na ciele moe pojawi si pokrzywka i bble wypenione pynem surowiczym. Alergiom wziewnym towarzyszy katar alergiczny i kaszel, kichanie, czasem te dusznoci, zapalenie spojwek, zawienie oczu. Dochodzi te do obrzkw naczynioruchowych (tzw. obrzk Quinckego), ktry jest grony, jeeli pojawi si w gardle lub krtani i utrudni oddychanie. Przy alergiach pokarmowych najwaniejsze objawy to nudnoci, wymioty, biegunki, ble brzucha oraz obrzki w jamie ustnej, pokrzywka, atopowe zapalenie skry.

Najgroniejsz reakcj alergiczn jest wstrzs anafilaktyczny, czyli gwatowna odpowied organizmu na czynnik alergizujcy, objawiajca si spadkiem cinienia, kaszlem, dusznociami, obrzkiem drg oddechowych, wymiotami, blami brzucha. Na ciele pojawiaj si bble, swdzca pokrzywka, rumie. Jeeli nie nadejdzie pomoc, moe doj do drgawek, utraty przytomnoci, a nawet do mierci.

Reakcja alergiczna - jak do niej dochodzi?

Reakcja alergiczna przebiega w dwch etapach:

  • pierwszy etap to faza uczulenia, gdy w organizmie pojawia si nieznana substancja, ktr ukad immunologiczny uznaje za niebezpieczn. Najpierw obce biako zauwaaj makrofagi, czyli komrki znajdujce si w skrze i w bonie luzowej. O napotkaniu nieznanego zwizku makrofagi informuj limfocyty, czyli komrki ukadu odpornociowego, odpowiedzialne za humoraln odpowied systemu. Humoralna odpowied to, innymi sowy, zwalczanie zagroenia przy pomocy przeciwcia. W odpowiedzi na zaprezentowane im nieznane biako, limfocyty T rozpoczynaj proces rozpoznawania i zapamitywania struktury obcego ciaa i jeli uznaj je za zagroenie nakazuj limfocytom B przeksztaci si w plazmocyty i produkowa przeciwciaa, czyli immunoglobuliny - czsteczki biaka, wyspecjalizowane w zwalczaniu zagroenia. Na razie jeszcze nie wywouj adnej reakcji organizmu. Nastpuje bowiem proces zapamitywania obcego antygenu przez odpowiedzialne za to limfocyty T. Wiedza o strukturze chemicznej antygenu przechowywana moe by nawet kilka lat.
  • drugi etap to faza alergizacji - dochodzi do niej, gdy organizm drugi raz zetknie si z t sam substancj. I znowu makrofagi wzniecaj alarm i pobudzaj do dziaania limfocyty B, ktre prezentuj antygen limfocytom T, a te podejmuj decyzj, wszczynaj alarm i zapocztkowuj produkcj immunoglobuliny klasy E (IgE). Antyciaa IgE nastpnie przedostaj si do krwi i cz si z komrkami tucznymi (mastocytami), znajdujcymi si w skrze i w bonach luzowych. Teraz ju wsplnymi siami przechwytuj alergen, tym samym unieszkodliwiajc go. W trakcie tego procesu komrki tuczne (mastocyty) wyrzucaj na zewntrz zawarto swoich granulek w postaci histaminy i innych zwizkw prozapalnych, takich jak leukotrieny oraz cytokiny. I to one wywouj stan zapalny skry, czyli reakcj alergiczn.

Istniej rwnie reakcje alergiczne IgE-niezalene, przebiegajce nieco inaczej, bez udziau przeciwcia klasy IgE.

Zobacz wideo

Reakcja alergiczna - najczstsze objawy chorobowe

Reakcja alergiczna - jak zapobiega reakcjom alergicznym? Jak przebiega leczenie?

Czy da si zapobiega reakcjom alergicznym?  Nie zawsze jest to moliwe. Mona oczywicie unika okrelonego jedzenia lub innego czynnika alergizujcego, jeeli wiemy, e nam szkodzi. Podobnie przy alergiach wziewnych, chocia zamknicie si w domu na czas pylenia drzew czy traw jest mao praktyczne. Trudniej unika alergenw, gdy uczulaj nas substancje powszechnie uywane do produkcji przedmiotw codziennego uytku, jak chociaby nikiel.

Lekarze, jak dotd, nie potrafi powiedzie, jak nie dopuci do rozwoju alergii. Pewne dziaania mona jednak podj. Aby zminimalizowa ryzyko wystpienia alergii u dziecka naley unika palenia papierosw w czasie ciy, karmi dziecko piersi do szstego miesica ycia, a potem powoli przyzwyczaja je do rnych pokarmw. Skonno do alergii jest dziedziczna i ujawnia si pod wpywem rnych czynnikw. Uwaa si, e do rozwoju alergii przyczynia si zatrucie rodowiska, wszechobecno szkodliwych substancji chemicznych, zanieczyszczone powietrze. Niektrzy uwaaj, e wychowywanie dzieci w zbyt sterylnym otoczeniu, sprzyja nadwraliwoci organizmu i rozwojowi alergii.

Jak leczy si alergie? S dwa kierunki leczenie: objawowe i przyczynowe. W razie wystpienia alergii podaje si rodki odczulajce, leki blokujce dziaanie histaminy. Leczenie przyczynowe to immunoterapia, czyli modyfikowanie odpowiedzi ukadu odpornociowego na dany alergen.