Trzmiel - charakterystyka, gniazdo, czy żądli? Trzmiel a bąk

Trzmiel to owad z rodziny pszczołowatych, bardzo często mylony z bąkiem. "Krępa pszczoła" bąkiem jednak nie jest - to właśnie trzmiel. Jak wygląda ten owad i czy trzmiel żądli?

Trzmiel: charakterystyka

Gdyby trzeba było opisać trzmiela, większość osób podałaby charakterystykę bąka i odwrotnie. Bo to z bąkiem kojarzymy "puchatą pszczołę", która tak naprawdę... jest trzmielem.

Trzmiele różnią się od siebie w zależności od gatunku. Na ich ciele mogą znajdować się żółte pasy, ale są również gatunki trzmieli, u których jedynie zakończenie odwłoka jest w innym kolorze niż reszta (brunatnoczarnego) ciała.

  • Trzmiel to jeden z owadów błonkoskrzydłych.

Trzmiel a bąk

Trzmiel wygląda jak duża, krępa pszczoła, bąkowi z kolei bliżej do... dużej muchy. Chociaż to trzmiel wydaje nam się groźniejszy, gryzie rzadziej, jedynie w sytuacjach zagrożenia. Bąk czyni to częściej, a jego ukąszenia są bolesne. O czym jeszcze warto pamiętać?

  • trzmiele są pożyteczne, podobnie jak pszczoły zapylają rośliny
  • trzmiele są w Polsce pod ochroną
  • w zależności od gatunku, trzmiele różnią się wybarwieniem i układem prążków
  • bąki mogą przenosić choroby, samice żywią się krwi
  • trzmiel to bliski kuzyn pszczoły miodnej, natomiast bąkowi bliżej jest do gza

Czy trzmiel żądli?

Ukąszenia trzmieli zdarzają się niezwykle rzadko, te owady nie są agresywne. Jeśli już się zdarzy - jest dość bolesne. Po ukąszeniu żądło może zostać wyciągnięte, nie ma ono haczykowatych zakończeń (co odróżnia żądło trzmiela od żądła pszczoły).

  • Żądło posiadają samice trzmiela.

W jadzie trzmiela znajduje się mniej niebezpiecznych dla człowieka substancji niż np. w jadzie pszczoły. Nie oznacza to jednak, że nie jest on groźny - u osób uczulonych na jad trzmiela po ukąszeniu może dojść do objawów wstrząsu anafilaktycznego.

Trzmiel gniazdo

Swoje gniazda trzmiele budują w różnych miejscach, zależne jest to od gatunku. Mogą znajdować się one nad i pod ziemią, w opuszczonych norach gryzoni czy w pustych ptasich gniazdach. Gniazda trzmieli znajdziemy także wśród kamieni. Nie powinniśmy ich niszczyć - trzmiele są objęte w Polsce ochroną gatunkową. Ponadto trzmiele atakują jedynie w ostateczności, np. gdy na nich usiądziemy.

Trzmiel łąkowy

Samice tego gatunku można zaobserwować już w marcu. Na ciele posiada żółte pasy, odwłok zakończony jest pasem czerwonym. Ich gniazda znajdziemy m.in. w opuszczonych budynkach czy w spróchniałych drzewach.

Trzmiel kamiennik

To najbardziej znany (i zarazem najliczniejszy) gatunek trzmiela w Europie. Samice mają około 20-25 milimetrów. Trzmiel kamiennik gniazda buduje pod ziemią, ale także w szczelinach ścian, w dziurach między cegłami. Swoje gniazda zakrywa woskowym sklepieniem.

Trzmiel kamiennik jest czarny, w innym kolorze jest jedynie zakończenie odwłoka - jest ono rude. Żółty pas na tułowiu występuje jedynie u samców.

Trzmiel ziemny

Samice mają około 24-28 milimetrów. Gniazda budują głęboko w ziemi, często w opuszczonych norach gryzoni. Z zimowych kryjówek wylatują w kwietniu, można je wtedy spotkać np. wśród "kotków" na wierzbie. Wśród gatunków trzmieli rozprzestrzenionych w Polsce to trzmiel ziemny tworzy największe społeczeństwa. W "rodzinie" trzmiela ziemnego może żyć nawet 600 osobników.

Trzmiel ziemny jest masywny, a jego ciało pokryte jest włoskami. Ma ubarwienie brunatnoczarne, na jego ciele znajdują się dwa żółte pasy - na przedpleczu i odwłoku. Na końcu odwłoka znajduje się pas w innym kolorze, biały lub rudobiały.

Trzmiel gajowy

Wyodrębniony od trzmiela ziemnego, z którym dawniej zaliczany był do jednego gatunku. Trzmiel gajowy jest jednak mniejszy, samice mają około 20-24 milimetrów. Jaśniejsze są również żółte części na ciele trzmiela gajowego.

Trzmiel gajowy jest czarnobrunatny, a na jego ciele znajdują się dwa jasnożółte pasy. Zakończenie odwłoka jest białe.

Trzmielec czarny (brzmik chichot)

Nie jest "prawdziwym" trzmielem. Ma ciemniejsze skrzydła, a na jego odnóżach nie ma grzebieni pyłkowych ani koszyczków. Brzmik chichot składa jaja do gniazda trzmiela kamiennika lub trzmiela leśnego - larwy brzmika zjadają pożywienie gromadzone przez trzmiele dla ich larw.

Trzmielec czarny jest kleptopasożytem trzmiela kamiennika.

Inne gatunki trzmieli to m.in.:

  • trzmiel owocowy
  • trzmiel leśny (trzmiel rudoszary)
  • trzmiel mesznik (trzmiel żółty)

Trzmiel: ochrona

Wszystkie gatunki trzmieli są w Polsce objęte ochroną.

Bibliografia:

Zahradnik Jiri, "Przewodnik. Owady", Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1996, str. 240
Ballmann Heiko, "Spotkania z przyrodą. Owady", Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2007, str. 314
Twardowski Jacek, Twardowska Kamila, "250 polskich gatunków. Atlas owadów", Wydawnictwo SBM, Warszawa 2015, str. 182-184

To także może cię zainteresować:

Więcej o:
Komentarze (2)
Trzmiel - charakterystyka, gniazdo, czy żądli? Trzmiel a bąk
Zaloguj się
  • zbigniew628

    0

    U mnie na wiosnę na działce to są tylko takie grubasy/ ja zawsze mówiłem na nie bąki/.Ale z tego wynika,że to trzmiele?Wczesną wiosną "obrabiają " kwiatki jagód kamczackich,czereśni,borówki USA.Są u mnie jeszcze jakiś takie podłużne duże ale to chyba szerszenie bo żerują w nocy i łapią się na pułapki na osy.Te grubasy tam nie wchodzą.Były jeszcze inne grubsze od tych"szerszeni" ale też bardzo długie /założyły gniazdo w mojej budce/ale je przypadkowo wygrałem.

  • Google mnie wkurza

    Oceniono 3 razy 3

    Trzmieliki są fajne :) mimo iż jeden z nich kiedyś mnie użądlił, bo, jak byłem dzieckiem, mój "mądry" tatuś posadził mi jednego na policzek, bo ponoć "trzmiele nie gryzą". Niestety, nie miał racji...
    Mam ich sporo na kwiatach i roślinach owocowych na działce.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX