Budowa mózgu - z jakich części składa się ludzki mózg i za co są one odpowiedzialne?

Mózg, a właściwie mózgowie, to narząd człowieka, który jest odpowiedzialny za kontrolowanie wielu ważnych funkcji organizmu. Podstawowe części mózgu to mózg właściwy, pień mózgu, móżdżek oraz międzymózgowie. Gdzie położone są te części i za jakie funkcje są odpowiedzialne? Jakie jeszcze elementy mózgowia są rozróżniane?

Mózgowie to organ ludzkiego organizmu o najbardziej skomplikowanej budowie. Szacuje się, że u większości ludzi waży on od 1,2 do 1,4 kilograma. Jego objętość różni się w zależności od jednostki, ale również w zależności od płci. Mózg kobiet ma zazwyczaj 1100 centymetrów sześciennych objętości, natomiast mózg męski osiąga mniej więcej 1250 centymetrów sześciennych. Niektórzy są zdania, że wielkość oraz objętość mózgu wpływa na stopień inteligencji, jednak nie ma ku temu wystarczających dowodów. Co zaskakujące, w całym mózgowiu znajduje się około 1000 miliardów komórek nerwowych, co potwierdza, że jest to najbardziej złożona struktura ciała. Mózg razem z rdzeniem kręgowym tworzą ośrodkowy układ nerwowy, który kontroluje wszystkie najważniejsze procesy życiowe, takie jak czynności serca oraz oddychanie.

1. Mózg właściwy: jest największą częścią mózgowia i składa się z dwóch półkul, które są od siebie oddzielone podłużną szczeliną. Obydwie półkule są połączone ze sobą włóknami nerwowymi, które znajdują się w tak zwanym c (inaczej zwanym spoidłem wielkim). Pozornie obydwie półkule mózgu właściwego są takie same i symetryczne, jednak u każdego człowieka jedna z półkul jest półkulą dominującą.

Półkule mózgu są zbudowane z dwóch podstawowych elementów - istoty białej oraz istoty szarej. Istota biała znajduje się wewnątrz i składa się z włókien komórek nerwowych. Istota szara otacza istotę białą i to właśnie w niej zlokalizowane są ciała komórek nerwowych.

Oprócz podziału na struktury, mózg właściwy dzieli się na płaty. W obydwu półkulach płaty występują symetrycznie i są to (w kolejności od tyłu do przodu):

  • Płat limbiczny – odpowiada za wyrażanie emocji oraz analizowanie bodźców pod kątem ich ważności (ustala, które potrzeby są najważniejsze i niezbędne do przetrwania)
  • Płat potyliczny – odpowiada za analizę bodźców wzrokowych
  • Płat skroniowy – odpowiada za analizę bodźców węchowych oraz słuchowych
  • Płat ciemieniowy – zawiera ośrodki, które odbierają oraz analizują bodźce czuciowe z całego organizmu
  • Płat czołowy - zawiera ośrodki odpowiadające za odczuwanie emocji oraz czynności motoryczne.

2. Międzymózgowie - jak sama nazwa wskazuje, znajduje się ono pomiędzy dwoma półkulami mózgu właściwego. Międzymózgowie dzieli się na kilka podstawowych części:

  • Szyszynka – reguluje rytm dobowy poprzez wydzielanie melatoniny
  • Część nerwowa przysadki mózgowej - magazynuje hormony produkowane przez podwzgórze,
  • Podwzgórze - jest odpowiedzialne za takie funkcje jak kontrola temperatury ciała oraz wydzielanie hormonów,
  • Wzgórze - jest ośrodkiem, który odbiera impulsy nerwowe zanim dotrą one do dalszych części mózgu.

3. Móżdżek: pomimo zdrobniałej nazwy, jest drugą co do wielkości częścią mózgu. Dzieli się na dwie półkule połączone ze sobą tak zwanym robakiem móżdżku. Jest odpowiedzialny za kontrolę nad czynnościami ruchowymi, w tym utrzymanie równowagi ciała, utrzymanie napięcia mięśni oraz precyzję ruchów. Móżdżek dzieli się na płaty:

  • Tylny
  • Przedni
  • Kłaczkowo-grudkowy.

4. Pień mózgu: zawiera w sobie ośrodki odpowiedzialne za podstawowe funkcje organizmu, czyli czynności serca, oddychanie oraz ciśnienie tętnicze. Odpowiada także za utrzymanie stanu świadomości. W pniu mózgu znajdują się takie struktury jak: śródmózgowie, rdzeń przedłużony oraz most. Poza tym, w tej strukturze umiejscowione są jądra nerwów czaszkowych.

Oprócz podstawowych struktur mózgu, można mówić o osłonach mózgu, czyli strukturach, które chronią delikatne części mózgu. Przede wszystkim, mózg jest chroniony przez kości czaszki. Pod kośćmi znajdują się opony mózgowia. Rozróżnia się trzy rodzaje opon mózgu:

  • Opona twarda – przylega do czaszki
  • Opona pajęcza
  • Opona miękka - przylega do mózgowia.

Dodatkowo, przestrzeń między oponą miękką oraz oponą pajęczą wypełniona jest płynem mózgowo-rdzeniowym, który dodatkowo chroni mózgowie.

Płyn mózgowo-rdzeniowy znajduje się także w układzie komorowym (złożonym z czterech komór umiejscowionych w różnych obszarach mózgu), który zapewnia odpowiedni przepływ płynu w całym obszarze mózgowia.

Więcej o: