Psychoterapeuta: na pewno wiesz, jak bdzie ci leczy?

Czujesz, e tym razem nie poradzisz sobie sam i chcesz skorzysta z pomocy specjalisty? wietnie, ale jak go wybra? W wiecie psychoterapii istniej rne podejcia, w obrbie ktrych stosuje si odmienne metody. To nieprawda, e kady psychoterapeuta bdzie ci pyta o dziecistwo i przeszo. Czego si spodziewa u ktrego ze specjalistw?

Na kozetce u psychoanalityka

Najrzadziej stosowana, trwajca latami, a jednoczenie gruntowna, sigajca zakamarkw niewiadomoci. Czsto wyboist drog. Zasadniczo rni si od konwencjonalnej terapii. O czym mowa? O psychoanalizie. Ma swoje zalety i sprzymierzecw, ale zdecydowanie nie jest dla kadego. Na czym polega?

Psychoanalitycy to w linii prostej spadkobiercy nauk austriackiego neurologa i psychiatry Zygmunta Freuda. Freud twierdzi, e przyczyny trudnoci tkwi gboko w niewiadomoci, przez co nie s nam dostpne. Wedug psychoanalitykw dzisiejsze kopoty moemy rozwiza jedynie przez odnalezienie ich rde. Tak zaczyna si podr do przeszoci, bo w myl teorii psychoanalizy tam wanie naley szuka przyczyn naszych trosk.

Jak wyglda wizyta u psychoanalityka? Zapewne masz w pamici kadry z amerykaskich filmw: kozetka, milczcy specjalista od ludzkich dusz, wnikliwa analiza marze sennych, wydobywanie mrokw dziecistwa? Nie ud si, tak nie wygldaj sesje u zwykego psychoterapeuty, za to u psychoanalityka w uproszeniu a i owszem.

Specjalista siedzi i sucha, moe sprawia wraenie biernego. Klient opowiada, co mu przyjdzie na myl, czsto wywody s mao spjne, nielogiczne, chaotyczne. Po jakim czasie trudno kontynuowa monolog, zachowujc form i sens.

Psychoanalityk tylko na to liczy: nie przerywa, rzadko kiedy komentuje, nie chcc ucina swobodnego strumienia myli. Dlaczego takie dziaanie si opaca? Zakada si, e niewiadomo przemawia do nas za pomoc symboli i skojarze, a te nie ujawniaj si w spjnych, zaplanowanych wypowiedziach, ktre dyktuje rozum.

Sny, a nawet przejzyczenia i bdy sowne - to dla psychoanalityka istna skarbnica. Powiedziae "przepraszam" zamiast "dzikuj"? To co dla ciebie jest zwyk gaf, dla psychoanalityka ma drugie dno i znaczenie.

Konfrontacja z niewiadomymi konfliktami ma doprowadzi do "katharsis", czyli oczyszczenia, doznania ulgi. Wedug psychoanalitykw rozwizanie wewntrznego konfliktu skutkuje po czci automatycznym rozwizaniem problemu w wiecie zewntrznym.

Ilu z nas przyjdzie tego dowiadczy? Prawdopodobnie niewielu. I to niekoniecznie ze wzgldu na niech do samej metody. Psychoanaliza to jedna z najrzadziej stosowanych form terapii. W dodatku najkosztowniejsza z nich. Osb, ktre maj uprawnienia do jej wykonywania, jest bardzo mao. Terapeuta, aby mg prowadzi praktyk psychoanalityczn, musi przej czasochonne i bardzo kosztowne szkolenie oraz wasn kilkuletni psychoanaliz.

Adepci tego podejcia zalecaj korzystanie z jej dobrodziejstw jak najczciej. Jeli pacjent wyraa gotowo, sesje odbywaj si nawet dwa razy dziennie. Jeli nie, zaleca si spotkania 3 - 5 razy w tygodniu. Psychoterapeuci pracujcy w innych podejciach zazwyczaj wrcz nie godz si na tak czste wizyty, bd ci prawdopodobnie chcieli widzie co najwyej raz w tygodniu.

Psychoanaliza wyrnia si nie tylko czstotliwoci spotka, ale rwnie ich rozcigoci w czasie. Jeli oczekujesz natychmiastowej pomocy, nie masz czego szuka u tego rodzaju specjalisty. Wizyty u psychoanalityka trwaj zazwyczaj od 2 do 5 lat, cho mog si toczy nawet przez 20 lat. Celem nie tyle jest rozwizanie problemu, co dotarcie do gbin niewiadomoci i konfliktu, ktry ley u jego podstaw. W wyniku terapii nastpuje uzyskanie "wgldu", czyli zrozumienia, a to nie dzieje si z dnia na dzie - twierdz psychoanalitycy.

Cz osb, ktre podday si psychoanalizie twierdzi, e jest to niezwyke dowiadczenie, ktre pozwala dowiedzie si zdecydowanie wicej, czasem zaskakujcych rzeczy, na swj temat. Dla innych jest to zbyt frustrujce dowiadczenie i szybko rezygnuj.

Chcesz mie stay dostp do naszych treci? Docz do nas na Facebooku!

Terapia psychodynamiczna - Freud po tunningu

Dzi mao kto ma pienidze i czas na poddawanie si mudnej psychoanalizie. Oczekujemy efektw szybciej i jednak niszym nakadem finansowym. A e potrzeba jest matk wynalazkw, w psychoterapii powstao podejcie psychodynamiczne. Na czym polega rnica?

Terapeuta pracujcy w podejciu psychodynamicznym nieco bardziej aktywny podczas spotkania ni psychoanalityk. Spotkanie przypomina rozmow, przy czym stron bardziej aktywn i niejako odpowiedzialn za przebieg sesji jest klient. Nie ma kozetki, terapeuta i klient siedz naprzeciwko siebie. Przeszo wci odgrywa kluczow rol, cho skojarzenia, symbole ujawniajce popdy maj tu nieco mniejsze znaczenie ni w psychoanalizie.

W podejciu psychodynamicznym omawia si zarwno relacje w rodzinie pochodzenia, jak i te, ktre mamy obecnie, szuka si przyczyn problemw - jednak tym razem z dyskretn pomoc psychoterapeuty. On nakierowuje, dopytuje.

Podczas terapii uruchomione zostaj procesy przeniesienia. Co to oznacza? Po jakim czasie klient zaczyna traktowa terapeut jak jedn z wanych osb w swoim yciu, np. matk, ojca lub partnera. Emocje, ktre pierwotnie s kierowane do tyche zostaj przeniesione na psychoterapeut. Osoba moe odczuwa do specjalisty zo, mie pretensj, uwaa go za niekompetentnego lub zbyt natarczywego. Co wtedy? Bardzo dobrze. Oznacza to, e zosta uruchomiony proces, w wyniku ktrego moemy przepracowa uwewntrznione spory. Ze wzgldu na przeniesienie warto, a nawet naley mwi terapeucie o swoich odczuciach w stosunku do niego. To suy procesowi terapeutycznemu.

Sesja trwa zazwyczaj 50 minut. Jej koszt w przypadku wizyty prywatnej to mniej wicej 80 - 150 z za spotkanie (jest to zwyczajowy koszt rwnie jednej sesji terapii w innych podejciach - nie dotyczy to psychoanalizy). Moemy take skorzysta z psychoterapii refundowanej przez NFZ. Jednak przysuguje ona jedynie po spenieniu ustalonych przez fundusz warunkw, a liczba przysugujcych godzin bezpatnej terapii te zazwyczaj jest ograniczona.

Chcesz mie stay dostp do naszych treci? Docz do nas na Facebooku!

Terapia poznawczo - behawioralna. Zwalczy objaw

Nie czujesz potrzeby, aby cofa si do dziecistwa i wczesnych wspomnie? Twoja trudno dotyczy twojego obecnego ycia, konkretnych zachowa? Psycholodzy pracujcy w podejciu poznawczo-behawioralnym zakadaj, e to utrudniajce funkcjonowanie zachowania i myli, a nie przyczyny, s problemem, ktremu naley przeciwdziaa.

Twierdz, e rda, ktre le daleko w przeszoci, czsto s trudne lub wrcz niemoliwe do odkrycia, a ich rozkadanie na czynniki pierwsze to niekonieczne najlepszy sposb. Zadania do wykonania, rysowanie tabelek, wypunktowywanie tez, szukanie argumentw - tutaj nie buja si w obokach. Tu pracuje si na konkretach. Jakie zaoenia le u podstaw podejcia?

Po pierwsze: przeszkadzajce nam zachowania mona zmieni. Czowiek uczy si ich w wyniku procesu uczenia. Czasem przyswajamy sobie zachowania, ktre pomagaj nam w yciu, np. umiejtno atwego komunikowania si z innymi czy szybkiej relaksacji. Czasem odwrotnie: nie umiemy by asertywni, dajemy si wykorzystywa, mamy trudnoci w kontaktach spoecznych, eby ukoi nerwy wpadamy w sida naogu.

Takie czy inne reakcje nie pojawiaj si przypadkowo, co wicej wedug psychoterapeutw poznawczo-behawioralnych nie wynikaj z cech charakteru, a s efektem wyuczenia, posiadania lub braku umiejtnoci. W praktyce oznacza to, e nie jestemy bezsilni. Moemy te umiejtnoci naby lub zmodyfikowa, zamieni te destrukcyjne na uyteczne.

Czy sama zmiana zachowania rzeczywicie moe rozwiza problem? Niekoniecznie, dlatego wanie w podejciu terapeuta zajmuje si te tym, co i jak mylimy. W jakim celu? To, co zrobimy, w duej mierze jest zalene od tego, co pomylimy, jak interpretujemy to, co si dzieje.

Jak si okazuje, nasza interpretacja rzeczywistoci czsto jest zakrzywiona. Mylisz "jestem zym pracownikiem, rodzicem, partnerem"? Co to oznacza? C, na to pytanie padaj rne odpowiedzi, np. "nie zdyem dzi odebra dziecka ze szkoy o czasie", "przy ostatnim projekcie w pracy miaem problem z koncentracj"?, "wieczorami jestem zmczony i nie mam ochoty na romantyczne kolacje z partnerem". Czy powody, ktre maj wiadczy o naszej winie, rzeczywicie na ni wskazuj? Niekoniecznie. Czsto gwny zainteresowany nie zdaje sobie sprawy z absurdalnoci swoich twierdze. A te z czasem staj si podoem dla rozwoju chociaby depresji. Co poradzi?

Psychoterapeuta poznawczo - behawioralny nie da si zaptli w faszywe przesanki. Pozwoli ci si przyjrze automatycznym destrukcyjnym schematom mylenia, ktre sabotuj twoje dziaania, uniemoliwiaj osignicie celu.

Praca z nim to konkretne dziaania krok po kroku. Nauka umiejtnoci spoecznych (co, kiedy, jak powiedzie, eby by dobrze odebranym), nauka technik relaksacyjnych, rozbieranie swoich przekona na czci pierwsze i szukanie argumentacji, zarwno wskazujcych na ich prawdziwo, jak i nie (przekonujemy si na wasnej skrze, e np. przewaaj te obalajce je) - to cz tego, czego moesz si spodziewa.

Techniki stosowane w tym podejciu s bardzo uyteczne w leczeniu fobii (np. klaustrofobii), uzalenie, natrctw, zaburze odywiania czy depresji.

Jak dugo bdzie trwa terapia? Nie oczekuj sesji cigncych si w nieskoczono. Psychoterapeuci poznawczo - behawioralni stawiaj sobie za cel dostarczy narzdzi, ktre uatwi osobie samodzielne funkcjonowanie. Najczciej ju na pocztku specjalista umawia si z klientem, jak dugo bd si spotyka. W zalenoci od zoonoci kopotu, moe to by 10 - 60 spotka (po 50 minut), przy czym jak cz pracy klient wykonuje sam pomidzy sesjami. Terapeuta moe zadawa "prace domowe". Jeli okae si, e cel nie zosta osignity w wyznaczon ilo sesji, podejmuje si decyzj o dalszym dziaaniu. Moe to by skorzystanie z usug innego terapeuty, by moe pracujcego w innym podejciu, lub inne, ktre bdzie najbardziej optymalne dla danej osoby.

Uwaga, jeli chcesz rozmawia gwnie o emocjach lub przeszoci, nie satysfakcjonuje ci krtkoterminowo, nie lubisz pracowa zadaniowo lub w relacji wolisz gra pierwsze skrzypce zamiast poda za czyimi poleceniami to podejcie poznawczo-behawioralne niekoniecznie jest dla ciebie.

Podejcie humanistyczne - w drodze do samorealizacji

Akceptowanie siebie i wiata, odkrywanie zdolnoci, spenianie marze - brzmi zachcajco? Powysze hasa le u podstaw podejcia humanistycznego. Wedug psychologw pracujcych zgodnie z humanistycznymi przesankami czowiek jest istot dobr z natury, a jego przyrodzon i najwaniejsz potrzeb jest realizowanie danego mu potencjau. Podejcie powstao niejako w opozycji do dwch powyej przedstawionych. Humanici powiedzieli "nie" upraszczaniu natury czowieka do mtnych niewiadomych popdw rodem z psychoanalizy czy zwierzcych odruchw i uwarunkowanych zachowa, jak chcieli behawioryci.

Czowiek to brzmi dumnie - masz wtpliwoci? Terapeuta pracujcy w tym podejciu pracuje tak, by mg odnie to stwierdzenie do siebie. Pomoeodzyska naturalny i pierwotny pozytywny obraz siebie, ktry tracimy w trakcie yciaoraz odkry, jakie zdolnoci umoliwi ci osignicie celw.

Duo uwagi podczas spotkania powica si rozpoznawaniu emocji i daniu sobie prawa do ich przeywania. Psychoterapeuta jest wspierajcy, jednak traktuje klienta jak osob kompetentn i samostanowic. Bywa to duym zaskoczeniem dla osb, ktre nigdy nie dowiadczyy takiego podejcia: ani w domu rodzinnym, ani w dorosym yciu (jak si okazuje jest to znaczna cz z nas).

Podczas terapii w podejciu humanistycznym dowiadujemy si, e nie musimy niczego nikomu udowadnia, e jestemy wartociowi z samego faktu istnienia. A poza tym, e si dowiadujemy, zaczynamy to czu i tego dowiadcza.

Zakada si, e gdy osoba wyeliminuje ze swojego ycia oddziaywania hamujce rozwj, nauczy si bezwarunkowej akceptacji do siebie i innych, uzdrowi te problem, z ktrym si zgasza.

Gestalt - rozmowa z krzesem?

W opisach niektrych psychoterapeutw znajdziemy informacj, e zajmuj si terapi Gestalt. Jest to nic innego jak jeden z typw terapii wywodzcy si z podejcia humanistycznego. Terapia Gestalt zakada, e aby czowiek by szczliwy, konieczne jest podomykanie przeszych konfliktw, niezakoczonych spraw. Inaczej bd one wci wpywa na nasze aktualne funkcjonowanie. Bdziemy powiela zaszoci w biecych relacjach. Co proponuj specjalici Gestaltu, abymy mogli uwolni si od powielania niesatysfakcjonujcego nas schematu?

Sztandarow metod stosowan przez psychoterapeutw tego podejcia jest tzw. "technika pustego krzesa". Na czym polega? Naprzeciwko osoby zgaszajcej si z problemem stawia si puste krzeso. Po czym prosi si j, aby wyobrazia sobie, e zajmuje je kto wany z jej ycia, z kim relacja nie naley (bd nie naleaa) do najatwiejszych. Na krzele mona te "usadowi" trudn emocj, przedmiot czy sytuacj z przeszoci, ktr wci zaprzta gow klientowi. Co si dzieje dalej? Klient jest zachcany przez terapeut do rozmowy z wyobraonym wacicielem krzesa obok. W ten sposb moliwe jest wyraenie niewypowiedzianych nigdy uczu, takich jak np. zo, zazdro, bezsilno wobec czyich decyzji.

Kto najczciej "zasiada" na krzesach? Zazwyczaj klienci moc wyobrani "sprowadzaj" do gabinetw psychoterapeutycznych matki, ojcw czy nawet jak cz siebie. W ostatnim wymienionym przypadku moe to by np. oskaryciel i oskarony (ta cz siebie samego, ktr inna wini za niepowodzenia). Podczas tej nietypowej rozmowy osoba co jaki czas zmienia krzesa. Raz jest winicym, raz obwinianym. Co daje nam ta technika? Najczciej pozwala wykrzycze emocje, zrozumie siebie i innych, wybaczy i poczu ulg.

Podejcie systemowe - rodzina to system

Podejcie systemowe zakada, e rodzina (tak jak kada grupa) to system, a zakcenie harmonii w nim moe skutkowa pojawieniem si problemw u ktrego z jej czonkw. Twoje dziecko wagaruje, jest agresywne, crka ma problem z zaburzeniami odywiania? Psychoterapeuta pracujcy w podejciu systemowym zaprosi na sesj wszystkich domownikw. Dlaczego? Poniewa zaburzenie wystpujce u jednego z was (np. dziecka) to tylko objaw bdnej komunikacji was wszystkich. Zazwyczaj objaw ma chroni rodzin przed rozpadem. Moe si okaza, e np. anoreksja crki czy bjki wszczynane przez syna to jedyne, co spaja rodzicw i powstrzymuje ich przed rozwodem. W jaki sposb? W kocu dziecko jest najwaniejsze, a problem trzeba rozwiza. Nietrudno zauway, e w takich okolicznociach rozstanie nie jest priorytetem. Objaw dziecka jest w tym przypadku w jakim sensie "ocaleniem" dla rodziny.

Rodzice przychodz do psychologa z "trudnym" dzieckiem, po czym czsto okazuje si, e w ich zwizku nie dzieje si najlepiej, kc si, s depresyjni lub wrcz przeciwnie wybuchowi, nie umiej si prawidowo porozumiewa. W niektrych przypadkach zdarza si, e gdy rodzice nie umiej podoa roli. "Wadz" w domu przejmuj dzieci, ktre z zaoenia nie s do tego ani zdolne, ani gotowe. Jeli ad zostaje odwrcony, odbija si to na wszystkich. Rozwizaniem jest przywrcenie rodzicom ich pierwotnej nadrzdnej pozycji.

Podczas spotka terapeuta peni rol bezstronnego arbitra, uczy czonkw rodziny prawidowej komunikacji. Nie wchodzi w sojusze z adnym z czonkw. Na skutek przywrcenia naturalnego porzdku w relacjach, uzdrowiony zostaje take problem, z ktrym zgosili si zainteresowani (objaw jednego z nich).

Terapia w podejciu systemowym zazwyczaj odbywa si raz na 2 tygodnie i trwa 90 minut. Psychoterapeuta moe zaleci 5 - 20 takich spotka lub, jeli istnieje taka potrzeba, troch wicej. Z reguy ilo sesji jest jednak ograniczona.

Dusza ni w innych podejciach przerwa midzy poszczeglnymi sesjami ma swj cel. Praca majca "naprawi" cay system, uzdrowi atmosfer i doprowadzi do cofnicia objawu tak naprawd odbywa si nie w tracie spotka z terapeut, a pomidzy nimi. Czonkowie rodziny dostaj do wykonania "prace domowe", ktra maj ich nauczy lepszego funkcjonowania razem w realnym yciu, nie w gabinecie u psychoterapeuty. Takim zadaniem do wykonania moe by np. wsplny rodzinny spacer, polecenie sprawiania przyjemnoci jednemu z czonkw rodziny czy romantyczna kolacja rodzicw. Wierzy lub nie, dla skconych rodzin niejednokrotnie to prawdziwy skok na gbok wod. Efekty pracy, o ile j podejmiecie, mog wynagrodzi poniesiony trud.

Koszt jednej sesji terapii systemowej (90 min.) wynosi rednio 150 - 200 z.

Podejcie integracyjne - z kadego podejcia po trochu

Coraz czciej czy si techniki stosowane w rnych rodzajach terapii, nie ograniczajc si do jednego podejcia. Daje to du swobod i moe zwiksza efektywno oddziaywa. W zalenoci od specyfiki problemu uywa si takich metod, jakie mog przynie najwiksze korzyci dla jego rozwizania.

Jeli jest to konieczne i klient odczuwa tak potrzeb, rozmawia si o przeszoci, pracuje na skojarzeniach czy interpretuje symbolik snw tak jak w podejciu psychodynamicznym. Jeli za danej osobie brakuje pewnych umiejtnoci np. psychospoecznych, korzysta si z technik stosowanych w podejciu behawioralnym. Rozmowa o uczuciach i humanistyczne denie do samorozwoju take ma tu swoje miejsce. Wszystkie chwyty dozwolone? Wszystko w ramach dobrze pojtego interesu osoby szukajcej pomocy.

Bez wspomagania farmakologicznego si nie obejdzie: psychiatra niezbdny

Czasem okazuje si, e problemy s tak gbokie, e konieczne staje si wspomaganie farmakologiczne. Dzieje si tak np. przy silnej depresji. Podawanie lekw jest w tym przypadku wskazane, chociaby do momentu a dana osoba bdzie w stanie podj terapi.

Psychoterapeuta to nie zawsze osoba z wyksztaceniem medycznym upowaniona do przepisywania recept (chocia zdarzaj si take terapeuci psychiatrzy), dlatego w celu ustalenia odpowiedniego leczenia farmakologicznego, naley uda si do lekarza psychiatry.

Czy to ma sens?

Badania dowodz, e zarwno na skutek psychoterapii, jak i leczenia farmakologicznego w mzgu zachodz takie same zmiany. Psychoterapia co prawda nie ma tak szybkiego dziaania jak tabletka, ale udowodniono, e jej efekty utrzymuj si znacznie duej ni w przypadku farmakologii.

Znalezienie psychoterapeuty, ktry bdzie nam odpowiada, nie zawsze jest proste z rnych wzgldw. Przede wszystkim, warto szuka wrd osb, ktre przeszy lub s w trakcie szkole psychoterapeutycznych (najlepiej w szkoach rekomendowanych przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne). To daje pewno, e terapeuta ma wiedz i przygotowanie do prowadzenia terapii. Jednak nawet jeli specjalista spenia wymagania formalne, nie z kadym bdziemy czu si dobrze w kontakcie ze wzgldw osobowociowych. Tak jak midzy ludmi: z jednymi nam po drodze, z innymi niekoniecznie. Podczas wstpnej konsultacji mamy okazj sprawdzi, czy chcemy pracowa akurat z t osob.

Autorka artykuu: Magorzata Skorupa - psycholog, psychoterapeutka, redaktorka serwisu Zdrowie.gazeta.pl, konsultantka Telefonu Zaufania dla Osb Dorosych w Kryzysie Emocjonalnym przy Instytucie Psychologii Zdrowia Polskiego Towarzystwa Psychologicznego w Warszawie. Autorka wielu publikacji z zakresu psychologii oraz rozwoju osobistego. Przyjmuje w prywatnym gabinecie w Warszawie.

Chcesz mie stay dostp do naszych treci? Docz do nas na Facebooku!