Smog - zabójca, który wisi w powietrzu. Jakie choroby wywołuje smog?

Polska to kraj o najbardziej zanieczyszczonym powietrzu w Unii Europejskiej. Szacuje się, że z powodu smogu w naszym kraju umiera 45 000 osób rocznie. Smog to mieszanka szkodliwych, często rakotwórczych substancji, która powstaje głównie z winy człowieka.

Co to jest smog?

Smog to zanieczyszczone powietrze, które które jest mieszanką mgły oraz wysokiego stężenia toksycznych gazów i pyłów wytwarzanych głównie przez piece domowe, zakłady przemysłowe i pojazdy. Smogowi sprzyja duża wilgotność powietrza i brak wiatru. 

Smog można podzielić ze względu na jego zawartość chemiczną na smog typu londyńskiego i smog typu Los Angeles. Smog londyński występuje w temperaturze od -3 do 5°C (mniej więcej od listopada do stycznia), zawiera głównie dwutlenek siarki, dwutlenek węgla i pyły. Jest skutkiem spalania paliw kopalnych. Zdecydowanie ogranicza widoczność. Smog typu Los Angeles pojawia się w temperaturze od 24 do 35°C. Na jego wytworzenie wpływa bardzo słoneczna pogoda oraz spaliny pojazdów. Znajdują się w nim głównie tlenki azotu, tlenek węgla, węglowodory aromatyczne i nienasycone, ozon oraz pyły przemysłowe. Smog typu Los Angeles również ogranicza widoczność i barwi powietrze na brązowo.

Dołącz do Zdrowia na Facebooku!

W smogowych prognozach często można spotkać skróty PM2,5 oraz PM10. Co to takiego? PM oznacza pył zawieszony, czyli mieszaninę cząstek, która wisi w powietrzu. Cyfry i liczby określają wielkość drobinek pyłu. 2,5 to malutkie cząsteczki o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrometra. Dzięki swoim rozmiarom mogą wdzierać się do dróg oddechowych, płuc i krwi. 10 to cząstki o średnicy mniejszej niż 10 mikrometrów. Wnikają do dróg oddechowych i płuc. Im mniejsza średnica cząstek, tym większa szkodliwość pyłu, ponieważ trujące substancje mają łatwiejszy dostęp do organizmu.

Jakie choroby powoduje smog?

Nie ma wątpliwości, że smog jest jednym z czynników wywołujących raka, a szczególnie nowotwory płuc. Szczególnie rakotwórczy jest benzopiren, który należy do wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych. Nie szkodzi zdrowiu natychmiast, lecz kumuluje się w organizmie i powoduje choroby przewlekłe.

> Zobacz: Zaawansowane stadium raka płuca? To wciąż nie wyrok

Długotrwałe przebywanie w zanieczyszczonym smogiem środowisku uszkadza układ nerwowy, a co za tym idzie - obniża sprawność umysłową i przyspiesza degenerację mózgu. Oprócz tego smog przyczynia się do rozwoju wielu groźnych chorób. Choroby, które powoduje smog to:

Naukowcy dostrzegli, że kobiety w ciąży, które mieszkają w miejscach o bardzo zanieczyszczonym powietrzu, są bardziej narażone na poronienie, śmierć płodu lub urodzenie wcześniaka. Dzieci z zanieczyszczonych okolic rodzą się lżejsze i mniejsze. Istnieje większe ryzyko, że będą chore na autyzm.

> Zobacz: Autyzm nieuleczalny? Raun Kaufman: byłem beznadziejnym przypadkiem, o IQ poniżej 30. Dziś daję radę!

Kto jest odpowiedzialny za smog?

Prawie połowa szkodliwych substancji, które tworzą smog, emitowana jest przez gospodarstwa domowe. Ludzie ogrzewają domy paliwami stałymi, między innymi węglem, najczęściej w piecach, które nie są w żaden sposób kontrolowane i wypuszczają mnóstwo zanieczyszczeń. Co gorsza, w wielu domach pali się śmieci, także te z tworzyw sztucznych. Oprócz standardowego węgla ludzie używają też węglowych odpadów, czyli mułu i miału, które poważnie zanieczyszczają powietrze. Całe to zjawisko nosi nazwę niskiej emisji. W Polsce nie ma norm emisji zanieczyszczeń ani standardów jakości domowych pieców. Za smog odpowiada w dużej mierze także przemysł (przede wszystkim energetyka węglowa) i transport (pojazdy spalinowe).

Kto powinien szczególnie uważać na smog?

Informacje o stężeniu smogu powinny śledzić zwłaszcza osoby starsze, kobiety w ciąży, astmatycy, osoby z chorobami płuc i chorobami krążenia oraz alergicy (przede wszystkim ci, których alergia dotyka oczu i skóry). Szczególnie tym osobom odradza się przebywanie na dworze, gdy poziom szkodliwych substancji w powietrzu staje się wysoki lub bardzo wysoki. Niższe stężenia smogu to wskazanie do ograniczenia wysiłku fizycznego na świeżym powietrzu.

Jakie stężenie szkodliwych substancji w powietrzu jest niepokojące?

Średnie dobowe stężenie PM10 nie powinno przekraczać 50 ug/m3. Dopuszczalne jest przekroczenie tej normy przez maksymalnie 35 dni w roku. Dopuszczalne średnie roczne stężenie PM10 to 40 ug/m3. Średnie roczne stężenie PM2,5 nie powinno przekraczać 25 ug/m3, a dopuszczalne średnie roczne stężenie benzopirenu to 1 ng/m3.

Gdzie smog jest największy?

W 2014 roku w Krakowie średnie stężenie PM10 wynosiło aż 63,9 ug/m3. Kolejne miasta w niechlubnym rankingu to Pszczyna, Opoczno, Żywiec, Rybnik, Wodzisław Śląski, Gliwice, Godów, Nowa Ruda oraz Zabrze. Smog w Krakowie przekraczał dopuszczalny poziom w 188 dni, a więc ogromne zanieczyszczenie powietrza trwało tam łącznie ponad pół roku. W stężeniu PM2,5 w 2014 również przodował Kraków (45,02 ug/m3). Za nim plasują się Godów, Katowice, Gliwice, Tarnowskie Góry, Nowy Sącz i Piotrków Trybunalski.

Stężenie najbardziej rakotwórczego związku, benzopirenu, w 2014 roku było największe w Nowej Rudzie (16,96 ug/m3). Następne w kolejce są Opoczno, Rybnik, Sucha Beskidzka, Proszowice, Nowy Sącz, Tomaszów Mazowiecki, Godów, Brzeziny i Zakopane.

...a gdzie powietrze jest najczystsze?

Jak widać, problem ogromnych stężeń zanieczyszczeń dotyczy przede wszystkim południa Polski, jednak tylko niektóre rejony mogą się poszczycić względną czystością powietrza. Wyniki badań Ministerstwa Środowiska dowodzą, że najmniej narażeni na działanie smogu są mieszkańcy województwa kujawsko-pomorskiego (Bydgoszcz, Toruń, Włocławek), lubuskiego (Gorzów Wielkopolski, Zielona Góra), pomorskiego (Trójmiasto), warmińsko-mazurskiego (Olsztyn i Elbląg) i zachodniopomorskiego (w Koszalinie w roku 2013 wskaźnik PM2,5 wynosił jedynie 11 ug/m3).

Jak sprawdzać stężenie smogu?

Prognozy dotyczące smogu w województwie małopolskim i w samym Krakowie można sprawdzić na stronie Systemu Prognozowania Rozprzestrzeniania Zanieczyszczeń Powietrza, smog.imgw.pl. System został stworzony przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej.

Jak walczyć ze smogiem?

Smog to w dużej mierze sprawa naszego rozsądku i odpowiedzialności zarówno za siebie, jak i za innych. Nic nie dadzą rozmaite petycje i akcje, jeśli wciąż będziemy palić w źle działających piecach niskiej jakości surowcami i śmieciami. Jeśli widzimy (i czujemy), że ktoś pali śmieci czy inne szkodliwe substancje, zgłośmy to do straży miejskiej. Co więcej, możemy jeździć do pracy czy szkoły komunikacją miejską czy rowerem albo chodzić piechotą. W ten sposób zmniejszymy emisję spalin samochodowych.

> Przeczytaj: 10 przykładów szkodliwości samochodu

Wielu obywateli Polski zaangażowało się w tzw. Polski Alarm Smogowy, czyli akcję na rzecz zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza. PAS ma swoje lokalne oddziały - głównie w miastach szczególnie dotkniętych smogiem. Na stronach PAS można zdobyć mnóstwo informacji dotyczących smogu, zagrożenia, które niesie oraz możliwości jego zminimalizowania. Alarmy Smogowe zajmują się tworzeniem petycji i wniosków oraz organizowaniem różnorakich akcji przeciwko zanieczyszczeniu powietrza.

Straż miejska zagląda ludziom do kominów i pieców. Dla naszego dobra!

Źródła: Polski Alarm Smogowy, Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej

Więcej o:
Komentarze (36)
Smog - zabójca, który wisi w powietrzu. Jakie choroby wywołuje smog?
Zaloguj się
  • krystianolejniczak

    Oceniono 19 razy 15

    Jak walczyć ze smogiem to proste, niech rząd obniży chorendalne podatki za przesył gazu, to cena automatycznie pójdzie w dół i ludzi będzie stać na palenie tzw. błękitnym paliwem!!!

  • lech2011

    Oceniono 14 razy 14

    a co robi minister ochrony środowiska w tej sprawie ?
    To samo co w innych ?

  • allegropajew

    Oceniono 10 razy 8

    Palą MUŁEM. Nawet nie miałem. Tyle w temacie syfu.

    Gościula

  • richelier

    Oceniono 11 razy 5

    Dajcie nam zarobić!
    Chętnie będziemy palić gazem lub ogrzewać energią elektryczną. Nie róbcie z nas trucicieli. Nie porównywajcie Polski z Hiszpanią, Portugalią czy innymi krajami, w których prawdziwej zimy nie ma. Poszukajcie innych rozwiązań.

  • zanimmnieznowzbanuja

    Oceniono 23 razy 5

    "Co gorsza, w wielu domach pali się śmieci, także te z tworzyw sztucznych. "
    Znowu ta propaganda ............................ ktos mi odpowie skad te "domy" maja "tworzywa sztuczne " do palenia w piecu?
    Ile trzeba plastikowych butelek po napojach zeby palic w piecu chociaz przez 1 dzien?
    Ile trzeba miec starych mebli z plyty wiorowej zeby paic w piecu chociazby 1 tydzien? .............. no chyba ze ludzie tak dla fantazji zamiast kupowac opal kupuja meble w "ikei" i tymi meblami pala.
    Z doswiadczenia wiem ze prosciej jest wystawic stary "tapczan" na smietnik niz go porabac na kawalki nadajace sie do spalenia w piecu.
    Owszem pewnie wiele osob stare meble spala w piecu ale jest to nikly procent calosci i wynika niestety z biedy i wysokiej ceny opalu.
    Moze zamiast tak trozpaczac i siac wizje zaglady zniesc akcyze na gaz sluzacy do ogrzewania? gwarantuje ze bez zadnych nakazow i ustaw ludzie szybko sie przestawia na ogrzewanie gazowe.

  • sertab

    Oceniono 3 razy 3

    W domach starych to trudne, ale nowo budowane domy mogą być domami pasywnymi- nie zużywają brudnego węgla, ani drogiego gazu. Dlaczego nie promować czegoś, co jest zdrowe i tanie. Dotacje zniwelowałyby nieco droższy koszt budowy, ale korzyść dla mieszkańców, sąsiadów, środowiska.

  • wicipinski

    Oceniono 2 razy 2

    W moim mieście koszt przyłączenia posesji do ciepła systemowego to 26.000 zł. 8 tysięcy to koszty materiałów i robocizny. Cała reszta to bardzo kosztowne, czerwone pieczęcie, które trzeba zgromadzić na równie niezbędnych dokumentach. Czy trzeba coś jeszcze tłumaczyć?

  • jml13060

    Oceniono 4 razy 2

    "Cyfry i liczby określają wielkość drobinek pyłu" - autor nie ma pojęcia o podstawowych pojęciach w matematyce albo sili się na kwiecistość języka.

    "z powodu smogu w naszym kraju umiera 45 000 osób rocznie" - autor nie ma pojęcia o statystyce medycznej. NIE MA TAKIEJ JEDNOSTKI CHOROBOWEJ !!! jak "smog" wpisywanej do aktów zgonu przez lekarzy jako przyczyna zgonu. Autor powtarza cudze (proszę o źródło) kłamstwo w nadziei, że ktoś w nie uwierzy.

    Według GIOŚ (powietrze.gios.gov.pl/pjp/current) OFICJALNIE UZNAWANE poziomy dla PM10 to :
    0 - 20 µg/m3 Bardzo dobry
    21 - 60 µg/m3 Dobry
    61 - 100 µg/m3 Umiarkowany
    101 - 140 µg/m3 Dostateczny (!!!... ; moje wykrzykniki i kropki, reszta wklejona bezpośrednio ze strony internetowej GIOŚ)
    141 - 200 µg/m3 Zły
    > 200 µg/m3 Bardzo zły.

    Kiedy student dostaje ocenę dostateczną to znaczy, że zdaje egzamin. Czyli 140 µg/m3 jest OK.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX