Cynk i jego znaczenie dla organizmu. Jakie są konsekwencje niedoboru?

Cynk (Zn) jest jednym z najistotniejszych mikroelementów w organizmie. Doszukamy się go w niemal każdej komórce. Jeśli spojrzeć na proporcje, to połowę cynku, zawartego w naszym ciele, znajdziemy w mięśniach, a około 25-30 proc. w kościach. Cynk bierze udział we wszystkich podstawowych procesach życiowych organizmu. Odpowiada za nasz prawidłowy rozwój już w okresie płodowym.

U dzieci reguluje wzrost i sprawność intelektualną. Odpowiada za płodność i piękną skórę. Organizmowi dostarczamy cynk w jedzeniu i w większości wypadków dobrze gospodaruje tymi zasobami. Niektóre choroby lub restrykcyjne diety mogą utrudniać wchłanianie cynku z pożywienia lub dostarczać go zbyt mało. Wtedy najlepiej sięgnąć po produkty spożywcze szczególnie bogate w cynk.Jakie zadania w organizmie spełnia cynk? Cynk jest jednym z elementów składowych białek, ma istotny wpływ na syntezę RNA, DNA i białka oraz na aktywację około 200 enzymów, które są odpowiedzialne za wiele procesów w organizmie, w tym za metabolizm.

Cynk ochrania błony komórkowe i układ kostny, biorąc udział w mineralizacji kości oraz w gojeniu się ran. Pierwiastek jest też ważny dla prawidłowego działania układu immunologicznego. Odgrywa rolę przeciwutleniacza i walczy z wolnymi rodnikami.

To cynk, między innymi, odpowiada za prawidłowy podział komórek, szczególnie w okresie płodowym, przeciwdziałając powstawaniu wad cewy nerwowej. Cynk odgrywa więc niezwykle istotną rolę w czasie życia płodowego i u małych dzieci. Dzięki niemu rozwijają się prawidłowo i pod względem fizycznym i umysłowym. Ponadto, odpowiada za dojrzewanie płciowe oraz reguluje produkcję plemników

Hormony także znajdują się pod kontrolą cynku, a w szczególności hormon wzrostu oraz insulina, ponieważ cynk ma wpływ na prawidłowe działanie trzustki.

Od cynku zależy także, między innymi, stężenie witaminy A oraz cholesterolu w organizmie. Ponadto, bierze udział w regulowaniu ciśnienia krwi i rytmu serca. A także ma swój udział w procesie prawidłowego odczuwania smaku i zapachu.

Cynk wspiera ponadto procesy lecznicze przy wrzodach żołądka, żylakach, reumatyzmie, owrzodzeniach, trądziku i chorobach skórnych oraz działa odtruwająco na kadm i ołów.

Cynk - kiedy potrzebujemy go najwięcej?

Ze względu na swoją kluczową rolę w procesie rozwoju płodowego oraz w dzieciństwie cynk jest szczególnie ważnym składnikiem diety kobiet w ciąży, karmiących oraz małych dzieci. Okres dorastania i rozwoju płciowego to także czas zwiększonego zapotrzebowania na cynk. Stwierdzono także, że w starszym wieku często go nam brakuje i trzeba uzupełniać jego poziom.

Niedobory cynku - objawy

Cynk jest wchłaniany głównie w jelicie cienkim. Jego absorpcja zależy od zapotrzebowania organizmu i jest regulowana hormonalnie. Najlepiej wchłania się w towarzystwie białka zwierzęcego i kwasu cytrynowego.

Niedobór cynku może być spowodowany złą dietą lub zaburzeniami wchłaniania tego pierwiastka, a za niedostateczne wchłanianie cynku odpowiedzialne są choroby układu pokarmowego, takie jak celiakia, przewlekłe zapalenie jelit, zapalenie trzustki, marskość wątroby, choroby nerek, dializy. Cynk jest słabo wchłaniany w towarzystwie fitynianów (inaczej kwas fitowy), kwasu foliowego, żelaza, miedzi i wapnia. 

Największe niedobory cynku zdarzają się u osób starszych. Zmniejszone wchłanianie cynku zaobserwowano także u osób zażywających tabletki antykoncepcyjne oraz nadużywających alkoholu. Przyczyną niedoborów cynku może być ponadto restrykcyjna dieta (np. roślinna).

Niedobór cynku objawia się:

  • stanem zapalnym skóry
  • zmianami skórnymi (np. łuszczycopodobne zmiany skórne)
  • zaburzoną odpornością
  • trudnym gojeniem się ran
  • zaburzeniami smaku i węchu
  • zaburzeniami adaptacji do ciemności (tzw. kurza ślepota)
  • zwyrodnieniami plamki żółtej u starszych osób

Znaczne niedobory cynku powodują:

  • zahamowanie lub spowolnienie tempa wzrostu
  • wady wrodzone płodu
  • opóźnienie dojrzewania płciowego
  • niedokrwistość
  • wypadanie włosów
  • zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego

Nadmiar cynku:

  • zaburza gospodarkę miedzią, co może skończyć się niedokrwistością
  • zaburza profil lipidowy krwi (zmniejsza stężenie frakcji HDL cholesterolu, a zwiększa frakcji LDL cholesterolu)

Do nadmiaru cynku w organizmie trudno doprowadzić, stosując zwykłą dietę. Przesadzić możemy za to, stosując bez umiaru suplementy diety.

W jakich produktach znajdziemy cynk?

Nasz organizm przyswaja około 20-30 proc. cynku z żywności. Jeżeli organizm zauważa brak cynku, zwiększa absorpcję nawet do 40 proc. Średnie zapotrzebowanie na cynk u mężczyzn wynosi 9,4 mg/d, a u kobiet 6,8 mg/d.

Najlepsze źródła cynku:

  • wątroba cielęca
  • owoce morza (małże, ostrygi, krewetki)
  • pestki dyni i dynia
  • kakao 16 proc.
  • wątroba wieprzowa
  • sery żółte
  • suche nasiona roślin strączkowych
  • wołowina
  • kasza gryczana
  • salami
  • migdały
  • wieprzowina
  • płatki owsiane
  • ciemne pieczywo

Mało cynku natomiast znajduje się w :

  • rybach
  • jaja
  • jasnym pieczywie
  • mleku
  • warzywach i owocach

Przeczytaj także:

Cynk - mikroelement dla zdrowia, urody i męskości

Więcej o:
Komentarze (1)
Cynk i jego znaczenie dla organizmu. Jakie są konsekwencje niedoboru?
Zaloguj się
  • trarjei

    Oceniono 2 razy 0

    Cynk odpowiada za piękną skórę? To pewnie Schetyna pochłania bardzo dużo cynku, bo taki piękny i gładki, że można się w nim zakochać, tak jak np. zakochały się w nim POwskie lemingi :))

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX