Odra - skd wzia si nazwa choroby i czy ma co wsplnego z rzek?

Odra to rzeka, ale i choroba. Skd ta nazwa? Niestety, o jednoznaczne wyjanienie trudno, zwaszcza kiedy odpowiedzi szuka si w internecie. Udao nam si jednak ustali, jaka jest najbardziej prawdopodobna etymologia tego okrelenia.

Odra: choroba. Skd nazwa?

W prawdopodobnie najsynniejszym spord dostpnych w Polsce sownikw etymologicznych - autorstwa Aleksandra Brucknera - prno szuka hasa "odra". Pewien pogld na to, skd wzia si nazwa tej wysoce zakanej i wci gronej choroby, daje jednak wskazwka, ktr autor sownika zamieci przy okazji wyjaniania etymologii sowa "drze" (we wspczesnym znaczeniu). Bruckner sugeruje, by porwna j z rosyjskim sowem "odriny", ktre miao by okreleniem na "wysypk".

Jednym z najbardziej charakterystycznych objaww odry s wanie czerwone plamki na skrze (cho nie w kadym przypadku si pojawiaj). I to od nich wzia si nazwa choroby. To wyjanienie, opracowane na podstawie informacji z "Etymologicznego Sownika Jzyka Polskiego" Andrzeja Bakowskiego, pojawio si m.in. na profilu kampanii spoeczno-edukacyjnej "Ojczysty - dodaj do ulubionych" Narodowego Centrum Kultury, ktra ma podnosi wiadomo jzykow Polakw:

Co najmniej od XVII w. (na co wskazuj powiadczenia w tekstach pisanych) czerwonaw wysypk, czyli liczne, czerwone, chorobowe plamki wystpujce czasem na skrze, okrelano mianem odry. Plamki takie wygldaj bowiem jak otarcia skry: dzi powiemy 'otarcia', kiedy by powiedziano 'odarcia' – std odra. W drugiej poowie XIX w., gdy spolszczano nazwy chorb, zawono znaczenie wyrazu 'odra' do choroby o aciskiej nazwie morbilli.

Czy nazwa choroby ma wic co wsplnego z nazw rzeki, ktra jest drug co do wielkoci w Polsce? Oczywicie nie. Z niemieckiego Oder, z czeskiego Odra, z aciny Oddera, po polsku rwnie Odra - ju na pocztku XII wieku jej nazwa funkcjonowaa w takiej formie (ze "Sownika etymologicznego nazw geograficznych Polski" Marii Malec mona si dowiedzie, e w X wieku zapisywano j jako Odera, okoo 1070 roku jako Oddaram albo Oddara, ale ju w 1120 jako Odra).

Odra: co to jest?

Mimo e znana od dawna (pierwsze wzmianki o rozrnieniu odry od innych chorb zakanych datuje si na tysic lat wstecz), odra wci stanowi zagroenie. To szybko rozprzestrzeniajca si choroba zakana, ktra naley do chorb wieku dziecicego, jednak mog na ni zapa take doroli. Moe przybra gwatowny, ciki przebieg i skutkowa zagroeniem ycia. Jedynym sposobem na uchronienie si przed odr jest zaszczepienie si przeciwko niej, cho i to nie daje stuprocentowej ochrony. W odniesieniu do osb zaszczepionych przebieg choroby jest jednak agodniejszy, co w przypadku osb dorosych jest kluczowe, bo to dla nich odra jest najbardziej niebezpieczna.

Czy szczepionki wywouj autyzm? [NaZdrowie]

W ostatnich dniach temat odry powrci za spraw rosncej liczby przypadkw tej choroby w Polsce. Kilka dni temu sanepid poinformowa o 18 przypadkach odry lub podejrzeniach odry, ktre zarejestrowano w wojewdztwie mazowieckim, przede wszystkim w Pruszkowie. Kolejny przypadek zakaenia odr zosta odnotowany na Lubelszczynie, gdzie zachorowa pochodzcy z Ukrainy licealista.

Ta tendencja jest obserwowana w caej Europie, gdzie w cigu dwch ostatnich lat liczba chorych dramatycznie wzrosa, co wiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) nazywa wprost tragedi. Tylko w pierwszej poowie tego roku odnotowano ponad 41 tys. przypadkw odry na Starym Kontynencie. To dwa razy wicej ni w caym ubiegym roku, kiedy i tak odnotowano 300-procentowy wzrost zachorowa w porwnaniu z 2016 r. Zarwno specjalici z WHO, jak i polscy eksperci wskazuj jedn przyczyn tego stanu rzeczy - brak szczepie, ktre w Polsce s obowizkowe i bezpatne.

Zobacz te:

Prof. Litwiska o odrze: Nie moemy zwala winy na Ukraicw. To wina rodzicw