Karowato przysadkowa - choroba endokrynologiczna zwizana z niedoborem hormonu wzrostu

Karowato przysadkowa zwizana jest, jak sama nazwa wskazuje, z nieprawidowym funkcjonowaniem przysadki i hormonu wzrostu. Czym charakteryzuje si karowato przysadkowa, jakie s jej przyczyny i czy da si j leczy?

Docz do Zdrowia na Facebooku!

Karowato przysadkowa (take karowato hiposomatotropowa) to jedno ze schorze skutkujcych karowatoci. Przyczyn karowatoci moe by wiele, midzy innymi niedobory pokarmowe, zaburzenia hormonalne, przewleke schorzenia, choroby genetyczne. Karowato przysadkowa naley do karowatoci spowodowanych zaburzeniami hormonalnymi. Jej przyczyn jest niedoczynno przysadki. Najczciej dotyka dzieci (wida to szczeglnie pomidzy 1. a 3. rokiem ycia), jednak moe pojawi si take u dorosych.

Karowato przysadkowa: na czym polega?

Karowato przysadkowa naley do chorb endokrynologicznych (o podou hormonalnym). W jej przebiegu produkcja hormonu wzrostu powstajcego w przysadce mzgowej jest o wiele mniejsza, ni powinna. Zdarza si te tak, e hormon wydziela si prawidowo, ale organizm pozostaje na obojtny.  Karowato przysadkowa objawia si gwnie zatrzymaniem wzrostu. Chory jest tym niszy, im wczeniej przysadka przestaa dziaa prawidowo. Rozwj umysowy u osb z karowatoci przysadkow przebiega bez przeszkd.

> Przeczytaj: UKAD DOKREWNY (HORMONALNY) - funkcje, budowa i najczstsze choroby

Hormon wzrostu: co to takiego?

Hormon wzrostu, oznaczany symbolem GH (od angielskiego wyraenia growth hormone; czasem wystpuje pod nazw somatotropina) to substancja biakowa wydzielana przez przysadk mzgow, a konkretnie jej przedni pat. Produkcja odbywa si z rn czstoci i intensywnoci, zaley od wielu czynnikw (pci, wieku, pory dnia).

Oprcz przysadki w produkowaniu hormonu wzrostu bierze udzia podwzgrze. Wydzielany przez nie hormon somatoliberyna stymuluje przysadk do wydzielania GH, a somatostatyna hamuje ten proces.

Aby dziecko rozwijao si i roso prawidowo, wszystkie procesy musz si odby w odpowiedni sposb - nie tylko wydzielanie hormonu, lecz take jego wsppraca z komrkami. Jeli co pjdzie nie tak, mog pojawi si niedobory hormonu wzrostu, ktre skutkuj midzy innymi karowatoci.

Niedobr hormonu wzrostu: przyczyny

Uszkodzenia przysadki mzgowej lub podwzgrza skutkujce karowatoci przysadkow mog mie rne przyczyny. S to:

  • nowotwory,
  • urazy mechaniczne,
  • uszkodzenia powstae podczas operacji,
  • stany zapalne,
  • zaburzenia naczyniowe (np. udar),
  • choroby autoimmunologiczne (choroby z autoagresji),
  • uwarunkowania genetyczne.

Karowato przysadkowa: niewraliwo na hormon wzrostu

Karowato przysadkowa moe wynika take z niewraliwoci organizmu na hormon wzrostu. W takich wypadkach hormon wydziela si prawidowo, jednak komrki z nim nie wsppracuj.  Funkcjonowanie receptorw hormonu jest zaburzone, hormon wzrostu "nie dziaa". Niewraliwo na GH nie ma jednej przyczyny. Mog j powodowa:

  • zaburzenia genetyczne,
  • choroby nerek,
  • choroby wtroby,
  • cukrzyca,
  • wyniszczenie,
  • niedoywienie.

Niewraliwoci na hormon wzrostu towarzyszy opniony rozwj pciowy. Osoby, ktre wykazuj brak wraliwoci na GH, rodz si mniejsze ni inne dzieci. Maj drobne stopy i donie, nieproporcjonalnie du czaszk oraz duo tkanki tuszczowej, szczeglnie wok brzucha. Mog cierpie na napadow hipoglikemi, ktra jest niebezpieczna przede wszystkim dla noworodkw. Chopcy, ktrzy s niewraliwi na hormon wzrostu, czsto maj niedorozwinite prcie.

Karowato przysadkowa: diagnoza

Diagnozowanie karowatoci przysadkowej to w pierwszej kolejnoci rozmowa z rodzin i szczegowy wywiad. Niski wzrost to nie zawsze zaburzenie, czsto jest po prostu dziedziczony. Osob z podejrzeniem karowatoci poddaje si nastpnie szczegowym badaniom: fizykalnym, z wykorzystaniem siatki centylowej (osi, ktra pozwala okreli zaleno midzy wiekiem, wzrostem a wag dziecka), hormonalnym (stenie hormonu wzrostu), rentgenowskim.

Karowato przysadkowa: leczenie

Leczenie karowatoci przysadkowej polega na terapii hormonalnej. Chorym podaje si hormon wzrostu w formie zastrzyku. W niektrych przypadkach trzeba przeprowadzi operacj przysadki mzgowej lub ewentualnego guza, ktry moe odpowiada za nieprawidowe wydzielanie hormonu.

"amali mi koci, potem wsadzali midzy nie druty, eby je wyduy. Nie zgodziam si na to dla urody" - opowiada Katarzyna Dinst, osoba chora na achondroplazj