Ataksja - kiedy ciało odmawia posłuszeństwa

Sprawność ruchowa i dobra kondycja psychiczna, mogą zostać zrujnowane bezpowrotnie w bardzo krótkim czasie, często bez ostrzeżenia. Zwykle jednak różne dolegliwości sygnalizują poważne kłopoty ze zdrowiem już na długo przedtem, zanim organizm odmówi posłuszeństwa. Dlatego w żadnym wypadku nie wolno bagatelizować pojawiających się symptomów pogorszenia zdrowia i trzeba reagować od razu, póki jest na to czas. Jednym z problemów, mających wpływ na sprawność ruchową, niezależnie od wieku i płci, jest ataksja. Czym jest?

Co to jest ataksja? 

Ataksją nazywa się problemy z koordynacją ruchową i utrzymaniem równowagi. Z czasem objawy te nasilają się, a współtowarzyszą im inne zaburzenia, co w konsekwencji doprowadza do tego, iż ciało staje się zupełnie bezwładne i osoba dotknięta ataksją zostaje inwalidą. Ataksja nie jest jednak chorobą samą w sobie, a zespołem objawów, mogących być sygnałem o innych chorobach pustoszących organizm. Ataksja to zaburzenie koordynacji ruchów oraz równowagi, wskutek zaniku komórek nerwowych. 

Ataksja - objawy 

Ataksja móżdżkowa powoduje dość charakterystyczne objawy: 

  • problemy z utrzymaniem równowagi - w pozycji stojącej, jak i w trakcie chodzenia
    chwiejny, powolny chód
  • kłopoty z zahamowaniem ruchu w danym momencie - tak zwana dysmetria
  • ruchy nie są płynne, stają się "skokowe"
  • przed wykonaniem zamierzonego ruchu następuje drżenie kończyn
  • trudności w szybkich, naprzemiennych ruchach palców - pojawiają się trudności w obsługiwaniu urządzeń z dotykowym ekranem, grą na pianinie, a nawet prosta zabawa, jak stukanie palcami w stół, staje się bardzo trudne do wykonania
  • wiotkość i bolesne skurcze mięśni
  • zaburzenia widzenia - oczopląs, trudności z zatrzymaniem wzroku w stałym punkcie
  • drżenie głosu, zaburzona, powolna i niewyraźna mowa.

Ataksja rdzeniowo - móżdżkowa, prócz powyższych objawów, powoduje dodatkowo zaburzenia czucia, a także położenia i wibracji. 

Doktorze, czy to coś poważnego? Błahe dolegliwości czy już choroba

Ataksja teleangiektazja 

Innym rodzajem zaburzeń ruchu jest ataksja teleangiektazja, zwana inaczej Zespołem Louis Bar. To niezwykle rzadka choroba, która ujawnia się już w wieku dziecięcym. Jest dziedziczona w sposób autosomalny recesywny, a więc aby zaistniała, oboje rodziców musi przekazać po jednej kopii tego samego, zmienionego genu. Choroba ta szybko postępuje, powodując zanik móżdżku. Dzieci dotknięte tym rodzajem ataksji częściej cierpią z powodu zakażeń dróg oddechowych. Objawy tej choroby to przede wszystkim: 

  • liczne teleangiektazje, czyli rozszerzone naczynia włosowate na twarzy, spojówkach i małżowinach usznych
  • oczopląs
  • powtarzające się zakażenia górnych dróg oddechowych
  • zaburzenia równowagi
  • trudności z przełykaniem
  • trudności z mową - jest powolna, niewyraźna
  • opóźnienie procesu pokwitania
  • siwe włosy u dzieci.

Ataksja - przyczyny 

Ataksja, wbrew pierwszym skojarzeniom, nie dotyczy wyłącznie ludzi starszych. Może pojawić się w każdym wieku i być uzależniona od różnych czynników. Przyczyny ataksji mogą być dwie: wrodzone oraz nabyte. Ataksja wrodzona to przede wszystkim heredoataksje, czyli wrodzone ataksje móżdżkowe. Za ataksję wrodzoną odpowiadają także błędy w kodzie genetycznym. Ataksja wrodzona to zespół dziedzicznych chorób ośrodkowego układu nerwowego. Do ataksji dziedziczonych autosomalnie dominująco zalicza się między innymi ataksja rdzeniowo-móżdżkowa i ataksje epizodyczne.

Drugą kategorią ataksji wrodzonych są ataksje dziedziczone autosomalnie recesywnie (np. ataksja Friedricha). Ataksje nabyte można podzielić na: 

1. Ataksję móżdżkową - pojawia się na skutek uszkodzenia móżdżku odpowiadającego za koordynację i utrzymywanie równowagi. Do takiego uszkodzenia może dojść wskutek:

  • chorób móżdżku, na przykład guza
  • chorób układu sercowo - naczyniowego 
  • chorób zwyrodnieniowych mózgu      

2. Ataksję rdzeniową - związana jest z uszkodzeniem rdzenia kręgowego, wskutek: 

  • stwardnienia rozsianego
  • zwyrodnienia
  • urazu
  • poprzecznego zapalenia
  • guza lub wiązu rdzenia bądź ucisku na niego. 

Czynnikiem wspierającym rozwój ataksji mogą być również niedobory w diecie - szczególnie niedostateczne ilości witaminy B12 i E. Również działanie niektórych leków może przyczyniać się do rozwoju ataksji. Do takich leków należą między innymi fenytoiny, sole litu, niektóre cytostatyki, a także piperazyny. 

Ataksja - diagnoza i leczenie 

Jeśli u pacjenta podejrzewa się ataksję, przede wszystkim przeprowadza się pogłębiony wywiad na temat dotychczas pojawiających się objawów, zażywanych leków, urazów w przeszłości, a także przebytych chorób. Uzupełnieniem wywiadu jest badanie neurologiczne. W przypadku, kiedy w rodzinie chorego występowały przypadki ataksji, zleca się również badania genetyczne - pozwala to określić stopień narażenia pacjenta na ataksję dziedziczną. Leczenie ataksji uzależnione jest w największej mierze od jej przyczyny. Jeśli za szeregiem objawów pogorszenia sprawności ruchowej stoi ataksja wrodzona, nie jest możliwe jej wyleczenie, a pacjentowi pozostaje jedynie fizykoterapia, która może spowolnić postępy choroby. W przypadku ataksji nabytej, rodzaj leczenia uzależniony jest od przyczyny występowania objawów. Często eliminacja przyczyny pozwala na zupełne pozbycie się zaburzeń równowagi i koordynacji ruchów.

Objawy ataksji są często bagatelizowane, a winą za zaburzenia ruchu, mowy i koordynacji obarcza się przemęczenie, stres, niedobory w diecie czy po prostu słabszy okres w życiu. Jeśli dolegliwości charakterystyczne dla ataksji pojawiają się sporadycznie i tylko w określonych sytuacjach, sytuacja prawdopodobnie nie jest groźna i wystarczy baczne obserwowanie swojego organizmu i reakcja wówczas, gdy zaburzenia pojawiać będą się coraz częściej, będą trwać coraz dłużej, a także będą coraz silniejsze. Jeśli jednak w rodzinie występowały już przypadki tych zaburzeń, na baczności trzeba mieć się od samego początku wystąpienia objawów i reagować możliwie jak najszybciej, włączając odpowiednie metody.

To również może cię zainteresować:

Stwardnienie rozsiane: przyczyny, objawy i leczenie

Kinezyterapia, czyli leczenie ruchem

Aktywność fizyczna osób starszych - nigdy nie jest za późno

Oczopląs - objawy, przyczyny, leczenie

Więcej o: