Topinambur - właściwości, zastosowanie, jak go jeść

Topinambur - roślina lecznicza, ozdobna, jadalna, przemysłowa i pastewna. Czego nie wiemy o topinamburze?

Topinambur, inaczej zwany słonecznikiem bulwiastym (łac. Helianthus tuberosus), to pochodząca z Ameryki Północnej roślina z gatunku astrowatych. Uprawiali go i traktowali jako pożywienie oraz lekarstwo Indianie, docenili topinambur również koloniści. To oni sprowadzili tę roślinę do europejskich ogrodów w XVII wieku, gdzie słonecznik bulwiasty był bardzo popularny jako warzywo ogrodowe, do momentu, gdy wiek później zastąpiły go ziemniaki. Obecnie bulwy topinamburu znów zaczynają pojawiać się na półkach sklepowych jako mało znane, wykwintne warzywo.

Topinambur - skład i działanie lecznicze

W bulwach topinamburu zawartych jest wiele cennych składników, jest to przede wszystkim inulina, która zmniejsza poziom glukozy we krwi, obniża insulinooporność, zmniejsza poziom cholesterolu, wspiera rozwój flory bakteryjnej w jelitach i poprawia ich perystaltykę. Poza tym pomaga w przyswajaniu żelaza, magnezu i wapnia, za to utrudnia przyswajanie alkoholu, działa również przeciwnowotworowo. Topinambur zawiera też szereg witamin i związków potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania. To m.in.:

... i żelazo, wapń, potas, fosfor, magnez, sód, cynk. Oprócz zawartości wielu cennych substancji, topinambur zalecany jest w diecie przy schorzeniach neurologicznych, przy zakażeniach wewnętrznych i zewnętrznych. Działa leczniczo przy wszelkich dolegliwościach układu pokarmowego, a także przy zapaleniach skórnych.

Topinambur - roślina ozdobna

Słonecznik bulwiasty chętnie jest hodowany w ogrodach ze względu na swoje piękne żółte kwiaty. Pojawiają się one na długich łodygach, porośniętych równie ozdobnymi ciemnozielonymi liśćmi. Kwitną od lipca do listopada, ozdabiając do późnej jesieni nie tylko nasze ogrody, ale też przydroża, brzegi pól i rzek, nieużytki, a nawet wysypiska śmieci.

Cukrzyca: problem narodowy, a wiemy o niej tak niewiele. Poznaj najważniejsze fakty (nie mity)

Topinambur - roślina jadalna

Jadalną częścią topinamburu są niewielkie bulwy o gruszkowatym kształcie, białe lub żółte w środku, na wierzchu zabarwione na czerwono lub fioletowo. Są kruche, mają smak słodkawy, orzechowy. Duża zawartość inuliny w topinamburze sprawia, że jest on słabo przyswajalny przez ludzki organizm, chyba że zostanie odpowiednio spreparowany i przyrządzony. Indianie stosowali fermentację bulw topinamburu w kopcach, aby z inuliny powstała fruktoza.

Bulwy topinamburu po ugotowaniu znajdują zastosowanie w zupach, jako frytki, chipsy czy dodatek do zapiekanek z serem. Podawane są zamiast ziemniaków. Niektórzy używają pieczonych bulw zamiast kawy.  

Topinambur - roślina przemysłowa

Naziemne pędy topinamburu wysuszone i rozdrobnione mogą służyć bezpośrednio jako opał, ale też są surowcem w produkcji brykietów i peletu. Biomasa stanowi bazę do produkcji bioetanolu, butanolu. Z bulw produkuje się alkohol wykorzystywany następnie jako paliwo. Sieczka z łodyg stosowana jest jako podłoże przy uprawie niektórych roślin i grzybów, np. boczniaków. Topinambur sadzi się również w glebach zanieczyszczonych solą czy ropą jako rekultywator.

Topinambur - roślina pastewna

Słonecznik bulwiasty jest wykorzystywany jako pasza dla bydła i trzody chlewnej. Zielone pędy i bulwy są bardzo wartościowe dla zwierząt hodowlanych, ale także dla dzikich mieszkańców naszych pól i lasów. Dziki upodobały sobie szczególnie bulwy topinamburu, więc jest on sadzony na obrzeżach pól, aby odgrodzić uprawy i ograniczyć szkody wyrządzane przez te zwierzęta. Topinambur jest też wysadzany specjalnie w pobliżu lasów, w ten sposób zwierzęta leśne są naturalnie dokarmiane w sezonie zimowym.

Mimo wielu zalet, które posiada topinambur, z jego uprawą trzeba bardzo uważać, ponieważ jest to roślina bardzo inwazyjna i stanowi zagrożenie dla innych gatunków.

Więcej o: