Kodeks przepraszania z klas - jak przeprasza, by naprawd przeprosi?

"Przepraszam, e na ciebie nakrzyczaem, ale sama mnie sprowokowaa". Albo: "Przepraszam, ale nic nie poradz, e czujesz si skrzywdzony". Znasz to? Kto niby przeprosi, ale wci czujesz si le. W efekcie pozostaje niesmak i wraenie niedosytu. Czym waciwie rni si prawdziwe przeprosiny od tych faszywych?
Niektrym przeprosiny po prostu nie s w stanie przej przez gardo. Inni robi to z atwoci, cho finalnie ca win obarczaj drug stron. Ile osb, tyle sposobw. Jak wybra ten, ktry naprawd oczywici atmosfer i stworzy grunt pod lepsze rozumienie siebie nawzajem? Dr Harriet Lerner, psycholog kliniczny i autorka bestsellerw "The Dance of Anger" i "Marriage rules" przekonuje, e prawdziwymi przeprosinami rzdz konkretne reguy gry. Jakie?

1. Prawdziwe przeprosiny nie zawieraj sowa "ALE" ("Przepraszam, ale...")

"Ale" automatycznie przekrela wszystko, co powiedziae wczeniej i niemal zawsze zapowiada nastpujc po nim krytyk lub wymwki. Przykady? "Przepraszam za ignorowanie twoich prb, ale mwie podniesionym tonem", "Przepraszam, e nie sprztnem, ale miaem duo spraw na gowie" itd. Rada: zakocz zdanie, zanim wypowiesz "ale".

2. Prawdziwe przeprosiny dotycz twoich dziaa, nie reakcji drugiej strony

Wyobramy sobie, e w zoci powiedziae drugiej osobie bezpodstawnie kilka przykrych sw. Co moesz jej powiedzie, gdy ochoniesz?

"Przepraszam, e poczue si dotknity tym, co wczoraj powiedziaem" - to, jak zaznacza dr Lerner w "Psychology Today", wcale nie przeprosiny. Lepiej powiedz: "Przepraszam za to, co powiedziaem wczoraj. Nie miaem tego na myli. Powiedziaem to w emocjach. Tak naprawd uwaam, e...". We odpowiedzialno za swoje zachowanie i to za nie przepraszaj.

3. Prawdziwe przeprosiny stwarzaj przestrze na wyraenie emocji przepraszanemu

Przeprosie, i co dalej? Prawdopodobnie teraz gos zabierze osoba przepraszana. Usyszysz np. "byo mi przykro /albo/ byem zy, kiedy ty...". Skup si na uznaniu uczu drugiej osoby pochodzcej z jej "zranionej czci". Nie zaprzeczaj jej emocjom, nie przymiewaj ich mwic o swoim blu, np. e ty "cierpiae bardziej, bo...". Na wyraenie tego przyjdzie czas pniej . Oprzyj si pokusie tumaczenia si i zamiast tego powiedz np. "Rozumiem, e czue si sfrustrowany, kiedy ja zachowaem si tak i tak". W tym zdaniu nie ma oceny. Jest jednak uznanie stanu rozmwcy. Wypowiedzenie go moe spowodowa efekt "uff" - zraniona osoba czujc, e usyszae jej bl i pozwolie na niego, moe w kocu go uwolni, wypuci z siebie powietrze.

4. Prawdziwe przeprosiny nie maj na celu ustali, kto jest winny albo kto zacz

Zacznijmy od tego, e racja nie istnieje. Jeli wic o ni toczysz bj, siujesz si nie tyle o uciekajcego krliczka, co o nieistniejcego krliczka. Moe masz w danej kwestii 35 proc. udziau, moe 65. Wci moesz przeprosi za swoj cz zaistniaej sytuacji. Gdy druga strona wypowiedziaa ju swoje uczucia, a ty w peni i starajc si zrozumie jej punkt widzenia, j wysuchae, stwarza si przestrze na wypowiedzenie twoich uczu. Nie jednak na tumaczenia czy oskarenia per "ty", a na komunikaty typu "ja". Na przykad: "czuem si atakowany/ zagroony, gdy mwie podniesionym gosem, co zrobiem le. Chciabym, eby nastpnym razem powiedzia mi to w inny sposb, np. taki i taki. Zaley mi na naszej relacji. Bardzo ci lubi/ kocham". Teraz moesz wypowiedzie, co stao za twoim zachowaniem, jakie byy twoje emocje, co tob kierowao, jakie byy twoje intencje, czego by oczekiwa itd. Tego rodzaju rozmowa pozwoli ci wyrazi siebie i stwarza paszczyzn do porozumienia.

5. Prawdziwe przeprosiny id w parze z korekcj zachowania

Ogniste przeprosiny nic nie dadz, jeli potem otrzepiesz pirka i bdziesz robi to samo co do tej pory i nie woysz wysiku w realn zmian.

Notorycznie wysugiwae si wsppracownikiem w pracy, a moe systematycznie ignorowae to, co mwi do ciebie partner. Nastpstwem przeprosin powinna by korekcja tego, co uznae za niepodane. To, co si stao, ju si stao, moesz teraz ksztatowa przyszo na podstawie wycignitych wnioskw. Zastanw si, jak inaczej kolejnym razem mgby si zachowa, aby by z siebie zadowolonym? Moesz spyta, czego druga osoba od ciebie oczekuje i wsplnie z ni ustali, co jest realne, a co nie z twojej strony.

6. Prawdziwe przeprosiny nie su temu, by szybko zakoczy temat

"Przepraszaem/am ju milion razy, dlaczego wci si czepiasz". Przeprosiny nie powinny by wykorzystywane jako szybki sposb na zakoczenie trudnej rozmowy bez jej rozwijania. Sowem: zgrzeszyem, przepraszam, nie mwmy ju o tym to lepa uliczka. Jeli jednak przeszede przez wczeniejsze podpunkty, znaczy to, e w niej nie utkne, a wybrae konstruktywn drog. Jeli pojawi si konflikt, jedynym sensownym wyjciem jest jego przegadanie, a nie unikanie tematu.

7. Prawdziwe przeprosiny nie s po to, eby poprawi ci humor

Nie wszystkie przeprosiny s mile widziane. Nie ma pewnoci, e twj gest spotka si z aplauzem drugiej strony. By moe nawet bdzie przeciwnie. Nie masz na to wpywu. Fakt przeprosin jest jednak nie tylko dla niej, ale te dla ciebie. Niezalenie od tego, czy kto przyjmie twoje przeprosiny czy nie.

Gdy "przepraszam" nie wystarczy

Przy powaniejszych zranieniach czy zdradach potrzebny jest czas, aby przywrci paszczyzn pod relacj. To, czy tak si w ogle stanie czy nie w znacznej, jeli nie gwnej, mierze zaley od osoby zranionej. Musi ona by w stanie wybaczy. Czasem tak si nie dzieje. Z zaoenia z biegiem czasu rany powinny si goi. Jeli zraniony pielgnuje uraz lub tu pod ni s jeszcze inne, czasem sigajce odlegych czasw, rana bdzie wci ywa. Druga strona w konsekwencji twoich dziaa ma prawo nie chcie by z tob dalej w kontakcie (niezalenie od tego, czy wybaczya czy nie). Nadmiernie dugie pozostawanie w poczuciu winy nie jest dla ciebie rozwojowe. Wycignij wnioski, wybacz sobie i id dalej.

Autorka artykuu: Magorzata Skorupa - psycholog, psychoterapeutka, redaktorka serwisu Zdrowie.gazeta.pl, konsultantka Telefonu Zaufania dla Osb Dorosych w Kryzysie Emocjonalnym przy Instytucie Psychologii Zdrowia Polskiego Towarzystwa Psychologicznego w Warszawie. Autorka wielu publikacji z zakresu psychologii oraz rozwoju osobistego.

Chcesz mie stay dostp do naszych treci? Docz do Zdrowia na Facebooku!