Choroba legionistów (legionelloza): przyczyny, objawy, leczenie

Klimatyzacja i system wentylacyjny pozwalają przetrwać zarówno w bardzo ciepłe jak i wyjątkowo zimne dni. Niestety bardzo często to, co dobre niesie za sobą pewne niebezpieczeństwo. Rozwijające się w jej konstrukcji bakterie wywołują jedną z odmian zapalenia płuc, nazywaną chorobą legionistów.

Dołącz do Zdrowia na Facebooku!

Kila dni temu media obiegła informacja o dwóch brytyjskich turystach, którzy po powrocie z wakacji w Bułgarii zmarli na chorobę legionistów. 

Pierwsze wzmianki o schorzeniu pochodzą z końca lat 70. minionego wieku. Podczas zjazdu amerykańskich weteranów zaledwie w ciągu kilku dni blisko 200 osób trafiło do szpitala z podejrzeniem zapalenia płuc. Infekcja okazała się na tyle silna, że doprowadziła do śmierci trzydziestu pacjentów.

W wyniku śledztwa mającego wyjaśnić przyczynę zachorowań wykryto w instalacji hotelu, w którym odbywało się spotkanie, bakterię Legionellę. Zdaniem badaczy to właśnie ona odpowiedzialna jest za rozwój choroby legionistów.

Jakie inne zagrożenie może spowodować klimatyzacja? O tym mówi nasz film 

Legionelloza (choroba legionistów) - przyczyny

Jak się zarażamy choroba legionistów? Legionelloza jest chorobą zakaźną występująca na całym świecie. Bakteria może się pojawić w instalacji wodnej, szczególnie stara instalacja wodna sprzyjają kolonizacji bakterii.  Legionella najszybciej rozwija się w temepraturze wody 20–50°C. Bakterie Legionelli giną w temperaturze powyżej 60°C.  Na ryzyko zachorowania na chorobę legionistów najczęściej są narażeni mężczyźni w wieku 40-65 lat, podróżujący, turyści, którzy się stykają z urządzeniami nawilżającymi w hotelach, środkach lokomocji. Zachorowaniu na chorobę legionistów sprzyjają: palenie papierosów, alkoholizm, przebywanie w środowisku o dużym zapyleniu, w klimacie tropikalnym, obniżenie odporności w wyniku chorób takich jak np.nowotwory, HIV, czy leczenia immunosupresyjnego.

Co jest bardzo istotne, do zakażenia chorobą legionistów dochodzi na drodze oddechowej (inhalacyjnej), wypicie zakażonej wody nie powoduje zachorowania. Choroba nie przenosi się z człowieka na człowieka.

Choroba legionistów (legionelloza) - objawy

Charakterystyczne dla schorzenia dolegliwości najczęściej pojawiają się po upływie dwóch, maksymalnie dziesięciu dni od wniknięcia patogenu do organizmu pacjenta. Obecność bakterii niesie za sobą znaczne osłabienie, złe samopoczucie, senność oraz brak apetytu.

Chorzy mają podwyższoną temperaturę ciała oraz dreszcze. Zdarza się, że schorzeniu towarzyszą wymioty, nudności czy biegunka. Niekiedy obserwuje się objawy splątania i otępienia. Mogą także pojawić się drgawki oraz halucynacje. Generalnie choroba legionistów ma dwie postaci: płucną i pozapłucną, ta druga przebiega jako gorączka Pontiac albo zakażenie uogólnione.

Choroba legionistów, postać płucna objawia się: suchym kaszlem, dusznością, bólami brzucha, gorączką do 39 stopni C, wymiotami i biegunką. Może dochodzić również do zaburzenia świadomości oraz powikłań takich jak: niewydolność oddechowa, niewydolność nerek. Ok. 20 procent chorych umiera z powodu legionellozy.

Choroba legionistów, postać pozapłucna – może przebiegać jako:

  • gorączka Pontiac – objawia się gorączką, bólami głowy i mięśni oraz nieżytem górnych dróg oddechowych. Przypomina łagodna grypę. Pacjent zdrowieje samoistnie, po kilku dniach.
  • zakażenie uogólnione z objawami sepsy - pojawia się głównie u osób np. po transplantacji. Ta forma zakażenia charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem śmiertelności. 

Ponieważ choroba legionistów to rodzaj zapalenia płuc większość pacjentów uskarża się na bóle w klatce piersiowej oraz suchy kaszel, który wraz z postępem zakażenia zmienia się w mokry (w tym krwioplucie).

Choroba legionistów (legionelloza) - leczenie

Obok analizy objawów konieczne jest wykonanie morfologii (wykazuje ona obok stanu zapalnego niedobór sodu oraz fosforanów) oraz badania moczu. Zakażenie legionellą można potwierdzić pobierając próbkę plwociny. Aby przyjrzeć się oraz ocenić skalę zmian w płucach zleca się RTG klatki piersiowej. Dodatkowo zleca się bronchoskopię (badanie endoskopowe układu oddechowego).

Leczenia wymaga zazwyczaj tylko 10 proc. wszystkich chorych. W pozostałych przypadkach legionelloza nie wywołuje żadnych dolegliwości i mija samoistnie. Jeśli jednak stan pacjenta wymaga interwencji stosuje się przede wszystkim antybiotykoterapię. W leczenie legionelozy stosuje się antybiotyki  z grupy makrolidów przez około 3 tygodnie. Jeszcze nie ma szczepionki przeciwko legionelozi, trwają badania.

Choroba legionistów - profilaktyka

Aby zapobiec epidemii  legionelozy w hotelach, w szpitalach i innych miejscach użyteczności publicznej, Państwowej Inspekcji Sanitarnej wprowadzono następujące zasady:

  • okresowe badanie wody pod kątem obecność bakterii Legionella. Jeśli badanie wskazuje powyżej 1000 komórek bakterii w 100 ml, należy interweniować
  • czyszczenie zbiorników sieci wodnej z osadu przynajmniej dwa razy w roku
  • chlorowanie wody
  • urządzenia nawilżające powinny być regularnie czyszczone z osadu i napełniane tylko jałową wodą (np. przegotowaną)
  • utrzymywanie odpowiedniej temperatury na końcówkach: dla zimnej wody poniżej 200 stopni C dla ciepłej wody co najmniej 550 stopni C
  • obniżanie wilgotności powietrza

Czytaj także:

Toksorakoza

Loajoza

Kryptosporydioza

Fasciolopsoza

Enterobioza (Owsica)

Więcej o: