Nowotwr i rak to nie to samo. Podzia i nazewnictwo nowotworw

W mowie potocznej wyrazy "nowotwr" i "rak" stosujemy zamiennie. Warto jednak wiedzie, e nowotwr i rak to nie to samo. Czym si rni?

Nowotwr i rak: co to za rnica?

Zacznijmy od podstaw. Nowotwory dziel si na agodne i zoliwe. Kady rak jest nowotworem zoliwym, ale nie kady nowotwr zoliwy to rak. Nowotworem zoliwym moe by na przykad misak, ktry nie jest wedug medycznej klasyfikacji rakiem. Jak si w tym poapa? Podstaw nazewnictwa nowotworw jest ich charakter - agodny lub zoliwy - i pochodzenie. W zrozumieniu gszczu nowotworowych okrele pomaga poznanie samego procesu powstawaniu nowotworu.

Docz do Zdrowia na Facebooku!

rdo choroby: kancerogeneza (nowotworzenie)

Proces powstawania raka to kancerogeneza, czyli nowotworzenie. To zawiy proces, ktry moe trwa latami. Wedug szacunkw 80% przypadkw nowotworzenia spowodowanych jest ingerencj szkodliwego czynnika zewntrznego (promieniowania, wirusa, substancji chemicznych). Ryzyko zachorowania na nowotwr zwikszaj okrelone predyspozycje genetyczne. Historia choroby w rodzinie nie oznacza jednak, e na pewno zachorujemy - rak to nie choroba dziedziczna, dziedziczymy jedynie warunki, ktre mog by sprzyjajce rozwojowi choroby. Zespoy wad wrodzonych oznaczaj wysokie ryzyko zachorowania na charakterystyczny dla danego zespou nowotwr.

Tak wic w wyniku dziaania czynnikw zewntrznych lub wewntrznych rozpoczyna si proces kancerogenezy. W pojedynczej komrce pojawia si bd w kodzie genetycznym. Komrka moe si przed bdem obroni - jest w stanie naprawi uszkodzone DNA, a jeli to si nie uda, stara si doprowadzi do samounicestwienia (tzw. zaprogramowanej mierci, czyli apoptozy). Zdarza si jednak i tak, e bd w kodzie genetycznym nie zostaje przez organizm zarejestrowany. W wyniku tego przeoczenia komrka mutuje i moe doprowadzi do powstania nowotworu. Na kolejnym etapie rozwoju dochodzi do nastpnych mutacji, pojawiaj si zmiany chorobowe. Dalszy rozwj choroby zaley od jej indywidualnego charakteru.

// Klasyfikacja nowotworw przy uwzgldnieniu ich charakteru oraz lokalizacji / wykres / redakcja

Charakter choroby: nowotwr agodny i zoliwy

Pierwszy podzia nowotworw to rozrnienie na nowotwory agodne i zoliwe. Nowotwr agodny to najmniej grony rodzaj choroby nowotworowej. Zmiana ronie powoli i nie niszczy ssiednich tkanek. Czasem rozwj guza zatrzymuje si na bardzo dugo. Wikszo nowotworw agodnych otacza torebka, ktra odgranicza zmian chorobow od zdrowej tkanki. Nowotwory agodne nie naciekaj na ssiednie narzdy i pobliskie wzy chonne, oraz nie daje przerzutw, czyli nowych ognisk choroby w innych czciach ciaa. Leczenie jest stosunkowo proste i zwykle skuteczne - po usuniciu chirurgicznym nowotwr nie wraca (nie dochodzi do tzw. wznowy, nawrotu).

Uwaga! To, e nowotwr jest agodny, nie oznacza, e mona go zlekceway. Kada zmiana nowotworowa niesie za sob ryzyko zezoliwienia si, czyli przeksztacenia w zoliw form choroby, wymaga zatem koniecznej interwencji lekarskiej. Poza tym moe powsta w wyjtkowo niefortunnym miejscu i skutecznie utrudni prac okolicznym narzdom.

Nowotwr zoliwy to o wiele wiksze zagroenie dla zdrowia i ycia. Moe nacieka, atakowa ssiednie tkanki i robi przerzuty na odlege narzdy. Po leczeniu moe doj do wznowy (nawrotu) choroby. Czsto nie maj torebki, mog by rozlege i rozwija si bardzo szybko. Leczenie nowotworu zoliwego jest najskuteczniejsze wtedy, gdy choroba zostanie wykryta we wczesnym stadium, jeszcze przed wystpieniem przerzutw. Niestety, czasem ronie w ukryciu, nie daje objaww i ujawnia si dopiero na zaawansowanym etapie rozwoju. Nowotwory zoliwe dziel si na: raki, misaki, choniaki, biaaczki, glejaki, czerniaki i inne nowotwory pochodzenia nienabonkowego. Podzia opiera si na rodzaju tkanki, z ktrej powstaa zmiana nowotworowa.

Nowotwory zoliwe: raki

Rak jest takim nowotworem zoliwym, ktry powstaje z tkanki nabonkowej. Tkanka nabonkowa tworzy wyciki organizmu: wyciea naskrek, jamy ciaa i narzdw, wewntrzne powierzchnie przewodw ukadu pokarmowego, oddechowego, moczowego, rozrodczego i krwiononego, gruczoy oraz narzdy zmysw (na przykad siatkwk oka czy kubki smakowe). Dodatkowa klasyfikacja raka opiera si na rodzaju nabonka; w ten sposb wyrniamy gruczolakoraki, raki paskonabonkowe i urotelialne.

Raki rozwijaj si u dzieci bardzo rzadko; atakuj gwnie osoby w wieku rednim, po 50. roku ycia. Tak jak w przypadku innych nowotworw - im szybciej zostanie wykryty, tym lepiej. Sposb leczenia zaley od rodzaju raka. Najczciej wystpujce rodzaje raka u kobiet to: rak sutka (potocznie rak piersi), oskrzela i puca, okrnicy, jajnika, odka, trzustki, szyjki macicy, pcherzyka ciowego, wtroby i odbytnicy. Mczyzn najczciej atakuje rak oskrzela i puca, odka, gruczou krokowego (prostaty), okrnicy, pcherza moczowego, trzustki, krtani, nerki, przeyku i odbytnicy.

Nowotwory zoliwe: misaki

Misaki to a 20% nowotworw zoliwych u dzieci. U dorosych wystpuj bardzo rzadko, zaledwie w 1% przypadkw. Misaki tworz si z tkanek mikkich (miszowej, cznej, chrzstnej, kostnej i tuszczowej). Misaki czsto rozwijaj si w ukryciu. Zwykle trzeba zastosowa leczenie skojarzone, czyli poczenie chirurgii i chemio- lub radioterapii.

> Wicej o misakach >

Nowotwory zoliwe: choniaki

Choniaki wywodz si z ukadu chonnego. Do ukadu chonnego czowieka nale: wzy chonne, ledziona oraz tkanka limfatyczna jamy nosowej, gardowej i przewodu pokarmowego. Nierzadko pierwszym objawem choniaka jest powikszenie wzw chonnych. Dotykaj gwnie osoby mode. W leczeniu choniakw wykorzystuje si przede wszystkim chemioterapi.

> Wicej o choniakach >

Nowotwory zoliwe: biaaczki

Biaaczka to nowotwr zoliwy, ktry rozwija si w ukadzie krwiotwrczym. Biaaczka ma wiele odmian, kada z nich objawia si i przebiega nieco inaczej. Oglnie rzecz biorc, biaaczki dzielimy ze wzgldu na przebieg (ostre i przewleke) oraz pochodzenie (szpikowe i limfatycznie). Ostre biaaczki leczy si przede wszystkim przez chemioterapi. Przewleke mog wymaga przeszczepu szpiku.

> Wicej o biaaczkach >

Nowotwory zoliwe: glejaki

Glejaki to najczciej wystpujce nowotwory wewntrzczaszkowe. Zmiany tworz si z komrek glejowych, podstawowych elementw tkanki nerwowej. Nowotwr powoduje przede wszystkim zaburzenia czynnoci mzgu (zaniki pamici, napady padaczkowe, problemy z koncentracj). Glejaki czciej pojawiaj si u dzieci (to drugi najczciej wystpujcy nowotwr dziecicy). Jeli to moliwe i guz jest stosunkowo wyranie odgraniczony od ssiednich tkanek, wycina si go. W leczeniu glejaka stosuje si rwnie chemio- i radioterapi, a take terapie eksperymentalne.

> Wicej o glejakach >

Nowotwory zoliwe: czerniaki

Czerniak wywodzi si z komrek barwnikowych, czyli melanocytw, zwykle na skrze. W przebiegu choroby znami, ktre wczeniej byo niegrone, zezoliwia si. Pierwszym objawem jest zaczerwienienie i rozrost zmiany. Czerniaki zazwyczaj rozwijaj si szybko i daj liczne przerzuty.

> Wicej o czerniakach >

Ludzkie podejcie do pacjenta onkologicznego: wci rzadko, ale s wyjtki...