Strzyak - jeli nie wiesz, co ci ugryzo i masz dziwny lad na skrze, to mg by... latajcy kleszcz [WYJANIAMY]

Lasy Pastwowe ostrzegaj - pomimo jesieni w lasach cigle jeszcze s strzyaki. Kleszcz ze skrzydami, strzyak jeleni, owik, wesz jelenia - tak najczciej okrela si gatunek owada, ktry yje w polskich (i nie tylko) lasach. Latajce kleszcze to pasoyty, ktre atakuj zwierzta i ludzi. Czym grozi zetknicie z nimi i jak ich unika?

Strzyak jeleni w natarciu - Lasy Pastwowe ostrzegaj

Ostrzeenie przed strzyakami pojawio si ostatnio na facebookowym profilu Lasw Pastwowych. - "Mae toto, szybkie i twarde. Normalnie cinicie midzy palcami czsto jest niewystarczajce. Bble po ich ugryzieniach czsto bardzo dugo si goj" - ostrzegaj lenicy we wpisie, pytajc fanw o to, ile razy strzyaki popsuy im wypad do lasu na jesienny spacer czy grzybobranie.

Pod postem znajdziemy mnstwo komentarzy od ludzi, ktrzy nieraz przeyli spotkanie ze strzyakiem.

Brrrrrrrr pogryzy mnie przeokropnie ostatnio. 20 sztuk wycignitych z wosw i... razem z wosami

- pisze jedna z uczestniczek dyskusji.

Ostatnio w mojej miejscwce na borowiki (tam nikt nie zaglda, ludzie si boj) bya ich plaga. Pchay si wszdzie - do nosa, do oczu, uszu

- zdradza kolejna.

Strzyaki, czyli latajce kleszcze - co to takiego?

Kleszcze ze skrzydami to tak naprawd wcale nie kleszcze. Jednak potocznie wanie tak si je nazywa, bo podobnie wygldaj i zachowuj si w zbliony do tych pajczakw sposb - te ywi si krwi, s jajoyworodne i pozostaj na zewntrz organizmu ywiciela, a nie w rodku jak na przykad tasiemiec.

Generalnie jednak strzyakom gatunkowo bliej do wszy i much (po angielsku mwi si na nie nawet deer ked albo deer fly, czyli dos. jelenia mucha) - nale do rodziny narzpikowatych i rzdu muchwek. Od "zwykych" kleszczy i obrzekw (tzw. kleszczy gobich) odrnia je gwnie fakt, e owiki maj skrzyda i lataj, cho na krtkie dystanse. Oprcz tego s mniejsze i bardziej ruchliwe.

Zobacz wideo

Niestety strzyaki jelenie (Lipoptema cervi) s do powszechne w Polsce i caej Europie, a take w Chinach, na Syberii i w Ameryce Pnocnej. Kiedy wybieramy si na wakacje musimy si wic liczy z tym, e mona si na nie natkn w wielu miejscach. Na szczcie eruj waciwie wycznie w lasach i na ich obrzeach - na play czy w miecie nie trzeba si ich obawia.

Z Azji przywdrowa do nas te drugi gatunek (Lipoptena fortisetosa) latajcego kleszcza, ktry nie ma polskiej nazwy. Od "naszego" mona go jednak odrni wycznie pod mikroskopem, bo wyglda i zachowuje si niemal identycznie.

Latajce kleszcze. Niepozorne pasoyty, ktre atakuj chmarami i mog wej nawet pod powiek

Ogem wszy jelenie wygldaj do niepozornie. Osigaj maksymalnie 6 mm dugoci, maj brunatny kolor i przejrzyste skrzydeka, ktre zrzucaj po tym, jak trafi na ywiciela. Do tego s do paskie, co mocno utrudnia ich zapanie. 

Gwnymi ywicielami strzyakw s sarny, jelenie i osie, ale mog atakowa te psy, domowe myszy, krety, gobie i drb oraz ludzi. Na zwierztach nie tylko eruj, ale rwnie si rozmnaaj - kopuluj i skadaj jaja. 

Ludzie s w nieco lepszej sytuacji, cho kleszcze ze skrzydami raczej nie atakuj pojedynczo, tylko caymi chmarami. Ze wzgldu na swoj ruchliwo i niewielki rozmiar dosownie wciskaj si rne szczeliny i zakamarki ubra i ciaa - mog nawet wej pod powiek czy do ucha. Na odnach maj haczyki, ktrymi wczepiaj si we wosy i mniejsze woski, przez co bardzo trudno je wycign. Z kolei twardy pancerzyk utrudnia ich rozgniecenie.

Strzyak: grone czy niegrone?

O ile latajce kleszcze nie rozmnaaj si na czowieku, to mog ugry i to robi (cho preferuj jeleniowate, w ktrych futrze s w stanie nawet przezimowa). Zwykle wystarczy im 15-25 minut, by wyssa z ludzkiego ciaa odpowiedni ilo krwi.

Sam lad po ugryzieniu atwo przeoczy, bo jest sabo widoczny - przynajmniej na pocztku. W cigu trzech dni w miejscu ugryzienia powstaje jednak twardy, zaczerwieniony obrzk opisywany czasem jako grudka. Niestety, mocno swdzi i to przez do dugi czas. To uczucie i sam obrzk mog si utrzymywa przez dwa do trzech tygodni, a w niektrych przypadkach nawet przez cay rok.

Czy zetknicie z nimi jest grone? S badania, ktre dowodz, e wszy jelenie mog przenosi chorobotwrcz bakteri Bartonella schoenbuchensis, ktra u ludzi wywouje uciliwe i bolesne zmiany skrne (egzem). Pojawiaj si te doniesienia o tym, e owiki przenosz bakterie z rodzaju Anaplasma i Borrelia, ktre powoduj odpowiednio anaplazmoz oraz borelioz.

Ze wzgldu na brak rzetelnych, naukowych dowodw, medycyna nie uznaje jednak latajcych kleszy za nosicieli gronych dla zdrowia i ycia ludzkiego chorb. 

U osb wraliwych i alergikw ugryzienie wszy jeleniej moe jednak doprowadzi do reakcji alergicznej, take wtrnej. Ich gwnym objawem s silnie swdzce, rumieniowe zmiany skrne.

Strzyak jeleni: jak si chroni

O ile pogryzienie przez strzyaki nie stanowi powanego zagroenia, to trudno go unikn, jeli si z nimi zetkniemy. Nie ma bowiem adnego sposobu o potwierdzonej skutecznoci, ktry by chroni przed ich atakiem. owiki "poluj" jednak gwnie na ciemno ubarwione zwierzta. Std mona by po prostu ubiera si w jasne rzeczy, jeli zamierzamy si wybra do lasu albo w jego okolic.

Zobacz te: