Choroba Alzheimera - waciwa opieka zmienia jako ycia

Samodzielnie czsto trudno okreli czy mamy pocztek choroby Alzheimera, czy np. przejciowe problemy z pamici, wynikajce ze stresu, bd zmczenia. Wtpliwoci warto jednak wyjani ze specjalist, bo konsekwencje pnego rozpoznania i leczenia s bardzo powane. Nie zaszkodz te testy przesiewowe
Zobacz wideo

Chocia choroba Alzheimera najczciej atakuje po 65. roku ycia, moe wystpi u znacznie modszych osb, nawet trzydziestoletnich. Wci jest nieuleczalna, jednak naukowcy wierz, e s ju blisko rozwikania zagadki jej powstawania. Od tego ju krok do skutecznej terapii.

Docz do Zdrowia na Facebooku!

Znany nieznany problem

Ocenia si, e w Polsce na chorob Alzheimera cierpi ok. 350 tys. ludzi. W zwizku z systematycznym starzeniem si spoeczestwa bdzie ich przybywa.

Korelacja midzy wiekiem, a zapadalnoci na to schorzenie, jest niezwykle silna. W grupie wiekowej 65-74 lata choruje 1-3% populacji, 75-79: 3-6% . W cigu kolejnych 5 lat liczba chorych wzrasta do 12-20% , a po 85. roku ycia, wedug niektrych bada moe dotyczy niemal poowy populacji.

Choroba Alzheimera a wiekChoroba Alzheimera a wiek zdrowie.gazeta.pl

Choroba Alzheimera jest najczstsz przyczyn wystpienia zaburze funkcji poznawczych u osb po 65. roku ycia. Stanowi ponad poow wszystkich otpie, czyli stanw prowadzcych do upoledzenia pamici, rozumowania, orientacji w czasie i przestrzeni, liczenia, uczenia si, oceny sytuacji, itp.

Niemiecki neuropatolog Alois Alzheimer opisa j w 1906 roku, a nadal wiemy o niej bardzo niewiele.

Skd si bierze ta choroba? Z pewnoci wpywa na ni wiele czynnikw, w tym genetyczne. Wymienia si mutacje w obrbie chromosomu 21, 19, 14, 1 i 12. Mutacje genowe s bezporednio zwizane z wczesn postaci rodzinnej choroby Alzheimera. Rozwojowi pnej postaci, tej powszechnie znanej, sprzyja polimorfizm (inaczej: czsta podatno) genu ApoE, wariant e4.

Mwi si take o znaczeniu ewentualnych czynnikw zapalnych i stresie oksydacyjnym*, powodowanym przez wolne rodniki. Std: choroba Alzheimera to kolejny problem cywilizacyjny, w zapobieganiu ktrego rol moe odgrywa dieta bogata w przeciwultaniacze, aktywno fizyczna, odpoczynek, unikanie uywek.

Zobacz take:

Dieta MIND - zmniejszy ryzyko wystpienia choroby Alzheimera

Choroba Alzheimera: kto zagroony?

Czynniki, ktre mog sprzyja zachorowaniu na chorob Alzheimera:

  • wiek,
  • pe eska,
  • obcienie rodzinne,
  • niski poziom wyksztacenia,
  • urazy gowy,
  • choroby tarczycy,
  • depresja,
  • przewleky stres,
  • naduywanie alkoholu,
  • palenie (sprawa dyskusyjna, bo s badania, ktre tej zalenoci przecz - moliwe, e wystpuje w poczeniu z konkretnymi, innymi czynnikami).

Alzheimer: niejasne objawy

Nic dziwnego, e naukowcy wci nie znaleli skutecznego leku na chorob Alzheimera, skoro nawet nie wiedz, skd dokadnie schorzenie si bierze.

Nie oznacza to jednak, e nie ma sensu si leczy i diagnozowa. Wczesne rozpoznanie i wdroenie rehabilitacji (w tym wiczenie pamici) oraz farmakoterapii gwnie redukujcej objawy), daje szans na wyduenie czasu optymalnej sprawnoci przy tym schorzeniu i wyranie poprawia jako ycia - chorych oraz ich opiekunw.

Rzecz jednak w tym, e objawy czsto nieatwo zauway i odrni od innych problemw zdrowotnych.

Choroba Alzheimera to nie tylko zaburzenia, chocia ponad 90% chorych zgasza si do lekarza dopiero, gdy ten objaw staje si bardzo dokuczliwy w codziennym yciu. Charakteryzuj j take zaburzenia zachowania, nastroju, objawy wytwrcze (np. podejrzliwo, rozkojarzenie, nieuzasadniona wrogo, pobudzenie, urojenia).
Apatia, depresja, utrata masy ciaa, zaburzenia czucia, drobne niedowady, problemy z orientacj w terenie, nieuzasadnione uczucie zmczenia, bezsenno - to wszystko objawy towarzyszce chorobie Alzheimera.

Podczas badania neurolog czsto obserwuje odruchy deliberacyjne, wiadczce o patologii ukadu nerwowego. Przykadem moe by odruch doniowo-brdkowy, naturalnie wystpujcy u noworodkw, a potem zanikajcy. Polega na skurczu minia brdkowego w chwili podranienia kbu kciuka (poniej palca). Zarazem: to tylko jeden z elementw wczesnej diagnozy. T zawsze trzeba zostawi specjalicie. Odruchy deliberacyjne czasem zdarzaj si u osb w podeszym wieku, w zwizku z naturalnym procesem starzenia.

Czytaj:

Po co neurolog uderza tym moteczkiem?


U osb z rodzinn postaci choroby Alzheimera, czyli najmodszych chorych, zdarzaj si napady padaczkowe, gwatowne, napadowe skurcze partii mini, spowolnienie, sztywno, objawy typowe dla choroby Parkinsona. Zwaszcza te ostatnie (wystpujce u 1/4 chorych) oznaczaj znaczne ryzyko wystpienia udaru.

Czytaj: choroba Parkinsona - co dalej?

Rozpoznanie choroby Alzheimera: czego spodziewa si u lekarza?

Neurolog nie tylko sprawdzi odruchy (wicej na ten temat) czy zleci badania (np. tomografi gowy, EEG), gwnie, by wykluczy inne przyczyny otpienia (np. miadyc, choroba nowotworow).

Przede wszystkim jednak przeprowadzi z pacjentem szczegowy wywiad, a take testy, pozwalajce oceni pami i inne funkcje poznawcze. Niewykluczone, e zaleci, by w spotkaniu braa udzia osoba z otoczenia chorego. Bdzie moga opowiedzie o objawach, z ktrych chory czsto nie zdaje sobie sprawy, zweryfikowa prawidowo odpowiedzi, itd.

Profesjonalne testy s do zoone i interpretowa je mog jedynie specjalici. Zarazem: powszechno problemu zespow otpiennych i ich pnego rozpoznawania sprawia, e do popularne stay si domowe testy przesiewowe, dostpne choby w internecie. Nie mog zastpi wizyty u lekarza, nie pozwalaj na postawienie diagnozy, jednak odkrycie jakichkolwiek nieprawidowoci powinno zachci do konsultacji lekarskiej zachci.

Np. popularny niemal na caym wiecie test SAGE naukowcw z Uniwersytetu Stanowego Ohio bardzo przypomina te stosowane przez lekarzy. Zreszt, powsta jako materia pomocniczy dla internistw, ktrzy na podstawie wynikw kieruj pacjentw do specjalisty.

Przykadowe zadania to: podanie z pamici dzisiejszej penej daty, wymienienie z pamici nazw kilkunastu zwierzt, rozpoznawanie przedmiotw na obrazkach, przerysowanie przestrzennej figury geometrycznej, narysowanie z pamici tarczy zegara i zaznaczenia na niej wszystkich elementw, wskazanie podobiestw midzy przedmiotami, proste obliczenia matematyczne, zapamitywanie ciagu sw, itd.
Pozornie bardzo proste. Zarazem - wiele osb dziki takim testom odkrywa problem.

Jeszcze nic zego si nie dzieje - profilaktyka

Na upyw czasu, pe czy geny, nie mamy wpywu. Na wiele innych czynnikw ju tak. Najwaniejsza zasada: ucz si! Czegokolwiek. wicz pami, rozwizuj szarady, bd ciekaw. Pracuj, pki moesz, choby jako wolontariusz. Wany jest szeroko pojty zdrowy styl ycia i odpowiednia dieta: uboga w tuszcze nasycone, obfitujca w witamin E i inne antyoksydanty.


* Za: "Aspekty neurologiczne chorb otpiennych", Marzena Zikowska-Kochan, "Pomorski Magazyn Lekarski"