Fobia - jak si j leczy?

Fobie, czyli zaburzenia nerwicowe, charakteryzujce si irracjonalnym, nadmiarowym lkiem przed jakim obiektem lub sytuacj mog zaburza normalne funkcjonowanie. Jak si ich pozby?
Wiele osb cierpicych na fobie radzi sobie z nimi w yciu, unikajc sytuacji zagraajcych i nie korzysta z pomocy lekarza czy terapeuty. O ile jednak z panicznym lkiem przed pajkami mona sprawnie funkcjonowa, unikajc sytuacji potencjalnie naraajcych nas na niechciane spotkanie, to lk przed lataniem dla osoby kochajcej podre czy przeraenie przed wystpami publicznymi w pracy, gdzie nie da si ich unikn, mog bardzo utrudni ycie i budzi cig frustracj. Jak mona sobie pomc w takich sytuacjach?

Techniki poznawczo - behawioralne: oducz si, czego si nauczye

W leczeniu fobii skoncentrowanym na rozwizaniu jednego, jasno sprecyzowanego problemu skuteczne s terapie krtkoterminowe trwajce kilka tygodni, oparte na technikach poznawczo-behawioralnych. U ich podstaw ley zaoenie, e podobnie jak nauczylimy si lkowo reagowa na jakie bodce, tak moemy si tego oduczy. W tym celu musimy te zmieni swoje irracjonalne przekonania o tym, e co strasznego nam zagraa.

Systematyczna desensytyzacja

Najczciej stosowan metod w leczeniu fobii jest tzw. systematyczna desensytyzacja. Polega ona na stopniowym kojarzeniu bodca lkowego (przedmiotu, zwierzcia, zjawiska, sytuacji) ze stanem relaksacji, co ma prowadzi do wygaszania negatywnych emocji i zastpowania ich pozytywnymi. Procedura ta opiera si na zaoeniu, e stan relaksacji musi zwyciy nad lkiem. Nastpuje to jednak stopniowo.

W praktyce pacjent z terapeut ustalaj hierarchicznie uporzdkowana list sytuacji, ktre wzbudzaj w pacjencie lk - od najmniej - do najbardziej zagraajcych. Rwnolegle prowadzona jest nauka relaksacji tak, aby pacjent by w stanie dosy szybko wej w stan spokoju i odprenia.

Nastpnie, wprowadzajc pacjenta w stan relaksu, konfrontuje si go z lkotwrczymi bodcami wedug wczeniej ustalonej kolejnoci. Do kolejnego etapu przechodzi si dopiero w momencie, gdy poprzednia sytuacja nie budzi ju lku pacjenta. Takie stopniowe kojarzenie przez pacjenta trudnych sytuacji z przyjemnym stanem relaksacji prowadzi do ustpowania lku.

W metodzie tej mona posugiwa si zarwno sytuacjami wyobraonymi, jak i wiczy w warunkach naturalnych - prawdziwych sytuacji budzcych lk.

Skuteczno tej metody leczenia jest dosy wysoka - pomaga ona a okoo 75% pacjentw cierpicych na fobie dotyczce konkretnych obiektw i 60-80% osb dowiadczajcych bardziej oglnych lkw jak np. w agorafobii (lku przed otwart przestrzeni).

Zanurzanie

Inn stosowan w praktyce metod jest tzw. zanurzanie. Osoby dowiadczajce fobii, najczciej przez dugi czas unikaj rde swoich lkw lub bardzo szybko wycofuj si z sytuacji zagraajcych. W ten sposb nie s w stanie przekona si, e lk, ktry czuj, jest irracjonalny, e tak naprawd nic im nie grozi.

Zanurzanie polega na wprowadzaniu pacjenta w sytuacj, ktrej si boi bez moliwoci ucieczki na tak dugo, a przestanie odczuwa lk. Procedura ta w praktyce wyglda tak, i osob, ktra np. panicznie boi si jedzi samochodem, wozi si samochodem tak dugo, a jej lk cakowicie ustpi, a osoba z klaustrofobi jedzi wind do czasu kiedy si zupenie uspokoi. Metoda ta dziaa szybko i jest rwnie bardzo skuteczna, ale budzi duo kontrowersji z uwagi na silny stres, ktremu poddawana jest osob z fobi. Wymaga ona rwnie obdarzenia zaufaniem terapeuty.

Modelowanie

Kolejnym sposobem na pozbycie si fobii jest obserwacja innej osoby, ktra bez lku wchodzi w sytuacje, ktrej my sami si obawiamy. Jest to tzw. modelowanie. Aby byo skuteczne "model", ktrego obserwujemy, musi by dla nas wiarygodny. W tym celu dobiera si osob jak najbardziej podobn do pacjenta, m.in. w podobnym wieku, tej samej pci. Na pocztku pacjent tylko obserwuje modela w rnych potencjalnie zagraajcych sytuacjach i proszony jest o komentarz tego, co widzi. Pniej stopniowo zachca si go, aby sprbowa zachowywa si podobnie jak osoba, ktr ma naladowa, np. podszed do psa, ktrego si boi czy nawet pogaska go. Ta metoda terapii take daje bardzo dobre i trwae efekty.

Samodzielne radzenie sobie z lkiem

Jeli lk, ktry przeywamy, nie jest na tyle silny czy przeszkadzajcy w yciu, aby zmusza nas do korzystania z profesjonalnej pomocy, mona prbowa samemu go pokona. Bardzo przydatne s wiczenia podobne do technik terapeutycznych, gdzie zaczynajc od najmniej zagraajcej sytuacji, stopniowo wyznaczamy sobie coraz trudniejsze wyzwania i prbujemy im sprosta. Pomocna jest take nauka relaksacji w przyjemnej dla nas formie - moe to by praca z oddechem, wizualizacje, techniki medytacyjne, gorca kpiel czy masa. Wane jest take, aby dziaa szybko - duo trudniej jest wyleczy fobi kiedy nasze irracjonalne przekonania i towarzyszcy im lk ju si utrwaliy.

Autorka artykuu: dr Karolina Korztkowska - psycholog z Centrum Psychoterapii Ben Med. Pracuje rwnie w Klinice Psychiatrii w Mazowieckim Specjalistycznym Centrum Zdrowia im. prof. Jana Mazurkiewicza w Pruszkowie oraz Poradni Zdrowia Psychicznego Warszawa - Biaoka..

Chcesz mie stay dostp do naszych treci? Docz do Zdrowia na Facebooku!