Ftalany - co to są ftalany i czy mają negatywny wpływ na zdrowie?

Ftalany to związki organiczne stosowane przy produkcji wielu tworzyw sztucznych, z których wykonywane są przedmioty codziennego użytku. Ftalany mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie, szczególnie jeżeli występują w produktach, z którymi styczność mają dzieci. Czym są ftalany i jak wpływają na nasz organizm? Czy należy się ich bać i ich unikać?

Ftalany - co to jest?

Ftalany to sole oraz estry kwasu ftalanowego. Są to związki organiczne, które stosuje się przede wszystkim do produkcji tworzyw sztucznych w celu poprawy ich parametrów. Tworzywa sztuczne zawierające ftalany są mniej kruche oraz bardziej elastyczne, przez co wykorzystuje się je do wytwarzania wielu przedmiotów codziennego użytku. Ftalany występują między innymi w takich artykułach jak:

  • folie przeznaczone do pakowania żywności,
  • winylowe tapety,
  • artykuły sportowe,
  • tusze do drukarek,
  • rolety okienne,
  • kalosze,
  • płaszcze przeciwdeszczowe,
  • odświeżacze powietrza,
  • ręczniki papierowe,
  • dziecięce zabawki.

Związki te występują również w produktach przemysłowych, takich jak lakiery, farby, rozpuszczalniki, smary, przewody elektryczne, kleje, detergenty, winylowe podłogi oraz plastikowe elementy nadwozi samochodowych.

Ftalany w kosmetykach

Ftalany są stosowane również w kosmetykach, przede wszystkim w lakierach do paznokci, lakierach do włosów, dezodorantach oraz perfumach. Szkodliwe substancje można znaleźć nawet w produktach, które są przeznaczone do bezpośredniego kontaktu ze skórą, czyli na przykład w balsamach nawilżających, szamponach, mydłach oraz żelach pod prysznic. Najwięcej ftalanów znajduje się w składzie kosmetyków, które są mocno aromatyzowane, ponieważ to właśnie ftalany powodują, że zapach w perfumowanych produktach utrzymuje się dłużej.

Ftalany w wyrobach medycznych

Ftalany są wykorzystywane nawet w procesach produkcyjnych, podczas których wytwarzany jest sprzęt medyczny. Związki te występują między innymi w pojemnikach do przechowywania płynów oraz krwi, rurkach, przewodach, dializatorach, sprzęcie anestezjologicznym, cewnikach oraz pigułkach farmaceutycznych.

Ftalany - czy są szkodliwe?

Obecnie prowadzone badania wskazują, że ftalany wpływają negatywnie na zdrowie człowieka, a w szczególności na zdrowie dzieci. Dzieci narażone na kontakt z ftalanami wykazują większe skłonności do zachorowania na astmę, są również bardziej narażone na wystąpienie uczuleń oraz alergii niż dzieci, które nie mają kontaktu z produktami zawierającymi ftalany. Substancje te mogą również wpływać negatywnie na gospodarkę hormonalną, a nadmierny kontakt z ftalanami prawdopodobnie prowadzi do zaburzeń funkcjonowania układu hormonalnego. U dzieci może to powodować uszkodzenie układu nerwowego. Wykazano także, że dzieci, których matki podczas ciąży oddychały powietrzem silnie zanieczyszczonym ftalanami mają o około 7 punktów niższe IQ niż dzieci, których matki oddychały powietrzem czystszym.

Co więcej, ftalany mają związek z zachorowalnością na cukrzycę drugiego typu. Wykazano, że wysokie stężenie ftalanów w organizmie zwiększa ryzyko zachorowania na cukrzycę. Przypuszcza się również, że ftalany wpływają negatywnie na jakość męskiego nasienia.

Jak unikać ftalanów?

Zaleca się, aby w miarę możliwości jak najbardziej zmniejszać kontakt z produktami zawierającymi ftalany, a obecne regulacje prawne prowadzą do zmniejszenia ilości ftalanów w przedmiotach codziennego użytku. Niemniej jednak warto zwracać uwagę na składy kupowanych produktów. Warto również zredukować ilość używanych plastikowych przedmiotów na rzecz przedmiotów drewnianych, szklanych oraz metalowych. Lepiej zrezygnować z używania plastikowych kubków, talerzyków oraz sztućców. Warto unikać również picia z plastikowych butelek oraz podgrzewania plastikowych opakowań w mikrofalówce. Plastikowe przedmioty, szczególnie zabawki, należy kupować jedynie w sprawdzonych sklepach, lepiej unikać straganów, a także sklepów z produktami nieznanego pochodzenia.

A gdyby plastik nie był szkodliwy dla środowiska? Ten powstaje z bakterii i... słońca

W krajach Unii Europejskiej zakazano używania ftalanów do produkcji zabawek, artykułów, które mają długotrwały kontakt ze skórą, a także artykułów pielęgnacyjnych, natomiast w krajach azjatyckich przepisy te nie zawsze są przestrzegane. Najlepiej zrezygnować również z używania odświeżaczy powietrza, ponieważ większość z nich ma w swoim składzie ftalany. W przypadku używania farb trzeba pamiętać o wietrzeniu pomieszczenia. Należy również zwracać uwagę na składy kupowanych kosmetyków i wybierać te naturalne, które nie zawierają szkodliwych ftalanów.

Więcej o: