Zama - co to za choroba? Co ja wywouje i czy mona z ni skutecznie walczy?

Zama, nazywana te katarakt, to jedna z czciej diagnozowanych chorb oczu. Charakteryzuje si czciowym lub cakowitym zmtnieniem soczewki oka. Co przyczynia si do rozwoju choroby i jak skutecznie z ni walczy?

Zmtnienie soczewki, ktre jest najbardziej charakterystycznych objawem zamy, moe by wrodzone lub nabyte, z tym e rozwj schorzenia nie ma zwizku z wiekiem pacjenta.

Zama wrodzona nazywana take dziecica, modziecz, moe by spowodowana zaburzeniami metabolicznymi.

Zama nabyta dzieli si na zam pierwotna zwizan z wiekiem (tzw. zama starcza), zam wtrn, ktra moe by powikaniem chorb ukadowych, konsekwencj urazu. Wyrnia si take tzw. zam toksyczn. Ten rodzaj choroby spowodowany jest dugim przyjmowaniem glikokortykosteroidw, czyli pochodnych hormonw wytwarzanych przez nadnercza.

Dodatkowo w zalenoci od tego gdzie doszo do zmtnienia soczewki, chorob dzieli si na:

  • zam warstwow (najczstsz) - ze zmtnieniem mniej wysyconym w czci centralnej soczewki, dziki czemu upoledzenie widzenia jest tylko czciowe.
  • zam jdrow i zam cakowit - cakowicie uniemoliwiaj rozwj widzenia u noworodka.
  • inne postaci, jak zama torebkowa przednia i tylna, biegunowa, okoojdrowa, boniasta.

Zama - objawy

Pierwszym objawem zamy wrodzonej jest pojawienie si tzw. biaej renicy (leukokoria), co spowodowane jest wanie zmtnieniem soczewki. W zdrowym oku jest ona przezroczysta, przez co nie mona jej zobaczy. Dodatkowo u bardzo maych dzieci przy cakowitej zamie obustronnej obserwuje si tzw. odruch palcowo-oczny Franceschettiego, ktry polega na zaciskaniu oczu pistkami lub kciukami. Trzeba sobie jednak zdawa spraw, e podobne objawy mog pojawi si take przy innych schorzeniach, dlatego zdarza si, e choroba dugi czas pozostaje nierozpoznana.

W przypadku zamy starczej objawy s bardziej charakterystyczne. Pierwsze sygnay, e co z niepokojcego dzieje si z soczewk pojawiaj si ok. 50 roku ycia. W pierwszej kolejnoci pojawiaj si:

  • zaburzenia widzenia, obraz jest mtny i niewyranym, czasem zupenie przestaj widzie;
  • podczas powikszania zamienia soczewki ostro wzroku coraz bardziej si zmniejsza.

W niektrych przypadkach zmiany s na tyle due i wyrane, e mona zaobserwowa goym okiem zmiany koloru renicy z czarnego na szarobiay, gdy soczewka ulegnie zmtnieniu.

Zama nabyta moe mie niespecyficzny przebieg. Do dolegliwoci, ktre powinny skoni do wizyty u okulisty nale:

  • nieostre widzenie, postpujce rnie szybko w zalenoci od typu zamy,
  • zaburzona ocena odlegoci,
  • krtkowzroczno,
  • przymglone widzenie,
  • zaburzenia w poruszaniu lub samoobsudze u osb starszych.

Zama - diagnoza

Rozpoznanie zamy jest stosunkowo proste i nie wymaga przeprowadzana adnych specjalistycznych bada. Najczciej wykonuje si badanie przedniego odcinka gaki ocznej w lampie szczelinowej. Pozwala ono na ocen stopnia i rodzaju zmtnienia soczewki.

Dodatkowo lekarz okulista moe przeprowadzi jeszcze badanie dna oka. Pozwala ono wykluczy obecno zmian, powodujcych nieodwracalne obnienie ostroci wzroku, przede wszystkim zwyrodnienie plamki tej, zanik nerwu wzrokowego oraz odwarstwienie siatkwki.

Zobacz wideo

Zama - leczenie

Najskuteczniejsz metod leczenia zamy jest operacja. Zazwyczaj wykonuje si j za pomoc metody zewntrztorebkowej z wypchniciem jdra soczewki lub stosujc fakoemulsyfikacj.

Pierwsza z metod polega na wypchniciu jdra, usuniciu przedniej torebki soczewki. Po dokadnym oczyszczeniu wprowadza si sztuczn soczewk. Fakoemulsyfikacja polega praktycznie na tym samym, z t rnic, e do rozdrobnienia zniszczonej soczewki uywa si fal ultradwikowych. Metoda ta pozwala na wykonanie maego nacicia, przez ktre nastpnie wprowadza si zoon na p mikk soczewk wewntrzgakow. W niektrych przypadkach po zabiegu dochodzi do zamknicia tylnej torebki soczewki, co znaczco przekada si na jako widzenia. W takich sytuacjach wykonuje si dodatkowo drobn korekt z uyciem lasera neodymowego YAG, mona te delikatnie j naci.

Mimo e na rynku pojawia si wiele preparatw, ktre maj leczy zam trzeba sobie zdawa spraw, e ich uywanie nie jest dobrym rozwizaniem. Jedyn sprawdzon i, co najwaniejsze, skuteczn metod leczenia zamy jest zabieg operacyjny. Usunicie uszkodzonej soczewki zastpienie j now - syntetyczn.