Trzmiel - charakterystyka, gniazdo, czy żądli? Trzmiel a bąk

Najczęściej trzmiel nazywany jest bąkiem. To jednak dwa odrębne gatunki owadów

Najczęściej trzmiel nazywany jest bąkiem. To jednak dwa odrębne gatunki owadów (fot. Shutterstock)

Trzmiel to owad z rodziny pszczołowatych, bardzo często mylony z bąkiem. "Krępa pszczoła" bąkiem jednak nie jest - to właśnie trzmiel. Jak wygląda ten owad i czy trzmiel żądli?

Trzmiel: charakterystyka

Gdyby trzeba było opisać trzmiela, większość osób podałaby charakterystykę bąka i odwrotnie. Bo to z bąkiem kojarzymy "puchatą pszczołę", która tak naprawdę... jest trzmielem.

Trzmiele różnią się od siebie w zależności od gatunku. Na ich ciele mogą znajdować się żółte pasy, ale są również gatunki trzmieli, u których jedynie zakończenie odwłoka jest w innym kolorze niż reszta (brunatnoczarnego) ciała.

  • Trzmiel to jeden z owadów błonkoskrzydłych.

Trzmiel a bąk

Trzmiel wygląda jak duża, krępa pszczoła, bąkowi z kolei bliżej do... dużej muchy. Chociaż to trzmiel wydaje nam się groźniejszy, gryzie rzadziej, jedynie w sytuacjach zagrożenia. Bąk czyni to częściej, a jego ukąszenia są bolesne. O czym jeszcze warto pamiętać?

  • trzmiele są pożyteczne, podobnie jak pszczoły zapylają rośliny
  • trzmiele są w Polsce pod ochroną
  • w zależności od gatunku, trzmiele różnią się wybarwieniem i układem prążków
  • bąki mogą przenosić choroby, samice żywią się krwi
  • trzmiel to bliski kuzyn pszczoły miodnej, natomiast bąkowi bliżej jest do gza

Czym różni się bąk od trzmiela?

Czy trzmiel żądli?

Ukąszenia trzmieli zdarzają się niezwykle rzadko, te owady nie są agresywne. Jeśli już się zdarzy - jest dość bolesne. Po ukąszeniu żądło może zostać wyciągnięte, nie ma ono haczykowatych zakończeń (co odróżnia żądło trzmiela od żądła pszczoły).

  • Żądło posiadają samice trzmiela.

W jadzie trzmiela znajduje się mniej niebezpiecznych dla człowieka substancji niż np. w jadzie pszczoły. Nie oznacza to jednak, że nie jest on groźny - u osób uczulonych na jad trzmiela po ukąszeniu może dojść do objawów wstrząsu anafilaktycznego.

Trzmiel gniazdo

Swoje gniazda trzmiele budują w różnych miejscach, zależne jest to od gatunku. Mogą znajdować się one nad i pod ziemią, w opuszczonych norach gryzoni czy w pustych ptasich gniazdach. Gniazda trzmieli znajdziemy także wśród kamieni. Nie powinniśmy ich niszczyć - trzmiele są objęte w Polsce ochroną gatunkową. Ponadto trzmiele atakują jedynie w ostateczności, np. gdy na nich usiądziemy.

Trzmiel łąkowy

Samice tego gatunku można zaobserwować już w marcu. Na ciele posiada żółte pasy, odwłok zakończony jest pasem czerwonym. Ich gniazda znajdziemy m.in. w opuszczonych budynkach czy w spróchniałych drzewach.

Trzmiel kamiennik

To najbardziej znany (i zarazem najliczniejszy) gatunek trzmiela w Europie. Samice mają około 20-25 milimetrów. Trzmiel kamiennik gniazda buduje pod ziemią, ale także w szczelinach ścian, w dziurach między cegłami. Swoje gniazda zakrywa woskowym sklepieniem.

Trzmiel kamiennik jest czarny, w innym kolorze jest jedynie zakończenie odwłoka - jest ono rude. Żółty pas na tułowiu występuje jedynie u samców.

Trzmiel ziemny

Samice mają około 24-28 milimetrów. Gniazda budują głęboko w ziemi, często w opuszczonych norach gryzoni. Z zimowych kryjówek wylatują w kwietniu, można je wtedy spotkać np. wśród "kotków" na wierzbie. Wśród gatunków trzmieli rozprzestrzenionych w Polsce to trzmiel ziemny tworzy największe społeczeństwa. W "rodzinie" trzmiela ziemnego może żyć nawet 600 osobników.

Trzmiel ziemny jest masywny, a jego ciało pokryte jest włoskami. Ma ubarwienie brunatnoczarne, na jego ciele znajdują się dwa żółte pasy - na przedpleczu i odwłoku. Na końcu odwłoka znajduje się pas w innym kolorze, biały lub rudobiały.

Trzmiel gajowy

Wyodrębniony od trzmiela ziemnego, z którym dawniej zaliczany był do jednego gatunku. Trzmiel gajowy jest jednak mniejszy, samice mają około 20-24 milimetrów. Jaśniejsze są również żółte części na ciele trzmiela gajowego.

Trzmiel gajowy jest czarnobrunatny, a na jego ciele znajdują się dwa jasnożółte pasy. Zakończenie odwłoka jest białe.

Trzmielec czarny (brzmik chichot)

Nie jest "prawdziwym" trzmielem. Ma ciemniejsze skrzydła, a na jego odnóżach nie ma grzebieni pyłkowych ani koszyczków. Brzmik chichot składa jaja do gniazda trzmiela kamiennika lub trzmiela leśnego - larwy brzmika zjadają pożywienie gromadzone przez trzmiele dla ich larw.

Trzmielec czarny jest kleptopasożytem trzmiela kamiennika.

Inne gatunki trzmieli to m.in.:

  • trzmiel owocowy
  • trzmiel leśny (trzmiel rudoszary)
  • trzmiel mesznik (trzmiel żółty)

Trzmiel: ochrona

Wszystkie gatunki trzmieli są w Polsce objęte ochroną.

Bibliografia:

Zahradnik Jiri, "Przewodnik. Owady", Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1996, str. 240
Ballmann Heiko, "Spotkania z przyrodą. Owady", Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2007, str. 314
Twardowski Jacek, Twardowska Kamila, "250 polskich gatunków. Atlas owadów", Wydawnictwo SBM, Warszawa 2015, str. 182-184

To także może cię zainteresować:

Zobacz także
  • Giez, bąk, mucha końska, a tak naprawdę jusznica deszczowa to owad, którego samice atakują ludzi od maja do października Atakuje nad wodą, w lasach i mieście. Ugryzienie końskiej muchy boli "jak diabli" i grozi poważnymi chorobami
  • Strzyżak. 30.09.2015 - godz. 14.15 - Teremiski Strzyżak - jeśli nie wiesz, co cię ugryzło i masz dziwny ślad na skórze, to mógł być... latający kleszcz [WYJAŚNIAMY]
  • Najlepsze sposoby na ukąszenia owadów Najlepsze sposoby na ukąszenia owadów
Komentarze (1)
Trzmiel - charakterystyka, gniazdo, czy żądli? Trzmiel a bąk
Zaloguj się
  • Google mnie wkurza

    Oceniono 1 raz 1

    Trzmieliki są fajne :) mimo iż jeden z nich kiedyś mnie użądlił, bo, jak byłem dzieckiem, mój "mądry" tatuś posadził mi jednego na policzek, bo ponoć "trzmiele nie gryzą". Niestety, nie miał racji...
    Mam ich sporo na kwiatach i roślinach owocowych na działce.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Więcej o chorobach: