Problem ze zdrowiem na lotnisku lub w samolocie - co robi?

Choroba nie wybiera. Duszno, wysypka, zawa czy wymioty mog dopa nas niespodziewanie w kadym miejscu. P biedy, gdy kopoty zaczn si na ziemi. Gorzej, jeli poczujemy si le ju w powietrzu, ale i wtedy nie jestemy pozostawieni samym sobie. Na jak pomoc moemy wwczas liczy? Kto jej udziela? Komu loty nie su i jak si do nich przygotowa, by unikn problemw? Czy mona zabra leki?
Pracownicy lotnisk i linii lotniczych widzieli niejedno. Na wikszo przewidywalnych sytuacji alarmowych maj gotowe procedury, a regularne szkolenia sprawiaj, e, dopki jeste na lotnisku, masz z pewnoci wiksz szans na uzyskanie profesjonalnej pierwszej pomocy, ni np. we wasnym domu.

Uraz koczyny, katar alergiczny czy konieczno przyjmowania doranych lekw to jeszcze nie powd, by nie lecie. Czasem jednak trzeba speni konkretne kryteria, by nie skomplikowa ycia sobie i pracownikom lotniska.

Od alergii po wstrzs

Ewentualnej reakcji alergicznej obawiamy si szczeglnie w okresie intensywnego pylenia rolin, gdy nigdzie powietrze nie jest od pykw wolne. Ryzyko wystpienia uczulenia jest jednak caoroczne: terminale, pyty lotniska czy nawet same samoloty nie s przecie wolne od roztoczy kurzu, a nawet owadw. Niespodziewanie moe te wystpi reakcja uczuleniowa na kosmetyk (np. mydo w toalecie) czy pokarm. Wikszo osb wprawdzie wie, czego unika. Bywa jednak, e alergia nas zaskakuje, szkodliwy dodatek znajduje si w pozornie bezpiecznym produkcie.

Nagy atak astmy. Opuchlizna, obrzk oczu, albo po prostu zwyky katar... Na lotnisku, jak wszdzie, osoba cierpica z powodu uczulenia moe zosta podraniona przez jakie alergeny. Pykw rolin czy drobinek kurzu nie mona przekona, by np. omijay terminale. Czasem nie udaje si te unikn kontaktu z owadami, uczulajcymi kosmetykami czy pokarmami. Alergia moe zaatakowa w dowolnej chwili, a osoba uczulona czsto dopiero po wystpieniu objaww odkrywa, e ma taki problem.

agodne objawy alergii (ciekncy nos, wysypka, kaszel, obrzk oczu, itp.) zazwyczaj mona bardzo szybko usun doranymi lekami przeciwalergicznymi (do 30 minut). To oczywicie nie zwalnia z koniecznoci kontaktu z alergologiem i rozpoczcia "prawdziwego" leczenia po powrocie, jednak umoliwia najczciej kontynuowanie podry.

Leki dostpne bez recepty na wikszoci lotnisk dostpne s w kilku punktach sprzeday. Na pewno dostaniesz je w aptece (ta zazwyczaj take jest), a krakowskie Balice, podobnie jak lotniska w wielu krajach, maj rwnie automaty z takimi rodkami, a take z lekami przeciwblowymi.

Kiedy atak alergii jest powany (pojawia si silny obrzk krtani, objawy wskazujce na wstrzs anafilaktyczny), pomocy udzielaj ratownicy medyczni, inni pracownicy lotniska (przechodz szkolenia w zakresie pierwszej pomocy), wreszcie lekarz. Tylko on ma dostp do specjalistycznych lekw (np. doylnych) i je aplikuje w razie potrzeby. Zwykle pomoc jest udzielana w kilka minut.

Podobnie sytuacja wyglda w przypadku podejrzenia zawau, utraty przytomnoci, niewydolnoci oddechowej, udaru czy zapaci. Zaopatrzony niedoszy podrny pod nadzorem lekarza oczekuje na pogotowie ratunkowe.

Chorym na lotnisku z pomoc przychodz nie tylko ludzie, chocia to od nich przede wszystkim zaley sukces, ale i nowoczesna technologia. Automatyczne defibrylatory zewntrzne, ktre, suchajc uwanie instruktau, obsuy i laik, telefony alarmowe, dziaajce na zasadzie domofonu (nie trzeba wykrca konkretnego numeru), elektryczne dwukoowce, pozwalajce ratownikom ekspresowo dosta si w kady zaktek portu, wasne karetki, czno radiowa... Jeli zawau czy ostrego powikania cukrzycy nie da si unikn, na lotnisku mamy spore szanse z tego wyj. Nawet jeli karetka utknie w korku, my moemy liczy na profesjonaln pomoc naprawd szybko.

Procedury bezpieczestwa wrogiem chorego?

Pamitajc o procedurach bezpieczestwa, stale zaostrzanych na caym wiecie, trudno uwierzy w moliwo uzyskania szybkiej pomocy, gdy znajdujemy si ju na pycie lotniska czy jestemy ju po odprawie pasaerskiej. Czy i tam lekarz dotrze szybko? Co z chorym, ktry dostanie udaru jeszcze na terenie terminalu w chwili, gdy w powietrzu lub na pasie startowym zdarzy si wypadek?

Nikt nie moe swobodnie przemieszcza si na caym terenie. Wszystkie strefy, a nawet okolice lotnisk, s specjalnie strzeone. Niektre szczeglnie. Zatem? Praktyka pokazuje, e nie jest le.

Wyspecjalizowane jednostki zabezpieczajce polskie porty twierdz, e na caym wiecie (a u nas na pewno) s i procedury uwzgldniajce takie sytuacje szczeglne. Istnieje cay system powiadamiania, przepustek, hase, etc., ktry sprawia, e i wtedy chory powinien szybko uzyska pomoc. Niestety, nie mona przedstawi ich szczegw. Ze wzgldw bezpieczestwa wanie. Terroryci wiele by dali, by pozna zasady takiego systemu.

Ju lecimy...

Jeli poczujesz si le podczas lotu, najczciej wystarczy o tym powiedzie komu z personelu medycznego, a otrzymasz pomoc. W samolocie powinny by dwie apteczki: typu A i E, zgodne z normami midzynarodowymi. Apteczka A jest dostpna dla personelu, apteczka E tylko dla lekarza. Choby z tego powodu znany z filmw tekst: "czy na pokadzie jest lekarz? Potrzebujemy lekarza!" - czasem pada i w realu. Tylko lekarz moe bowiem zdecydowa o zastosowaniu preparatw specjalistycznych do ratowania ycia.

Jeli lekarza nie ma, kapitan moe zadecydowa o nieplanowanym ldowaniu. Wczeniej jednak zazwyczaj, drog radiow, lekarz dyurny zaog, co robi.

Na krtkich trasach zwykle moliwe jest wyldowanie w cigu godziny, na bardzo dugich niestety nie. Dlatego osoby z problemami zdrowotnymi, ktre gro powikaniami podczas podry, powinny si do niej solidnie przygotowa.

Nim wyruszysz

Zanim wsidziesz do samolotu, przekonaj si u lekarza prowadzcego, e moesz to zrobi, wykup leki na recept, etc. Kady pasaer moe mie w bagau podrcznym leki do wasnego uytku: wane, by podczas kontroli od razu o nich powiedzia. Chocia nieznane s przypadki kwestionowania prawa do zabierania lekw na pokad czy dania specjalnych zawiadcze w jzyku angielskim o koniecznoci ich stosowania, jeli obsuga lotniska uzna, e lot moe by dla ciebie grony, moe nie wpuci ci na pokad. Dotyczy to przede wszystkim osb, ktre maj widoczne objawy choroby. By tego unikn chory powinien mie specjalne zawiadczenie (MEDIF), podpisane przez swojego lekarza prowadzcego, e moe lecie. Nie zaszkodzi te zabranie informacji o stanie zdrowia, ktra w razie czego uatwi prac lekarza czy ratownikw.

Jeli masz zaoony gips, obsuga naziemna na pewno upomni si o dokument potwierdzajcy moliwo lotu. Poniewa wypadek mg zdarzy si na urlopie, nikt nie oczekuje, e zgod na lot ma wyda konkretny lekarz. Zazwyczaj, przyjedajc na lotnisko odpowiednio wczeniej, mona go dosta od lekarza dyurnego.

Jeli musisz ze sob zabra leki w pynie, pamitaj, e obowizujce obecnie przepisy bezpieczestwa, dotyczce choby kosmetykw i napojw, nie omijaj i ich. Istotna jest choby pojemno opakowania. Niejeden syrop nie mieci si w normach: nie moesz zabra ze sob pynw o pojemnoci powyej 100 ml (do Stanw Zjednoczonych mniej: 90 ml). Czasem preparaty musz dodatkowo by opakowane w plastikow torebk, dostpn na lotnisku.

Po zawale? To nie kopot!

Wydawa by si mogo, e pacjent przewlekle chory, np. po zawale, to szczeglny problem dla personelu. Tymczasem wcale tak nie jest. Lot nie ma zasadniczego wpywu na zdrowie. Osoba, ktra wie, e jest chora, dba o siebie i przyjmuje leki, przygotowaa si do podry zgodnie z zaleceniami lekarza, zazwyczaj bez problemu znosi podr.

Gorzej bywa, gdy w podr wybieraj si chorzy niewiadomi problemu: ich serce moe zareagowa skrajnie nie tyle z powodu samego samolotu, a przemczenia, zlekcewaenia pierwszych objaww, etc.

Ze wzgldu na ukad krenia za najwaniejsze przeciwwskazania do lotu uwaa si: stan do 6 miesicy po zawale, nadcinienie ttnicze (nieleczone, zwaszcza po epizodzie skurczowego powyej 200 mmHg), niestabilna choroba wiecowa, niewyrwnana niewydolno krenia, cika anemia, odma opucnowa, ale i wszelkie ostre choroby infekcyjne. Jeli gorczkujesz, raczej do samolotu nie wsidziesz. Gryp czy angin moesz zarazi innych pasaerw, a take zaszkodzi sobie, wybierajc lot zamiast leczenia. Osabiony organizm, poddany przecieniom, jest naraony na powikania bardziej, ni zwykle. Bywa, e banalna wiruswka koczy si zapaleniem puc, zapaleniem opon mzgowych czy wsierdzia.

Lecimy z dzieckiem

Dla dzieci zdrowych nie ma przeciwwskaza do latania. Czasem pediatra na wszelki wypadek zleca rutynowe badania, by upewni si, e malec dobrze zniesie lot.

Mae dzieci zazwyczaj nie boj si lata, chyba e "zarazimy" je naszym niepokojem. Dla starszych to przygoda. Zarazem czsto mona zobaczy umczonych rodzicw i wyranie nieszczliwe pociechy, cierpice z powodu drobnych dolegliwoci, skutecznie zatruwajce ycie innym pasaerom. Dlaczego?

Jeli niemowlak rozpacza ju podczas startu, najprawdopodobniej bol go uszy. Ucho rodkowe maych dzieci wyranie reaguje na zmiany cinienia. Wcignita przez podcinienie bona bbenkowa do rodka wywouje nie tylko dyskomfort (jak u wielu dorosych), ale i silny bl. Czasem, by przerwa atak, wystarczy poda dziecku co do picia. Przeykanie sprawia, e trbka Eustachiusza odblokowuje si, zostaje wyrwnane cinienie na zewntrz i wewntrz ucha rodkowego. Starsze dziecko wystarczy namwi do przeknicia liny.

Problemem bywa te haas. Ryk silnikw moe po prostu przestraszy. Warto wic dzieci uprzedzi o tym, namawiajc je do zasonicia uszu czy zastosowania zatyczek. Modszym sami je osaniamy. Haas moe uszkodzi such, wic robimy to nie tylko dla komfortu, ale i zdrowia.

Pacz dziecka moe by spowodowany banaln przyczyn. Maluch ma zbyt mokr pieluch, starszemu dziecku chce si siusiu wanie wtedy, gdy nie wolno korzysta z ubikacji, dziecko nudzi si, jest zmczone (transport lotniczy jest szybki, ale droga do lotniska, odprawa, etc. sprawiaj, e kadego moe znuy). Zatem: zabranie do bagau podrcznego zabawek czy ulubionego kocyka, pilnowanie regularnego oprniania pcherza i zmiany pieluch, czasem pozwala unikn obaw o problemy ze zdrowiem.

Co z tym karmieniem?

Jeli karmisz jeszcze piersi, jeste w sytuacji komfortowej. Wszystko, czego potrzebuje dziecko, masz pod rk. Gona kilka lat temu afera midzynarodowa, ktra zmusia karmice matki do protestw na lotniskach w wielu krajach Europy i Stanach Zjednoczonych, w Polsce po prostu nie mogaby si wydarzy, a za granic skoczya si zwycistwem protestujcych. Owszem, mona sobie wyobrazi, e w niektrych kulturach obnaona kobieta moe by le potraktowana, nie ma to jednak zwizku z samym lotem, a rnicami kulturowymi.

Dla nieco starszego malca potrzebujesz zabra mleko w butelce, obiadek czy soczek (kilkugodzinne godwki w przypadku maych dzieci s niedopuszczalne). Najczciej nie ma problemu ani z zabraniem posikw, ani ich podgrzaniem. Upewnij si jednak wczeniej u przewonika lub organizatora wycieczki, co do warunkw przewozu produktw spoywczych. Powinna spotka si z yczliwoci i konkretn pomoc (np. dostaniesz akceptowalne opakowanie na produkty spoywcze).

W foteliku czy na rkach?

O tym, jak bdzie podrowa mae dziecko i z jakiego sprztu skorzysta, zaley od wielu przepisw i zasad obowizujcych w samolotach danego przewonika.

W Europie dzieci w do ukoczenia dwch lat podruj na kolanach jednego z rodzicw, albo w specjalnym foteliku do przewozu niemowlt, umieszczonym na oddzielnym fotelu. Bywa, e jest to fotelik bdcy na wyposaeniu samolotu lub ten sam, ktrego malec uywa si w samochodzie (jeli personel wyrazi zgod, by zabra go na pokad). Na czas startu i ldowania dzieci musz by odpowiednio zabezpieczone: na kolanach osoby dorosej s przypinane pasem dla niemowlt. Gdy lec w foteliku, jest on przymocowany pasem do fotela pasaerskiego. Dodatkowe pasy pozwalajce przypi dziecko siedzce na kolanach czasem otrzymuj rwnie rodzice nieco starszych, ale wyjtkowo drobnych maluchw. W przypadku rejsw, na ktrych wymagane s kamizelki ratunkowe, rodzice otrzymuj te dodatkowe, specjalne kamizelki dla dzieci.

Nieco inne rozwizania obowizuj poza Europ. Amerykaskie Ministerstwo Federalne ds. Lotnictwa (Federal Aviation Administration) zaleca podrowanie dziecka w specjalnej uprzy (child restraint system), pod warunkiem, e waga dziecka mieci si w granicach od 10 do 20 kg. Podrowanie w takim systemie odbywa si zgodnie z kierunkiem lotu samolotu. Dzieci o wadze poniej 10 kg powinny podrowa tyem do kierunku lotu, a dzieci o wadze powyej 20 kg powinny uywa pasa bezpieczestwa dla dorosych.

Podczas odprawy i na lotnisku docelowym zazwyczaj nie musisz dziecka nosi na rkach. Zwyky wzek mona mie przy sobie a do wejcia na pokad i odebra go zaraz po wyldowaniu. Jeli masz koysk-fotelik, czsto mona j zabra i zostawi jedynie stela. Malec moe cay czas siedzie w wzku: tak jest wygodnie i bezpiecznie.

Wikszo linii nie wlicza wzka do bagau podrcznego i umoliwia takie rozwizanie. Trzeba jednak starannie to sprawdza, gdy korzysta si z tanich linii lotniczych, gdy czasem wzek traktowany jest standardowo i musi by umieszczany, odpatnie jako baga rejestrowany, w luku bagaowym.

Choroba lokomocyjna take w samolocie

To nie przypadek, e w samolocie dla kadego pasaera przygotowane s wodoszczelne torby papierowe. Chocia kinetoza, choroba lokomocyjna, zazwyczaj dokucza w samochodzie i autobusie, moe zdarzy si take podczas lotu. Nie jest grona dla zdrowia, ale przyczynia si do stresu i innych nieprzyjemnoci, wic warto si przed ni zabezpieczy (szczegy w tekcie o wyposaeniu urlopowej apteczki ).

Jeli w trakcie lotu pojawi si mdoci, utrata apetytu, zimne poty, a wreszcie wymioty, niewiele mona ju zrobi. Leki bowiem trzeba zwykle przyjmowa przed dolegliwociami. Bywa jednak, e odek si "uspokaja" dziki przegryzkom (pono najlepsze s owoce) lub po wypiciu niegazowanej wody.

Poniewa choroba lokomocyjna to skutek "oszukanego" mzgu, pomc moe... patrzenie przez okno. Kinetoza zdecydowanie najrzadziej atakuje osoby, ktre wykupiy najspokojniejsze miejsce w samolocie, czyli nad skrzydem. Warto o tym pamita ju przy rezerwacji lotu.

Zobacz take: Wybierz klimat optymalny dla Twojego zdrowia Liderzy zatru pokarmowych Docz do serwisu Zdrowie na Facebooku!