Dieta bezglutenowa: tabela produktów bezpiecznych i szkodliwych

Dieta bezglutenowa zabrania spożywania produktów zawierających pszenicę, żyto, jęczmień oraz, w polskich warunkach, owies, a także pszenżyto i orkisz oraz wszelkich wyrobów z ich dodatkiem. Trzeba zarazem pamiętać, że nawet niewielka domieszka białka tych zbóż może być niebezpieczna dla osoby wymagającej bezwzględnej diety bezglutenowej, np. z powodu choroby trzewnej.
Dołącz do Zdrowia na Facebooku!

Dieta bezglutenowa wymaga zmiany wielu przyzwyczajeń żywieniowych. Produktami naturalnie bezglutenowymi są: kukurydza, ryż, ziemniaki, soja, proso, gryka, tapioka, amarantus, maniok, soczewica, fasola, sago, sorgo, teff i wszystkie ich przetwory, orzechy, a także mięso, owoce i warzywa. Za bezglutenowe uznaje się również produkty przetworzone, w których zawartość glutenu nie przekracza 20 ppm (20 mg na 1 kg) - 41/2009 WE, i można je oznaczać międzynarodowym symbolem "przekreślonego kłosa".

Wciąż trwa dyskusja co do konieczności wyeliminowania owsa z diety bezglutenowej. Uważa się, że białko zawarte w owsie (awenina) nie powoduje reakcji immunologicznej typowej dla celiakii w stopniu takim, jak białka pszenicy, żyta czy jęczmienia. W niektórych krajach (np. Finlandia) dopuszcza się jego niewielkie spożycie, polski owies jest jednak silnie zanieczyszczony innymi zbożami i dlatego, niezależnie od wyników badań z innych krajów, zaleca się całkowitą jego eliminację z diety.

Dieta bezglutenowa jest trudna do skomponowania. Ciężko przygotować prosty wykaz produktów, który jasno określi, co można jeść, a czego nie. Z badań Polskiego Stowarzyszenia Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej na zawartość glutenu wynika, że produkty naturalnie bezglutenowe mogą być zanieczyszczone na wszystkich etapach produkcji, począwszy od samosiejek zbóż glutenowych na polu, przez młyny mielące również inne, glutenowe kasze czy mąki, aż po wspólne linie produkcyjne.

Dodatkowo, w różnych celach technologicznych, dość powszechnie stosuje się w produkcji żywności preparaty glutenu (np. wędliny). Dlatego w tabelce poniżej pojawiła się kolumna pod nazwą "mogą zawierać gluten", dla produktów, które nie zawsze są bezglutenowe i na które należy szczególnie uważać.

Dieta bezglutenowa - produkty

Wykaz produktów, które nie zawierają glutenu (bezglutenowych), mogących go zawierać oraz zawierających gluten

Grupa produktów Nie zawierają glutenu Mogą zawierać gluten Zawierają gluten
Produkty zbożowe ryż biały i brązowy, kukurydza, gryka, proso, amarantus, quinoa, mąki i kasze ze zbóż naturalnie bezglutenowych (np. kasza jaglana z prosa, gryczana), płatki ryżowe, skrobia kukurydziana, ryżowa i z tapioki, gotowe mieszanki mączne bezglutenowe, pieczywo i makarony z mąk bezglutenowych wykonane samodzielnie oraz kupne oznakowane znakiem "przekreślonego kłosa", kaszki dla dzieci ryżowe i kukurydziane, chrupki kukurydziane, popcorn, owies bezglutenowy (z zastrzeżeniami), bułka tarta bezglutenowa płatki śniadaniowe kukurydziane mogą zawierać słód jęczmienny, mąka kukurydziana, ryżowa, gryczana dostępne w sprzedaży ogólnej mogą być zanieczyszczone glutenem pszenica (i jej dawne odmiany: orkisz, kamut), pszenżyto, jęczmień, żyto, owies, mąka pszenna, żytnia, jęczmienna, płatki pszenne, jęczmienne, żytnie, owsiane, kasza manna, kuskus, kasza jęczmienna (pęczak, mazurska, perłowa), musli, kasze owsiane, kaszki błyskawiczne zbożowe i mleczno - zbożowe, makaron pszenny, makaron żytni, pierogi, pyzy, kopytka, naleśniki, pieczywo - każde - jeśli nie jest oznaczone jako bezglutenowe (chleb biały i razowy, bułki, bagietki, maca, pumpernikiel, pieczywo chrupkie, precle), pieczywo cukiernicze suche (herbatniki, ciastka, wafle, biszkopty, pierniczki, sucharki, paluszki itp.), ciasta, ciastka, drożdżówki, pizza, bułka do hamburgera, bułka tarta
Mięso, ryby, jaja świeże nieprzetworzone mięso, ryby, jaja wędliny (także te wysokogatunkowe typu szynka), zwłaszcza tzw. wędliny wysokowydajne, konserwy rybne i mięsne, wędliny podrobowe (kaszanka, pasztetowa, pasztet), wyroby garmażeryjne mięsne (parówki, kotlety mielone, pulpety, hamburgery) panierki do mięs i ryb oraz potrawy panierowane
Mleko i produkty mleczne mleko świeże, mleko w kartonie, mleko zagęszczane, mleko w proszku, kefir, maślanka, jogurt naturalny, nieprzetworzony ser biały, żółty jogurty owocowe, maślanki smakowe, napoje czekoladowe, produkty mleczne o obniżonej zawartości tłuszczu, serki topione, śmietana (zagęstnik), tanie sery żółte (tzw. wyroby seropodobne); gotowe sery białe do serników (niektórzy producenci dodają błonnik pszenny) napoje mleczne z dodatkiem słodu jęczmiennego, sery z niebieską pleśnią
Tłuszcze masło, smalec, margaryna, olej roślinny, oliwa z oliwek majonezy, gotowe sosy (dresingi) -
Warzywa i przetwory z warzyw wszystkie warzywa (świeże, mrożone, konserwowane bez dodatków), strączkowe (groch, fasola, soczewica), ziemniaki, skrobia ziemniaczana sałatki z majonezem i dresingami o nieznanym składzie, przeciery pomidorowe, niektóre fasole w puszkach, placki ziemniaczane, produkty wegetariańskie typu kotlety sojowe, pasztety sojowe, majonezy sojowe warzywa smażone panierowane
Owoce wszystkie owoce (świeże, mrożone, konserwowane) owoce posypywane mąką, żeby zapobiec sklejaniu, wsady owocowe -
Cukier, słodycze, desery cukier, dżem, miód, landrynki, ciasta i ciastka upieczone z dozwolonych produktów, kisiele i budynie domowe z mąki ziemniaczanej, ciasta i ciastka oznakowane znakiem "przekreślonego kłosa" guma do żucia, żelki, nadziewane cukierki, batony, gotowe budynie, lody, czekolada i czekoladki, chipsy ciasta i ciastka upieczone z niedozwolonych mąk lub z niedozwolonym proszkiem do pieczenia, słód jęczmienny
Napoje herbata, kawa naturalna, soki owocowe, wody mineralne, kompoty, napary z ziół, czyste alkohole niektóre kawy rozpuszczalne, zwłaszcza aromatyzowane, napoje owocowo-warzywne, alkohole z dodatkami smakowymi kawa zbożowa, kakao owsiane, napoje słodzone słodem jęczmiennym, piwo
Przyprawy sól, pieprz, zioła, jednorodne przyprawy, ocet winny, ocet jabłkowy jarzynki typu vegeta, mieszanki przypraw (np. curry), musztardy, keczupy, sosy w proszku gotowe dipy i dresingi, sosy sojowe -
Zupy zupy domowe z dozwolonych produktów zupy w proszku (instant), kostki bulionowe zupy zaprawiane mąką, zupy z makaronem, z lanym ciastem
Inne proszek do pieczenia bezglutenowy, soda spożywcza, komunikanty niskoglutenowe preparaty do odchudzania, niektóre leki i preparaty wielowitaminowe, niektóre aromaty zwykły proszek do pieczenia, hydrolizowane białko roślinne, komunikanty z mąki pszennej


By minimalizować ryzyko nieświadomego spożywania glutenu, stosując się do kilku zasad. Przede wszystkim starajmy się wybierać artykuły oznaczone symbolem "przekreślonego kłosa" produkowane przez firmy, które w wiarygodny i czytelny sposób (etykiety, informacje na stronie firmowej) deklarują, że ich wyroby są bezglutenowe. Po drugie decydujmy się na produkty, które (po przeczytaniu informacji na etykiecie) wydają nam się bezpieczne, gdyż nie zawierają żadnych "podejrzanych" składników. Po trzecie produkty naturalnie bezglutenowe (typu mąka kukurydziana, mąka sojowa), które jednak mogą być zanieczyszczone w procesie przetwarzania, starajmy się kupować u specjalistycznych producentów żywności bezglutenowej, którzy pilnują by te produkty były bezpieczne.

* Anna Marczewska reprezentuje Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej

Dieta bezglutenowa to nic trudnego! Zajrzyj na Forum Gazeta.pl:
Jak żyć bez glutenu?
Co zrobić z mąki ryżowej?
Dieta bezglutenowa a choroby tarczycy

Więcej informacji o diecie, producentach żywności bezglutenowej i nowych produktach na stronie: www.celiakia.pl





Więcej o: