Chinina - właściwości, zastosowanie, skutki uboczne

Chinina to związek chemiczny zaliczany do alkaloidów, który zawarty jest w drzewie chinowym rosnącym w Andach. Dawniej była ona stosowana jako lek przeciw malarii, jednak obecnie jest zastępowana przez preparaty, które wywołują mniej skutków ubocznych. Ma gorzkawy smak, jest wykorzystywane do produkcji toniku, czyli gazowanego napoju o charakterystycznym aromacie.

Chinina - właściwości

Chinina jest substancją krystaliczną o białej barwie. Nie rozpuszcza się w wodzie, rozpuszcza się natomiast w benzynie, glicerynie, etanolu, olejach, a także kwasach.

Substancja ta jest znana przede wszystkim jako lek na malarię, jednak jest skuteczna również w przypadku innych problemów zdrowotnych. Jest ona dobrym lekiem na serce, zwłaszcza przy arytmii. Na skutek przyjmowania chininy zmniejsza się pobudliwość oraz przewodnictwo w sercu, co sprawia, że rzadziej występują nieprawidłowe pobudzenia.

Zobacz wideo

Chinina wpływa również na zwolnienie czynności serca i zmniejszenie siły skurczu, w związku z czym jest polecana w przypadku migotania przedsionków. Inne działanie, jakie przypisuje się chininie to:

  • Pobudzenie wydzielania soków trawiennych, poprawa trawienia
  • Zapobieganie skurczom
  • Łagodzenie zmian skórnych, które są wywołane uczuleniem na światło

Środek ten może być stosowany także do leczenia przeziębienia oraz chorób mięśni.

Chinina a malaria

Chinina była pierwszym skutecznym lekarstwem wykorzystywanym do leczenia malarii, czyli choroby wywoływanej przez pasożyty z rodzaju Plasmodium. Podanie chininy pacjentom zakażonym tym pasożytem powoduje, że jego komórki nie mogą działać prawidłowo, na skutek czego następuje cofnięcie malarii. Poza tym, substancja wykazuje łagodne działanie przeciwgorączkowe oraz przeciwbólowe, co jest korzystne przy leczeniu malarii.

Istotne jest jednak, że chinina, w przeciwieństwie do popularnych leków, takich jak na przykład aspiryna, nie wykazuje działania przeciwzapalnego. Lek działa niszcząco również na niektóre rodzaje bakterii oraz pierwotniaków.

Obecnie, ze względu na często występujące oraz poważne w skutkach działania niepożądane, chininę zastępuje się innymi substancjami działającymi przeciw pierwotniakom wywołującym malarię. W większości przypadków chininę podaje się pacjentowi dopiero wtedy, gdy wystąpi u niego oporność na chlorochinę.

Chinina – zastosowanie

Oprócz wykorzystania w lecznictwie, alkaloid jest stosowany do produkcji napoju gazowanych o gorzkim smaku, zwanych tonikiem. Ze względu na silne działanie chininy, jej stosowanie w produktach spożywczych jest dopuszczalne, pod warunkiem, że jej stężenie będzie zgodne z przyjętymi normami. Przykładowo, w Kanadzie oraz Stanach Zjednoczonych stężenie alkaloidu nie może być wyższe niż 83 mg/kg. W Unii Europejskiej za dopuszczalną dawkę uznaje się 7,5 ml chlorowodorku chininy na 100 ml gotowego napoju.

Poza tym, na etykiecie produktu musi widnieć informacja, że zawiera on ten alkaloid. Ze względu na zawartość tej substancji, zaleca się umiar w piciu napojów typu tonik. Spożywanie ich w nadmiarze może powodować zaburzenia widzenia, zaburzenia słyszenia, problemy z równowagą, złe samopoczucie, mdłości oraz uczucie senności. Szczególnie uważać powinni zawodowi kierowcy, piloci czy operatorzy maszyn, ponieważ tonik może upośledzać ich zdolność do pracy.

Chininę wykorzystuje się również w trakcie eksperymentów laboratoryjnych, zwłaszcza takich, które przeprowadzane są w celu nauczania nauk przyrodniczych. Wszystko to ze względu na silną fluorescencję.

Chinina w kosmetykach

Środek stosowany dawniej w leczeniu malarii obecnie może być wykorzystywany nawet do produkcji kosmetyków. Odkryto, że chinina wzmacnia włosy, przyspiesza ich wzrost, poprawia mikrokrążenie w cebulkach włosów, a w połączeniu z kofeiną zapobiega wypadaniu włosów.

Chinina – skutki niepożądane

W niektórych przypadkach stosowanie chininy może wiązać się z poważnymi skutkami ubocznymi, do których należy zaliczyć:

W skrajnych przypadkach po zażyciu zbyt wysokiej dawki substancji może nastąpić zgon pacjenta.

Leczenie chininą nie powinno być prowadzone u kobiet w ciąży, ponieważ może to wywołać przedwczesne skurcze i poronienie. Substancji nie mogą przyjmować również osoby cierpiące na epilepsję oraz wady słuchu albo wzroku.

Więcej o: