Coaching - sposb na popraw jakoci ycia?

Co chciaby w swoim yciu poprawi? Co utrudnia Ci osignicie celu? Czego ju prbowae? Jakie dziaania s w tej sytuacji moliwe? To niektre z pyta, ktre mgby usysze od coacha - osoby, ktra ma pomaga wprowadzi w ycie oczekiwane zmiany. Na czym polega coaching, czym rni si od psychoterapii i jak odrni profesjonalist od oszusta?
Chcesz pogodzi ycie zawodowe z rodzinnym, a w tym wszystkim znale troch czasu dla siebie? Znale inn prac, cho nie do koca wiesz, jaka brana jest ci najblisza? A moe masz obszern wiedz na temat zdrowego trybu ycia, ale nie potrafisz zastosowa jej w praktyce? C, ilu ludzi, tyle celw, do ktrych d. Czsto jednak z rnych przyczyn sami nie s w stanie ich osign. Coaching z zaoenia zosta stworzony, aby im w tym pomc: dokona odpowiedniej oceny sytuacji, odnale rozwizania, zaplanowa, jakie dziaania i w jakiej kolejnoci warto podj i towarzyszy przy ich realizacji. Od czego si zaczo?



Coachingowy boom - od biznesu do ycia prywatnego

Obszarem, w ktrym rozpocz si "coachingowy boom", by szeroko pojty biznes i kariera zawodowa. Zauwaono, i menederowie niszego szczebla szkoleni przez starszych i bardziej dowiadczonych kolegw osigaj w pracy rezultaty lepsze ni te, ktre uzyskiwali bez pomocy. Cho taki rodzaj wsparcia nie uwaa si obecnie za coaching, a raczej tak zwany mentoring, to jednak sam pomys przyj si i ewoluowa tworzc dziedzin zajmujc si bardzo rnorodnymi zagadnieniami.

Obecnie na popularnoci zyskuje tzw. "life coaching", w Polsce zwany "osobistym". Zajmuje si on m. in. zagadnieniami zwizanymi z ogln popraw funkcjonowania jednostki w yciu, np. lepsz organizacj wasnego czasu czy osigniciem rwnowagi pomidzy yciem zawodowym i osobistym oraz wzmocnieniem pewnych jej waciwoci jak akceptacja siebie czy poczucie wasnej wartoci. W jego obrbie mog mieci si rwnie problemy z zakresu radzenia sobie ze stresem czy zmiany stylu ycia na zdrowszy.

W obszarze biznesu, coachowie najczciej wspomagaj swoich klientw w deniu do osignicia wikszej efektywnoci funkcjonowania firmy czy organizacji, w tym take poprawy komunikacji midzy czonkami zespou pracownikw oraz ich umiejtnoci. Coaching kariery z kolei skupia si na wspomaganiu klientw w osiganiu okrelonych celw zawodowych (na przykad znalezienie satysfakcjonujcej pracy lub te zaoenie wasnej dziaalnoci gospodarczej czy uzyskanie dodatkowych kwalifikacji). W Polsce moemy si spotka rwnie z coachingiem finansowym obejmujcym inwestycje i doradztwo finansowe. Spore kontrowersje, zwaszcza w USA, budzi tzw. "dating coaching" zajmujcy si prac z klientem nad osigniciem sukcesu "randkowego".

Coach, czyli kto?

Pojcia coaching i coach wywodz si z jzyka angielskiego i terminologii sportu - oznaczaj dosownie "trenowanie" i "trener'. Nazw tych nie tumaczy si jednak z dwch powodw. Po pierwsze, przyjy si w praktyce i s ju - take w Polsce - rozpoznawalne. Po drugie, tumaczenie to nie w peni oddaje to, czym rzeczywicie zajmuje si coach w pracy ze swoim klientem. Coaching nie jest bowiem treningiem, cho jest do niego podobny. Zarwno coach, jak i trener sportowy, zajmuj si rozwojem, doskonaleniem umiejtnoci oraz wspomaganiem motywacji swojego "podopiecznego". Obydwaj take w pewien sposb sprawuj nadzr nad jego procesem rozwoju. Na czym wic polega rnica?

W przypadku coachingu, to wycznie na kliencie spoczywa odpowiedzialno za zmian, w nim rwnie le wszelkie zasoby i umiejtnoci. Coach nie pokazuje klientowi ,jak ten ma y, a jedynie wspomaga klienta w trakcie tej zmiany, sprawia, i moe on pozna swoje mocne strony, rozwin umiejtnoci czy nauczy si korzysta z wasnych zasobw. Jak pisze Jenny Rogers w ksice "Coaching": "Coach pracuje z klientami, aby dziki ukierunkowanemu szkoleniu szybko, znaczco i trwale, poprawili swoj efektywno w yciu osobistym i zawodowym. Jedynym celem coacha jest praca nad tym, aby klient rozwin cay swj potencja - tak, jak go sam zdefiniuje."

Czym rni si coaching od psychoterapii?

Warto take odrni coaching od psychoterapii. Cho granica ta moe si niejednokrotnie zaciera, obydwie te dziedziny rni si od siebie. Przede wszystkim, cho zarwno klient psychoterapeuty jak i klient coacha zgasza jak trudno, to jednak w przypadku pierwszego z nich osoba zgasza znaczne cierpienie, ktre jest trudne do zniesienia, dugotrwae, zwizane z pewnymi istotnymi zaburzeniami funkcjonowania. Tymczasem trudno klienta coacha nie jest zazwyczaj tak zoona, nie czy si ze znacznym cierpieniem. Jest to osoba, ktra funkcjonuje normalnie, cho chciaaby troch lepiej. Przychodzi, bo nie tyle chciaaby co w swoim yciu naprawi, a chciaaby to poprawi.

Na co zwraca uwag przy wyborze coacha?

Wybierajc coacha warto przede wszystkim zwrci uwag na jego kompetencje zawodowe: czy i z jakiego stowarzyszenia posiada on akredytacj, gdzie si szkoli lub czy jest w trakcie szkolenia i superwizji (lub ewentualnie - jakiej organizacji jest czonkiem). Dziki temu bdziemy w stanie okreli, jakimi standardami i kodeksem etycznym kieruje si w swojej pracy, w jaki sposb pracuje. Zaleca si uwano, dlatego e niektre praktykujce osoby nazywajce siebie coachami mog nie mie profesjonalnych kompetencji do pracy z osob. Warto dopytywa o udokumentowane wyksztacenie i dowiadczenie coacha. Pozwoli to w jaki sposb uchroni si przed osobami niepowoanymi do wykonywania tego zawodu.

Dwoma najbardziej uznanymi stowarzyszeniami, ktre w naszym kraju udzielaj akredytacji s International Coach Federation (ICF) Polska - jedna z najstarszych organizacji zajmujcych si coachingiem oraz International Coaching Community (ICC) w Polsce - znacznie modsza, cho rwnie ceniona, bazujca w swojej pracy na metodach NLP (czyli tzw. programowaniu neurolingwistycznym).

Drug rzecz, jak powinnimy uwzgldni jest to, jak czujemy si w towarzystwie wybranego coacha. Relacja pomidzy coachem, a klientem to jeden z najistotniejszych elementw coachingu, a nawet - jego baza. Klienta i coacha powinien czy wzajemny szacunek i zaufanie, a klient powinien mie przy nim poczucie bezpieczestwa. Pierwsza sesja - czasem darmowa - to dobry moment na sprawdzenie, czy dany coach bdzie odpowiedni osob akurat dla nas.

Przychodzi klient do coacha i...

No wanie, jak wyglda praca z coachem? Przede wszystkim zazwyczaj nie jest to pojedyncze spotkanie, a caa ich seria. Jedna sesja zwykle trwa okoo 1-1,5 godziny (rnie w zalenoci od organizacji, do ktrej coach naley). Sesja, oprcz spotkania w gabinecie coacha, moe si rwnie odbywa na wieym powietrzu czy w formie rozmowy przez telefon. Cay proces coachingowy w naszym kraju trwa okoo 3-6 miesicy, cho moe zosta przeduony, jeli zajdzie taka potrzeba (ICF). Coaching zwykle odbywa si indywidualnie. Zespoowym bywa najczciej coaching prowadzony w firmie lub organizacji dla grupy pracownikw, powicony zazwyczaj tematyce biznesowej. Coaching grupowy z kolei, polegajcy na pracy coacha z jak grup klientw, ktr czy pewien problem, moe by powicony rnorodnej tematyce.

Pierwsza sesja jest przede wszystkim powicona zapoznaniu si klienta i coacha. Ustalenie celu, nad osigniciem ktrego klient chciaby z coachem pracowa nie musi nastpi podczas tej sesji, cho oczywicie jest moliwe. W jej trakcie coach zazwyczaj przyblia klientowi ide coachingu, opowiada o tym, jak bd wyglday kolejne spotkania oraz odpowiada na zadawane przez klienta pytania.

Jej wanym elementem jest take formalna strona procesu - umowa i kontrakt coachingowy, ktre oczywicie mog by rne, na przykad w zalenoci od tego, jakie jest wyksztacenie danego coacha. W umowie okrela si zwykle to: pomidzy kim a kim jest zawierana, dugo trwania sesji oraz ich ilo, zasady postpowania w sytuacjach, kiedy na przykad klient nie mgby przyj czy spni si na spotkanie, a take zobowizania, jakie maj wobec siebie klient i coach (na przykad zasad poufnoci i prywatnoci). Z kolei kontrakt coachingowy zawiera przede wszystkim wanie te zobowizania, na przykad - wymienian ju - zasad poufnoci, terminowoci i punktualnoci czy wykonywania zadanych wicze czy zada.

Pytania, czyli pierwszy krok do samopoznania

Gdy coach i jego klient poznaj ju siebie nawzajem, nastpuje czas na sformuowanie s celw i priorytetw, z ktrymi dany klient przychodzi. Zarwno w tym etapie, jak i kolejnych, najwaniejszym narzdziem, z ktrego korzysta coach s pytania. Wci nie jest to jednak terapia, cho i tu to klient wicej opowiada, a coach wicej sucha.

Owszem, moe si zdarzy, e nie bd one dla klienta wygodne. Czasem nawet proste pytania mog si okaza zaskakujco trudne, np. "Jak ponosisz za to odpowiedzialno?" Warto pamita, e w kocu coaching nie jest miym spotkaniem ze znajomym przy kawie, a prac nad popraw funkcjonowania w jakim wanym dla nas obszarze, za ktr pacimy.

Zadania i wiczenia - kolejne cegieki w drodze do celu

Oprcz pyta coach moe take stawia przed klientem pewne zadania lub zaleca mu okrelone wiczenia, do wykonania zarwno w trakcie, jak i pomidzy spotkaniami. Podkrela si bowiem, i rwnie wane jak sesje, s praca czy przemylenia klienta pomidzy nimi. Zwykle maj one pomc klientowi w uwiadomieniu sobie swoich mocnych stron, zasobw oraz tego, na czym mu w yciu zaley. Na przykad klient, ktry odczuwa zdenerwowanie z powodu niemonoci osignicia awansu, moe zosta poproszony przez coacha o przypomnienie sobie takich chwil, w ktrych czu si speniony i zaangaowany. Z kolei klient, ktry ma problemy z zostawaniem w pracy po godzinach, a dodatkowo nie posiadajcy adnego ycia towarzyskiego, moe zosta poproszony o odezwanie si do kilkorga z dawnych znajomych pomidzy spotkaniami z coachem. Jeeli po lub w trakcie pierwszej sesji nie udao si klientowi sprecyzowa adnego celu, nad osigniciem ktrego chciaby pracowa, takim zadaniem moe by take jego okrelenie. Oczywicie klient moe nie chcie wykona zada lub wicze i nie musi tego robi. Takie zachowanie jest jednak rwnie istotne dla przebiegu procesu coachingowego i niesie ze sob informacje o sposobie funkcjonowania klienta.

Jak odkry swj potencja?

Coaching koczy si ocen osignitych rezultatw oraz prac nad ich utrzymaniem w przyszoci. Innymi sowy klient, ktry przy wsparciu coacha osign jak zmian, w pewien sposb "usamodzielnia si", korzystajc z nabytych w trakcie umiejtnoci lub moe raczej - odkrytego dziki niemu potencjau.

Czy do coachingu potrzebny jest coach? Jest on przydatny, aby nakierowa, pomc popatrze na wasne trudnoci i potencja z dystansu, dostarczy narzdzi w tym pomocnych. Rwnie dobrze jednak, jeli wydaje ci si, e taka osoba nie jest ci potrzebna, moesz "coachowa" si sam, np. z pomoc pisanych przez specjalistw poradnikw. W nich zazwyczaj znajduj si kluczowe pytania, ktre warto sobie zada oraz propozycje wicze do wykonania. Niezalenie od obranej drogi yczymy realizacji obranych celw.

Czytaj wicej na temat coachingu:

Rogers J. (2010). Coaching. Gdask: Gdaskie Wydawnictwo Psychologiczne

Witkowski T., Jarmu S. (2004). Podrcznik trenera. Wrocaw: Biblioteka Moderatora.

Strona internetowa International Coaching Community (ICC) w Polsce: www.iccpoland.pl

Strona internetowa International Coach Federation (ICF) Polska: icf.org.pl