Dna moczanowa: dieta, objawy i leczenie

02.06.2015 11:18
Infekcyjne zapalenie stawów atakuje zazwyczaj staw kolanowy. Zmiany dużo rzadziej widoczne są w obrębie stawu biodrowego, łokciowego lub barkowego

Infekcyjne zapalenie stawów atakuje zazwyczaj staw kolanowy. Zmiany dużo rzadziej widoczne są w obrębie stawu biodrowego, łokciowego lub barkowego (Shutterstock)

Dna moczanowa to zespół objawów związanych z zaburzeniami metabolizmu białkowego. Znacznie częściej dna moczanowa dotyczy mężczyzn niż kobiet. Pierwsze objawy łatwo przeoczyć, a widoczny atak dny moczanowej występuje najczęściej po spożyciu alkoholu lub wysokobiałkowym posiłku

Dna moczanowa to zespół chorobowy wywołany różnymi przyczynami. U jego podstaw leży jednak zawsze hiperurykemia, czyli zwiększone stężenie kwasu moczowego we krwi. Kwas moczowy jest końcowym produktem metabolizmu białkowego. W warunkach prawidłowych jest on filtrowany w nerkach i wydalany z moczem. Stężenie kwasu moczowego we krwi nie powinno przekraczać 7mg/dl.

Przyczyny dny moczanowej

Dna moczanowa występuje u około 3% ogólnej populacji mężczyzn. Kobiety chorują rzadziej, a pierwsze objawy obserwuje się najczęściej w okresie menopauzy w wieku około 45-50 lat. Wzrost stężenia kwasu moczowego we krwi może mieć charakter pierwotny lub wtórny. Postać pierwotna związana jest z upośledzonym wydalaniem kwasu moczowego przez nerki (99% przypadków) lub zwiększonym jego wytwarzaniem (do 1% przypadków). Hiperurykemia pierwotna ma podłoże genetyczne, jednak wystąpieniu jej objawów sprzyja otyłość i dieta bogatopurynowa (bogata
w podroby, ryby, mięso, herbatę, kawę, piwo). Jest to tzw. choroba z dobrobytu. Postać wtórna rozwija się w przebiegu różnych chorób podstawowych. W tym wypadku też wyróżniamy dwa mechanizmy. Jeden polega na zmniejszonym wydalaniu kwasu moczowego i spowodowany jest chorobami nerek, kwasicą mleczanową lub ketonową. Może też być skutkiem niepożądanym działania niektórych leków. Drugi mechanizm związany jest z nadmierną produkcją kwasu moczowego. Najczęściej występuje on w wyniku zwiększonego rozpadu komórek, np. w przebiegu chorób układu krwiotwórczego (białaczka, niedokrwistość hemolityczna) i nowotworach (radio-
i chemoterapia).

Dna moczanowa: przebieg i objawy

Klinicznie lekarze wyróżniają cztery fazy dny moczanowej:

1. bezobjawowa hiperurykemia - występuje dużo częściej niż pełnoobjawowa dna moczanowa. Okres trwania tej fazy jest różny i nie we wszystkich przypadkach prowadzi do rozwoju dny moczanowej;

2. ostry napad dny moczanowej - pojawia się nagle, najczęściej w nocy. Wywołuje go zazwyczaj spożycie alkoholu lub bogatopurynowego posiłku, pozostanie na czczo lub rozpoczęcie terapii farmakologicznej. Prowadzi to do wytrącania się kryształów moczanów w płynie stawowym. Kryształy te są niszczone przez komórki układu odpornościowego. W wyniku działalności komórek żernych zostają uwolnione mediatory zapalne. Objawia się to najczęściej jako bardzo bolesne zapalenie stawu zazwyczaj w obrębie palucha (podagra), rzadziej dotyczy stawu skokowego i kości stępu. Towarzyszy temu obrzęk, ucieplenie i zaczerwienienie okolicy dotkniętego zapaleniem stawu oraz objawy ogólne - gorączka i osłabienie. Napad ustępuje samoistnie w ciągu trzech tygodni, jednak nawraca po okresie od pół roku do dwóch lat;

3. okres międzynapadowy, bez objawów między napadami;

4. dna moczanowa przewlekła (guzkowa) - obecnie rzadko spotykana. Rozwija się u chorych nieleczonych lub leczonych nieprawidłowo. Guzki dnawe mogą dotyczyć tkanek miękkich
i lokalizują się wtedy na paluchu, łokciu, pięcie lub małżowinie usznej. Obserwowane są też guzki kostne w okolicy objętych chorobą stawów. Często w postaci przewlekłej dochodzi do niewydolności nerek na skutek kamicy lub nefropatii moczanowej;

Dna moczanowa: diagnostyka

Bardzo ważny w diagnostyce dny moczanowej jest wywiad rodzinny. Pozwala bowiem na wstępne ustalenie, czy mamy do czynienia z postacią pierwotną o podłożu genetycznym, czy z postacią wtórną w przebiegu chorób ogólnych. Należy też wykonać badania laboratoryjne i oznaczyć stężenie kwasu moczowego w surowicy krwi i w wydalanym moczu. W czasie trwania ostrego napadu dny moczanowej pomocne jest również badanie morfologiczne krwi ukazujące stopień zaawansowania stanu zapalnego. Do obrazowania okolicy zmienionych chorobowo stawów, chrząstek i kości, a także guzków dnawych służą badania promieniowaniem rentgenowskim, rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa. Czasami, w celu lepszej diagnostyki, wykonywane jest badanie płynu stawowego. Lekarze sprawdzają czy zawiera on kryształy moczanu sodu, i czy posiada charakter zapalny. Wykonują też posiew płynu w kierunku diagnostyki zakażenia bakteryjnego. Powstające w przebiegu dny moczanowej guzki mogą też być wycięte chirurgicznie i poddane ocenie histopatologicznej.

Dna moczanowa: dieta

Właściwa dieta zapobiega hiperurykemii, co jest bardzo istotne w rozwoju dny moczanowej. Podstawowymi zasadami są:

  • zwalczanie otyłości;
  • stosowanie diety ubogopurynowej (zalecane spożycie mleka i produktów mlecznych niskotłuszczowych, zaś unikanie spożywania podrobów, mięsa, ryb, kawy, herbaty, piwa);
  • podawanie dużej objętości płynów (co najmniej 1,5l na dzień)
  • zaniechanie picia alkoholu i palenia tytoniu.

Leczenie dny moczanowej

W ostrym napadzie dny moczanowej stosowane są:

  • kolchicyna - jest alkaloidem roślinnym, którego działanie polega na hamowaniu aktywności komórek zapalnych w chorej tkance. Dość często wywołuje działania niepożądane m.in. dolegliwości żołądkowo-jelitowe i uporczywe biegunki. Nie pozwalają one na długotrwałe stosowanie leku w odpowiednio wysokich dawkach. Terapia kolchicyną jest przeciwwskazana w przypadku chorób wątroby i w ciąży. Dodatkowo, po zakończeniu terapii tym lekiem, konieczne jest zapobieganie zajściu w ciążę przez kolejne pół roku;
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) - podawane w wysokich dawkach działają przeciwzapalnie i przeciwbólowo. Zalecany jest diklofenak ze względu na bardzo dobre przenikanie do stawów. Natomiast popularna aspiryna (kwas acetylosalicylowy) jest przeciwwskazana, gdyż zwiększa stężenie kwasu moczowego we krwi;
  • glikokortykosteroidy - podawane dostawowo, a w przypadku przeciwwskazań do niesteroidowych leków przeciwzapalnych doustnie;
  • kanakinumab - ludzkie przeciwciała przeciwko mediatorom zapalnym. Lek stosowany
    u chorych z częstymi napadami niepoddającymi się tradycyjnemu leczeniu.

W leczeniu postaci przewlekłej dny moczanowej wykorzystuje się:

  • leki zmniejszające stężenie kwasu moczowego:
  • leki hamujące produkcję kwasu moczowego, tzw. urykostatyki (np. Allopurynol)
  • leki moczopędne- zwiększają wydalanie kwasu moczowego z moczem
    (np. Benzbromaron, Probenecyd)

 

 

Zobacz także
  • Dieta spełnia istotną rolę profilaktyczną? Nie tylko! Zmieniając niewłaściwe nawyki lub wprowadzając do menu odpowiednie produkty, czasem możesz łagodzić objawy, a nawet cofnąć przyczyny Choroby, w których dieta jest lekiem
  • Naracające bóle nóg nie powinny być lekceważone i wymagają konsultacji z lekarzem Dokuczają ci ciężkie nogi, żylaki czy obrzęki? Pomóż sobie - naturalnie!
  • Medycyna fizykalna łączy w sobie zarówno farmakologię, jak i rehabilitację Medycyna fizykalna
Komentarze (3)
Dna moczanowa: dieta, objawy i leczenie
Zaloguj się
  • Boney M

    Oceniono 1 raz 1

    To prawda, lekarz w moim przypadku od razu zaczął od wywiadu rodzinnego. Niestety u mnie to dziedziczne.W momencie największego bólu pomagają leki z kolchicyną i taki stosuje: urarthone. Uważam, ze trzeba ograniczyć spożywanie wieprzowiny, cukru, jeść regularnie, dążyć do przywrócenia równowagi kwasowo - zasadowej organizmu. Jeżeli to nie pomoże to polecam od siebie rystrykcyjną dietę tygodniową raz na pół roku na samych warzywach. Codziennie piję kilka kropelek urarthone, który zawiera kolchicynę i stymuluje procesy przemiany materii, stabilizuje lub (jeżeli występuje w nadmiarze ) obniża poziom kwasu moczowego oraz pobudza wydalniczą funkcję układu moczowego. Ja od 2 lat mam już spokój. pozdrawiam

  • Boney M

    Oceniono 1 raz 1

    To prawda, lekarz w moim przypadku od razu zaczął od wywiadu rodzinnego. Niestety u mnie to dziedziczne.W momencie największego bólu pomagają leki z kolchicyną i taki stosuje: urarthone. Uważam, ze trzeba ograniczyć spożywanie wieprzowiny, cukru, jeść regularnie, dążyć do przywrócenia równowagi kwasowo - zasadowej organizmu. Jeżeli to nie pomoże to polecam od siebie rystrykcyjną dietę tygodniową raz na pół roku na samych warzywach. Codziennie piję kilka kropelek urarthone, który zawiera kolchicynę i stymuluje procesy przemiany materii, stabilizuje lub (jeżeli występuje w nadmiarze ) obniża poziom kwasu moczowego oraz pobudza wydalniczą funkcję układu moczowego. Ja od 2 lat mam już spokój. pozdrawiam

  • Jakub Joffe

    0

    zgadzam się z przedmówcą. Urarthone to jedyny lek, który działa. Przedstawiać go raczej nikomu nie trzeba. Sprawdzone wielokrotnie. Natomiast sugeruję koniecznie przyjrzeć się kwestii diety. Internet jest pełny opisów diet dla cierpiących na podagrę. ja przede wszystkim odradzam wieprzowinę i cukier.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Więcej o chorobach: