Siatka centylowa a rozwj dziecka

Centyle, siatka centylowa (co znaczy) - jak odczytywa rozwj dziecka na siatce centylowej?


O ile sam proces odczytywania siatki centylowej nie jest skomplikowany, o tyle wyjanienie jak to robi do prostych nie naley. Postaram si w miar prosty sposb wyjani czym s siatki i do czego su.



Centyle okrelaj czsto wystpowania okrelonej cechy w grupie lub spoecznoci. Badan grup dzieli si na 100 centyli. Poszczeglne centyle opisuj odlego od redniej (a konkretniej od mediany). Siatki centylowe s natomiast graficznym przedstawieniem zmian wartoci centylowej badanej cechy w czasie rozwoju dziecka.



Na siatce zaznaczone s rwnolege krzywe oznaczajce poszczeglne centyle (zazwyczaj 3, 10, 25, 50, 75, 90 i 97) i dzielce siatk na kanay (np. kana midzy 50 a 75 centylem). 50 centyl odpowiada medianie, co oznacza e 50% populacji znajduje si powyej 50 centyla a 50% populacji poniej. Analogicznie: poniej 25 centyla znajduje si 25% badanej populacji, poniej 75 centyla - 75%, a powyej 75 centyla - 25% populacji. W praktyce - warto wzrostu dziecka na 60 centylu oznacza, e w danym wieku 60% rwienikw jest od niego wyszych, a 40% niszych.



Przedzia 25-75 centyl okrela tak zwan wsk norm rozwojow (mieci si w niej okoo 50% populacji). Przedzia 10-90 centyl to szeroka norma rozwojowa. Wartoci midzy 3 i 10 oraz 90 i 97 centylem stanowi pogranicze normy.



Za pomoc siatki okrela si najczciej wzrost, mas ciaa, obwd gowy lub cinienie ttnicze. Trzeba pamita, e istniej osobne siatki centylowe dla chopcw i dziewczynek a take dla specyficznych populacji (np. siatka centylowa wzrostu dzieci warszawskich).



Posugiwanie si siatk centylow daje moliwo nakrelenia wykresu krzywej rozwojowej dziecka na podstawie kilkuletniej, regularnej obserwacji. Na przykad zaznaczanie na siatce kolejnych pomiarw wzrostu dziecka (np. co p roku) pozwala uzyska wykres obrazujcy tempo wzrastania dziecka.



Siatki pozwalaj take oceni wzajemne pozycje na siatkach dwch rnych cech. Moemy wic przykadowo oceni czy stosunek masy do wzrostu dziecka jest prawidowy. Jeeli wzrost i masa dziecka le w tym samym lub w sisiadujcych kanaach centylowych to mwimy o rozwoju proporcjonalnym.