Transfuzja krwi - na czym polega, zasady dotyczce przetaczania krwi oraz moliwe powikania

Transfuzja krwi polega na przetoczeniu pewnej iloci krwi lub skadnikw krwi, a wykonywana jest w sytuacji zagroenia ycia z powodu krwotoku lub w czasie operacji chirurgicznej, gdy lekarz uzna to za konieczne. Transfuzj krwi wykonuje si take po stwierdzeniu u pacjenta gbokiej anemii.

Na czym polega transfuzja krwi?

Na pocztek przypomnijmy, e krew peni w naszych organizmie kilka istotnych funkcji. Po pierwsze: funkcj transportowania tlenu, skadnikw odywczych i innych substancji koniecznych do ycia. Po drugie: komunikacyjn - przenosi bowiem wiadomoci (poprzez transportowanie np. hormonw) pomidzy rnymi czciami ciaa. Dziki kreniu krwi nasz organizm si oczyszcza, poniewa krew zabiera z komrek szkodliwe substancje chemiczne. Krew, a waciwie znajdujce si w niej biae ciaka krwi broni organizm przez infekcjami. W tej walce wspieraj je enzymy oraz przeciwciaa, obecne w krwi. Krca krew reguluje ponadto temperatur organizmu. 

W skad krwi wchodz wyspecjalizowane komrki (krwinki) zawieszone w pynie noszcym nazw osocza. Owe komrki s trojakiego rodzaju:

  • krwinki czerwone - RBC - zwane take erytrocytami lub czerwonymi ciakami krwi, zajmujce si transportem tlenu
  • krwinki biae - WBC - leukocyty lub biae ciaka krwi, wyspecjalizowane w walce z infekcjami
  • pytki krwi - PLT - czyli trombocyty, odpowiadajce za krzepnicie krwi

W organizmie dorosego czowieka znajduje si okoo 5-6 litrw krwi, przy czym kobiety maj jej okoo litra mniej.

Kiedy si stosuje transfuzj krwi?

Jakie s wskazania do wykonania zabiegu transfuzji krwi? Wbrew pozorom nie kady wikszy krwotok wie si z koniecznoci przetaczania krwi. Nie jest to nawet wskazane, poniewa zabieg transfuzji moe nie ze sob skutki uboczne.

Transfuzj krwi stosuje si w sytuacji zagroenia ycia z powodu znacznego upywu krwi (obfitego krwotoku), na przykad po wypadku, w wyniku cikich urazw, w czasie zabiegu chirurgicznego, czy w przypadku wystpienia wewntrznego krwotoku.

Kiedy jeszcze wykonuje si transfuzj krwi? Wskazaniem do wykonania zabiegu jest przewleka utrata lub niedobr skadnikw krwi. Do takich sytuacji dochodzi, midzy innymi, gdy chorujemy na zaburzenia ukadu krzepnicia, guzy odkowo-jelitowe, uszkodzenia szpiku kostnego, choroby nowotworowe krwi.

Przetoczenie krwi moe by take konieczne przy wrodzonych wadach i niedoborach skadnikw.

Zasady transfuzji

Przetoczenie krwi polega na wtaczaniu krwi do yy pacjenta, suy do tego kroplwka. To, ile krwi zostanie przetoczone choremu, zaley przede wszystkim od tego, ile jej straci wczeniej. Brany jest take pod uwag stan zdrowia pacjenta, jego wiek oraz  przyczyny utraty krwi.

W niektrych przypadkach skadniki krwi podawane s w formie zastrzyku doylnego.

Przed przetoczeniem bada si krew pacjenta, w celu oznaczenia grupy oraz zgodnoci krwi. Co to znaczy? Prba zgodnoci krwi, nazywana prb krzyow, konieczna jest, aby ustali, czy krew dawcy i krew biorcy s zgodne.

Sprawdza si, czy midzy krwi, ktra ma by przetaczana, a krwi biorcy nie ma konfliktu. Powodem jest istnienie rnych grup krwi (A, B, 0, AB) oraz czynnika Rh dodatniego (Rh+) i ujemnego (Rh-). Przetaczana krew musi by zgodna, czyli mie t sam grup oraz taki sam czynnik Rh. Podanie biorcy niezgodnej krwi moe skoczy si dla niego gronymi dla ycia powikaniami. Przetoczenie krwi bez prby krzyowej zdarza si tylko w sytuacji, gdy ycie czowieka jest bezporednio zagroone.

Jeeli prba krzyowa wypadnie pozytywnie (czyli stwierdzono, e w krwi biorcy nie ma przeciwcia przeciwko krwi dawcy), przystpuje si do transfuzji. Wykonanie takiej prby trwa okoo godziny, a wynik jest wany 48 godzin.

Przetoczenie krwi trwa, w zalenoci od rodzaju przetaczanego preparatu, od 30 minut do czterech godzin.

Preparaty stosowane do transfuzji:

  • Koncentrat krwinek czerwonych (KKCz), inna nazwa - masa erytrocytarna (ME)
  • koncentrat krwinek pytkowych (KKP)
  • osocze wieo mroone (FFP)
  • krew pena
  • inne preparaty: albuminy, krioprecypitat

W przypadku, gdy jest to moliwe i medycznie dozwolone przetacza si take wasn krew pacjenta (krew autogeniczna).

Przetaczajc krew mwi si czsto o tzw. jednostkach krwi. Ile to jest? Jednostka krwi ma objto okoo 500 ml i zawiera 450 ml krwi i 60 ml antykoagulantu, czyli pynu zapobiegajcego krzepniciu.

Urzdzenia, ktre warto mie w domowej apteczce

Skutki uboczne transfuzji

Powikania po transfuzji krwi zdarzaj si, mimo e starannie bada si krew zarwno dawcy, jak i biorcy oraz stosuje szereg procedur medycznych, w celu zminimalizowania skutkw ubocznych transfuzji.

Generalnie wyrnia si dwa rodzaje powika: powikania wczesne oraz powikania pne.

Wrd powika wczesnych mog si zdarzy:

  • ostra reakcja hemolityczna (gorczka, dreszcze, nudnoci, duszno lub bl w klatce piersiowej, bl w okolicach ldwiowych, skpomocz, wstrzs)
  • pokrzywka (reakcja alergiczna skry - rumie, swdzenie, wysypka, zaczerwienienie skry)
  • wstrzs anafilaktyczny (kaszel, skurcz oskrzeli, zaburzenia ukadu oddechowego i krenia, gorczka)
  • sepsa (wzrost temperatury do ponad 40 st. C, dreszcze, zaburzenia krenia)
  • przecienie krenia (zaburzenia ukadu krenia, zaburzenia oddychania, nieprawidowe cinienie ttnicze)
  • ostre poprzetoczeniowe uszkodzenie puc (silna duszno, sinica, kaszel)
  • reakcje hipotensyjne (spadek cinienia skurczowego i rozkurczowego)
  • hipotermia poprzetoczeniowa

Powikania pne (mog pojawi si od miesica do kilku lat):

  • opniona reakcja hemolityczna (gorczka, dreszcze, taczka, duszno)
  • plamica poprzetoczeniowa (spadek pytek i uoglniona plamica)
  • przeszczep przeciwko gospodarzowi (wystpuje rzadko, objawia si gorczk, powstaniem rumienia, wysypk, niewydolnoci nerek i wtroby)
  • powikania bakteryjne i wirusowe (wirusowe zapalenie wtroby typu B i C), wirus HIV

Przetoczenie krwi jest procedur medyczn ratujc ycie pacjenta, wykonywane jest z zastosowaniem bardzo rygorystycznych zasad dotyczcych bada i warunkw przeprowadzania zabiegu.