Czerniak z這郵iwy: objawy, leczenie

Czerniak z這郵iwy - to nowotw鏎 z這郵iwy sk鏎y, b這n 郵uzowych lub b這ny naczyniowej oka, kt鏎y wywodzi si z melanocyt闚. Melanocyty to kom鏎ki barwnikowe wytwarzaj帷e melanin, odpowiedzialn za kolor sk鏎y, kt鏎e ulegaj z這郵iwym przemianom. Czerniak jest nowotworem wyst瘼uj帷ym najcz窷ciej na sk鏎ze, jednak mo瞠 pojawi si tak瞠 w innych miejscach w kt鏎ych s obecne melanocyty czyli na b這nach 郵uzowych jamy ustnej lub odbytu czy siatk闚ce oka.

Czerniak jest bardzo gro幡ym nowotworem, istotne jest jego jak najwcze郾iejsze wykrycie co zwi瘯sza szanse na ca趾owite wyleczenie.

Czerniak z這郵iwy pojawia si najcz窷ciej u os鏏 doros造ch, w 鈔ednim wieku, rzadziej u dzieci. Powstaje na skutek zmian w kom鏎kach melanocyt闚. Wed逝g przeprowadzonych bada czerniak mo瞠 mie pod這瞠 genetyczne. Czynniki ryzyka zachorowania na nowotw鏎 sk鏎y to:

ABCDE czerniaka - jak odr騜ni zwyk貫 znami od 鄉iertelnie niebezpiecznej zmiany

  • du瘸 ekspozycja na promieniowanie s這neczne (UV) - jest uwa瘸na za g堯wny czynnik pojawienia si nowotwor闚 sk鏎y. Najgro幡iejsza jest ekspozycja na naturalne lub sztuczne promieniowanie UV, szczeg鏊nie we wczesnym dzieci雟twie. Mo瞠 to powodowa oparzenia s這neczne, kt鏎e zwi瘯szaj ryzyko wyst徙ienia czerniaka.
  • jasna karnacja
  • blond i rude w這sy
  • niebieskie oczy
  • liczne zmiany sk鏎ne np. piegi oraz du瘸 liczba pieprzyk闚 - ryzyko zachorowania na czerniak z這郵iwy wzrasta je瞠li du瘸 ilo嗆 zmian sk鏎nych nara穎na jest na promieniowanie UV
  • czynniki genetyczne - wyst瘼owanie w rodzinie czerniaka zwi瘯sza ryzyko zachorowania. Wed逝g przeprowadzonych bada, w przypadku 10 proc. chorych stwierdza si czynniki genetyczne. Dotyczy to genu CDKN2A kt鏎y ulega mutacjom
  • cz瘰te korzystanie z solarium - szczeg鏊nie w m這dym wieku zwi瘯sza ryzyko wyst徙ienia czerniaka w przysz這軼i
  • pojawienie si oparze s這necznych
  • wcze郾iejsze wyst徙ienie czerniaka
  • wyst瘼owanie innego nowotworu sk鏎y np. rak kolczystokom鏎kowy, rak podstawnokom鏎kowy
  • wiek - ryzyko zachorowania wzrasta wraz w wiekiem
  • sk鏎a pergaminowa

Czerniak - rozpoznanie

Nale篡 pami皻a, 瞠 im wcze郾iejsze wykrycie choroby tym wi瘯sza szansa na jej wyleczenie. Bardzo wa積e jest aby obserwowa wszelkie zmiany pojawiaj帷e si na sk鏎ze, w szczeg鏊no軼i ciemne i du瞠 pieprzyki o nieregularnych kszta速ach. Czerniak jest najcz窷ciej wyst瘼uj帷ym nowotworem sk鏎y. Naukowcy opracowali algorytm ABCD, dzi瘯i kt鏎emu rozpoznanie czerniaka jest 豉twiejsze:

  • A” (assymetry) - asymetria - pojawia si asymetria znamienia, wygl康 jest nieregularny
  • „B” (borders) - granice - brzegi zmiany s nier闚ne i nieregularne
  • „C” (color) - kolor - kolor zmiany mo瞠 by r騜norodny, jasnobr您owy, czarny a nawet niebieski, roz這穎ny nier闚nomiernie, cz瘰to pojawiaj si punktowe skupienia barwnika
  • „D” (diameter) - 鈔ednica - wielko嗆 zmiany ma powy瞠j 5 mm
  • „E” (elevate) - uwypuklenie - zmiany czerniakowe s bardzo wypuk貫, ponad nask鏎ek dooko豉

Powsta豉 zmiana mo瞠 by grudkowata lub guzkowata. Nale篡 pami皻a 瞠 nie ka盥a zmiana stanie si czerniakiem, a jeden objaw nie jest podstaw do postawienia diagnozy. Jednak w  przypadku pojawienia si problemu, nale篡 obserwowa zmian i zwr鏂i si do lekarza specjalisty - dermatologa. Przeprowadza on badanie za pomoc diaskopu - urz康zenia optycznego, a w przypadku podejrzenia czerniaka kolejnym etapem jest wizyta chirurgiczna. Podstaw do rozpoznania nowotworu sk鏎y jest badanie histopatologiczne, kt鏎e polega na wyci璚iu zmiany, wraz z marginesem zdrowych tkanek. Nie powinno si przeprowadza biopsji zmiany, poniewa w przypadku wyst徙ienia czerniaka mo瞠 ona spowodowa przemian 豉godnego nowotworu w z這郵iwy.

Objawy czerniaka z這郵iwego

Cz瘰to dodatkowymi objawami kt鏎e pomagaj rozpozna czerniaka z這郵iwego jest owrzodzenie, 鈍i康, zaczerwienieni sk鏎y w okolicach zmiany, asymetria wzrostu zmiany oraz uwypuklenie. Wszystkie zmiany powsta貫 w okolicach pieprzyk闚 oraz schemat ABCDE, s podstaw do natychmiastowej konsultacji dermatologicznej.

Leczenie czerniaka z這郵iwego

Leczenie raka sk鏎y jakim jest czerniak z這郵iwy zazwyczaj jest wieloetapowe. Podstaw jest leczenie chirurgiczne, kt鏎e polega na wyci璚iu nowotworu, zazwyczaj z marginesem zdrowej sk鏎y o szeroko軼i 1-2 cm, w zale積o軼i od wielko軼i zmiany. Margines wyci璚ia zapobiega przed kolejnymi nawrotami zmian.

Kolejno zastosowanie ma izolowana ko鎍zynowa chemioterapia perfuzyjna, kt鏎a jest stosowana w przypadkach kiedy dosz這 do przerzut闚 do np. do tkanki podsk鏎nej. Terapia ta polega na podawaniu chorym dawek lek闚, bezpo鈔ednio do ko鎍zyny, kt鏎a jest odizolowana od kr捫enia systemowego.

Radioterapia jest leczeniem miejscowym wykonywanym je瞠li operacja nie jest mo磧iwa lub chory nie wyra瘸 zgody na operacj. Cz瘰to stosowana jest r闚nie jako uzupe軟ienie operacji, gdy istnieje podejrzenie 瞠 nowotw鏎 nie zosta usuni皻y w ca這軼i. Mo瞠 by r闚nie stosowana u os鏏, u kt鏎ych dosz這 do przerzut闚 na w瞛造 ch這nne.

Immunoterapia - polega na stymulacji uk豉du odporno軼iowego do wytwarzania przeciwcia w celu zwalczania kom鏎ek nowotworowych.  

Czerniak ga趾i ocznej

Tworzy si w procesie mutacji kom鏎ek barwnikowych. Jest to ten sam typ nowotworu, kt鏎y pojawia si na sk鏎ze. Zmiany rozwijaj si najcz窷ciej na naczyni闚ce, w tylnym odcinku oka a czasem r闚nie w okolicach t璚z闚ki. Guz zlokalizowany w tylnej cz窷ci oka cz瘰to przebiega bezobjawowo i jest niezauwa瘸lny. W p騧niejszy stadiach gdy guz jest wi瘯szy pojawiaj si objawy jak zaburzenia widzenia, zmniejszenie pola widzenia, mroczki przed oczami. Guz mo瞠 powodowa tak瞠 takie dolegliwo軼i jak astygmatyzm, kr鏒ko lub dalekowzroczno嗆. Rozw鎩 czerniaka mo瞠 spowodowa tak瞠 wzrost ci郾ienia wewn徠rzga趾owego a tak瞠 za熤.

Czerniak zlokalizowany w okolicach plamki 鄴速ej cz瘰to mo瞠 powodowa problemy z czytaniem, ogl康aniem telewizji czy prowadzeniem samochodu.

Nowotw鏎 zlokalizowany przy naczyniach krwiono郾ych ga趾i ocznej mo瞠 doprowadzi do przerzut闚 w obr瑿ie ca貫go organizmu. Najcz窷ciej jest to w徠roba, p逝ca, ko軼i oraz sk鏎a.

Leczenie czerniaka oka polega najcz窷ciej na chirurgicznym usuni璚iu zmiany z ga趾i ocznej, terapii fotodynamicznej - do篡lna terapia lekami kt鏎e powoduj rozpad guza, radioterapia, a w ostateczno軼i nawet wyci璚ie ga趾i ocznej.

Rokowanie jest uzale積ione od zaawansowania choroby w trakcie wykrycia oraz od mo磧iwo軼i leczenia.

Czerniak paznokcia

Czerniak paznokcia jest najtrudniejsz odmian nowotworu. Cz瘰to przypomina inne choroby i zaka瞠nia, zazwyczaj jest rozpoznawany w zaawansowanym stadium. Czerniak paznokcia inaczej czerniak podpaznokciowy dotyczy p造tki paznokciowej i najcz窷ciej wyst瘼uje na kciuki, palcu wskazuj帷ym lub du篡m palcu stopy.

Czerniak wyst瘼uj帷y pod paznokciem bardzo cz瘰to jest mylony z krwiakiem podpaznokciowym, a zazwyczaj pocz徠kowo nie daje 瘸dnych objaw闚 i jest wykrywany stosunkowo p騧no. Najskuteczniejsza metoda wykrycia czerniaka paznokcia to dermatoskopia. Najcz窷ciej w leczeniu czerniaka paznokcia stosuje si amputacj paliczka, w celu niedoprowadzenia do jego rozprzestrzenienia i przerzut闚.

Wi璚ej o: