Odmrożenia: obalamy mity

Odmrożenia kojarzymy przede wszystkim z nierozważnymi turystami, wychodzącymi w wysokie góry bez odpowiedniego przygotowania. Tymczasem stanowią zagrożenie i w mieście, nawet przy temperaturach dodatnich. Czy na pewno wiesz, jak im zapobiegać i łagodzić ewentualne dolegliwości?
Nietrudno o odmrożenia w taką pogodę, ale może być znacznie cieplej, a zagrożenie istnieje Nietrudno o odmrożenia w taką pogodę, ale może być znacznie cieplej, a zagrożenie istnieje kellinahandbasket, https://www.flickr.com/photos/kellinahandbasket/, (CC BY 2.0)

1. Odmrożenia nie powstają wyłącznie w czasie mrozu

Konsultacja: Justyna Ślak, specjalista chirurg i ortopeda-traumatolog z Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr 2 w Jastrzębiu Zdroju

Dołącz do serwisu Zdrowie na Facebooku!

Odmrożeniom sprzyja uczucie chłodu, wilgoć oraz wiatr. Trzeba pamiętać, że temperatura odczuwana na skórze może się znacznie różnić od tej wskazywanej przez termometr. Ocenia się, że wystawieni na bezpośrednie działanie wiatru o prędkości ok. 15 m/s, przy temp. 0 st. C, marzniemy tak samo, jak wtedy, gdy jest trzaskający mróz (- 20 st. C), ale nie wieje.

Przygotuj się na wielkie zimno

Do odmrożeń dochodzi także przy temperaturze kilku stopni powyżej zera. Przykładem jest choćby głośna historia zaginionej dziesięcioletniej Kariny, która w 2010 roku straciła część stóp z powodu odmrożeń, powstałych w pozornie ciepłym październiku. Lekarze przekonują, że podobnych przypadków jest mnóstwo.

Zagrożenie występuje wszędzie, w chłodny dzień, jeśli nie jesteśmy odpowiednio przygotowani do długiego pobytu na zewnątrz. Nie trzeba wyjeżdżać góry, a nawet błąkać się przez dłuższy czas po lesie. Tragiczne zimowe statystyki pokazują, że najwięcej śmiertelnych ofiar zimy to osoby przebywające na terenach miejskich.

Czytaj także: Jak skutecznie się rozgrzać?

Zdjęcie henhouse Komplet Puchatka czapka + szalik + mitenki Zdjęcie Kama Czapka A42 Zdjęcie BonPrix Czapka + szalik (2 części) 909281
henhouse Komplet Puchatka Kama Czapka A42 BonPrix Czapka + szalik
Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ? Sprawdź ceny ?
źródło: Okazje.info
Autobus długo nie przyjeżdża? Trudno o cierpliwość, gdy na zewnątrz tak zimno Autobus długo nie przyjeżdża? Trudno o cierpliwość, gdy na zewnątrz tak zimno Fabio Venni, https://www.flickr.com/photos/fabiovenni/,(CC BY-SA 2.0)

2. Zmęczony bardziej zagrożony

Na dużych wysokościach odmrożeniom sprzyja niedobór tlenu. W każdych warunkach odczuwanie zimna potęguje głód, pragnienie, niewyspanie i zmęczenie. Zabójczy jest strach, gdy np. zbłądzimy. Ekspresowo tracimy ciepło i wtedy, gdy mamy przemoczone buty, albo rękawiczki. Właśnie kończyn najczęściej dotyczą odmrożenia. Wówczas najrozsądniej jest jak najszybciej wrócić do domu i pozbyć mokrej odzieży. Bywa to jednak niemożliwe, jeśli stoimy na przystanku, a autobusów ani śladu.

Na poważne uszkodzenia ciała w wyniku działania chłodu szczególnie narażone są osoby w podeszłym wieku i dzieci, chorzy na cukrzycę, osoby z zaburzeniami funkcjonowania naczyń krwionośnych czy nerwów obwodowych.

Rozgrzewanie śniegiem? To groźny mit Rozgrzewanie śniegiem? To groźny mit Shutterstock

3. Odmrożonych miejsc nie nacieramy śniegiem

Wciąż wielu osobom wydaje się, że to wyśmienity pomysł, by w ten sposób rozgrzać ciało. Tymczasem miejsca odmrożone są niedokrwione, więc szczególnie narażone na urazy mechaniczne i termiczne. Już odmrożenie II stopnia charakteryzuje się powstawaniem pęcherzy. Ich uszkodzenie podczas tarcia może doprowadzić do ogólnego zakażenia.

Jeśli konieczne jest udzielanie pomocy na zewnątrz, nim przybędzie lekarz, lepszym rozwiązaniem jest krótkotrwały, delikatny masaż. Można wykorzystać wyłącznie własne dłonie, a kiedy to możliwe użyć niewielkiej ilości 70 proc. alkoholu etylowego. Na zmienione powierzchnie skóry nakładamy gruby, jałowy opatrunek ochronny. Sprawdzi się jednak i gruby szalik, czy ciepła kurtka, jeśli łagodnie nimi osłonimy chore miejsce.

To prawda, że sen sprzyja zamarznięciu, ale zmuszanie do chodzenia osoby, która ma odmrożone nogi może być wyjątkowo niebezpieczne To prawda, że sen sprzyja zamarznięciu, ale zmuszanie do chodzenia osoby, która ma odmrożone nogi może być wyjątkowo niebezpieczne Shutterstock

4. Osoby z odmrożonymi nogami nie zmuszamy do chodzenia

Czasem, oczywiście w dobrej wierze, udzielający pomocy osobie z odmrożeniami kończyn dolnych, zachęcają ją do marszu. Pionizują na siłę, przesuwają stopy, itd. Tymczasem filmowe scenki, gdy w górach zagubieni turyści próbują iść, pomimo dolegliwości, obrazują jedynie starania, by nie zasnąć. Ich celem nie jest leczenie odmrożeń.

Poszkodowany z odmrożonymi nogami nie powinien chodzić, ponieważ wtedy mięśnie potrzebują więcej krwi, a przez skurczone naczynia ma ona utrudniony dopływ. Powinien jednak, bez pomocy osób trzecich, próbować łagodnie poruszać odmrożonymi częściami ciała, by utrzymać krążenie.

Leki i używki mogą sprzyjać odmrożeniom, obniżając naturalną ciepłotę ciała Leki i używki mogą sprzyjać odmrożeniom, obniżając naturalną ciepłotę ciała Shutterstock

5. Leki i używki zwiększają ryzyko odmrożeń

Wypity alkohol lub przyjmowane (nawet w niewielkiej ilości) środki nasenne, przeciwdepresyjne czy uspokajające mogą zaburzyć działanie naturalnych mechanizmów adaptacyjnych, które chronią skórę przed działaniem zimna. Szkodliwa jest także nikotyna, która zwęża naczynia krwionośne, a narkotyki osłabiają termoregulator, pozwalający utrzymywać do pewnego stopnia właściwą temperaturę wewnętrzną.

Wrażliwa skóra i chłody: co robić?

Jeśli masz wrażliwą skórę twarzy i nie możesz stosować klasycznych kremów natłuszczających, pomyśl o emolientach Jeśli masz wrażliwą skórę twarzy i nie możesz stosować klasycznych kremów natłuszczających, pomyśl o emolientach Shutterstock

4. Rozpoznanie odmrożenia jest dość proste

Rzeczywiście, stopień zmian ocenia się po prostu oglądając odmrożoną część ciała. W ciepłym pomieszczeniu można samodzielnie ustalić, na ile poważna jest sytuacja.

I stopień: skóra jest zaczerwieniona i obrzęknięta, na szczęście przejściowo. Ból jest dotkliwy, ale z czasem ustępuje. Przy lekkim odmrożeniu czy wychłodzeniu w zasadzie nie potrzebujesz pomocy lekarza. Chyba, że w wyniku spadku odporności z czasem dojdzie do powikłań.

II stopień: także charakteryzuje silny ból, obrzęk jest znaczny, tworzą się pęcherze na sinej, przekrwionej skórze. Jest zawsze wskazane, by takie zmiany zobaczył już lekarz.

III stopień: skóra przyjmuje barwę niebieskoczarną, tkanki na różnej przestrzeni ulegają obumarciu, potrzebna jest natychmiastowa pomoc lekarska. Niech nie zwiedzie cię brak ostrych dolegliwości bólowych. To niestety znak, że uszkodzenia są naprawdę poważne.

IV stopień: następuje całkowite zamarznięcie tkanek. Chory w ogóle nie czuje odmrożonej części ciała. Musi się liczyć z koniecznością interwencji chirurgicznej. Uwaga: odmrożona część ciała początkowo bywa zaczerwieniona, później staje się sina, szaroniebieska "marmurkowa", a w końcu biała, nienaturalnie blada. Rany i zmiany martwicze nieraz tworzą się z czasem, po ogrzaniu. Podstawowe kryterium to brak dolegliwości. Pamiętasz ten ostry ból zmarzniętych palców po zabawie na śniegu? Jeśli po okropnym przemarznięciu nie czujesz nic, kończyny sprawiają wrażenie pozbawionych krwi, są przeraźliwie blade, z pewnością konieczne będzie specjalistyczne leczenie.

Pojenia alkoholem może być szczególnie niebezpieczne dla osoby, która przemarzła na kość Pojenia alkoholem może być szczególnie niebezpieczne dla osoby, która przemarzła na kość Shutterstock

6. Alkohol na skórę, ale nie do gardła

Mit, że wódka uzdrawia osoby z odmrożeniami, to chyba skutek zapamiętanego obrazu: pies bernardyn cuci rumem zasypanych narciarzy. Alkohol powoduje czasowe rozszerzenie naczyń skórnych w zdrowej części skóry, jednak w miejscach odmrożonych, zamiast wzrostu przepływu krwi, dochodzi do jego spadku. Ofiara zimna poci się, skóra staje się wilgotna i gorzej znosi niską temperaturę. W ten sposób miejsca odmrożone otrzymują jeszcze mniej krwi. Z rozgrzaniem się alkoholem należy również uważać już w ciepłym pomieszczeniu. Przy poważnych wychłodzeniach ciała znacznie lepiej sprawdza się herbata.

Rozgrzewka w postaci bardzo ciepłego prysznica to dobry pomysł, jednak tylko pod warunkiem, że przemarzłeś, ale nie masz odmrożeń Rozgrzewka w postaci bardzo ciepłego prysznica to dobry pomysł, jednak tylko pod warunkiem, że przemarzłeś, ale nie masz odmrożeń Shutterstock

8. Gorąca kąpiel niewskazana

Kiedy zmarzniesz na przystanku, ale na pewno nic złego ci się nie stało, pomysł, by zanurzyć się w wannie nie jest zły. Pierwsza pomoc w przypadku odmrożenia części ciała polega jednak na możliwie szybkim przywróceniu w kończynie krążenia krwi. W tym celu często stosuje się ogrzanie ręki czy nogi w kąpieli. Zaczynamy jednak od wody o temperaturze 25-30 stopni C, dopiero po kilkunastu minutach można ją zwiększyć do 38-40 stopni C. Po kąpieli wskazany jest łagodny masaż, z wykorzystaniem alkoholu etylowego.

W przypadku skrajnego wychłodzenia całego organizmu, ogrzewanie należy przeprowadzić bardzo powoli, gdyż ciepła kąpiel powoduje rozszerzenie skórnych naczyń krwionośnych i zimna krew z obwodu miesza się z ciepłą krwią centralną. Może to doprowadzić nawet do zgonu. Znane są przypadki, gdy nawet natychmiastowe wniesienie osoby przemarzniętej do ciepłego pomieszczenia okazało się zabójcze.

W przypadku odmrożeń zabieg chirurgiczny to ostateczność, szczęśliwie stosowana niezwykle rzadko W przypadku odmrożeń zabieg chirurgiczny to ostateczność, szczęśliwie stosowana niezwykle rzadko Shutterstock

9. Amputacja to ostateczność

Decyzja o amputacji dotyczy chorych z odmrożeniami III i IV stopnia, czyli takich, u których doszło do obumarcia tkanek. Nieprawdą jest, że najczęściej zabieg przeprowadza się natychmiast i usuwa także zdrowe tkanki, by uchronić pacjenta przed ogólnym zakażeniem. Dopóki nie powstaje zgorzel (gangrena), czyli martwe tkanki nie zostaną zaatakowane przez bakterie gnilne, decyzję o zabiegu można odsuwać w czasie. Lekarze w krajach skandynawskich czy Kanadzie nieraz wstrzymują się nawet kilka miesięcy z zabiegiem. W tym czasie martwa tkanka wyraźnie oddziela się od zdrowej i wycina się tylko to, co koniecznie trzeba.

Czytaj także:

Badania, których nienawidzimy, a ratują nam życie

Nawet odmrożenia niewielkiego stopnia pozostawiają trwałe ślady Nawet odmrożenia niewielkiego stopnia pozostawiają trwałe ślady Shutterstock

10. Odmrożenie zawsze pozostawia ślady

Gojenie się odmrożonych części ciała może trwać nawet rok. W tym czasie pacjent może być nadwrażliwy na zimno, odczuwać pieczenie i mrowienie. Odmrożenie jest w pewnym sensie kalectwem, bo raz odmrożona część ciała (nawet lekko) jest o wiele bardziej podatna na odmrożenia już do końca życia.

Zobacz także:

Więcej o:
Komentarze (7)
Odmrożenia: obalamy mity
Zaloguj się
  • kocurxtr

    Oceniono 4 razy 4

    w wieku 17 lat - jako zapalony wędkarz jeździłem także na lód (odpowiednio ubrany i obuwiony)
    jednego dnia było około -15
    łowiąc rybki, a brały ładnie, sekwencja: branie - ściągałem rękawice - wyciągnięcie i ściągnięcie rybki - założenie przynęty - przynęta do wody - założenie rękawic.... i tak prawie cały dzień
    po powrocie do domu zaczęło się: ból, pieczenie skóry na twarzy i dłoniach, czerwona jak u raka, spierzchnięta skóra ...

    i tak miałem szczęście, że do dzisiaj mam tylko nadwrażliwość tych miejsc na zimno - skóra na mrozie pierzchnie i czerwienieje, czasem swędzi

    rozcieranie to mit, alkohol to mit... szczególnie chronię twarz stopy i dłonie...

    trzba uważać i myśleć - nawet, gdy ryba bierze :)

    do dzisiaj lubię uprawiać sporty zimowe, ale już rodzinie nie pozwalam na robienie takich głupot, jakie robiłem ...

  • norbertrabarbar

    Oceniono 26 razy 4

    Jest XXI wiek, jeżeli ktoś wierzy, że można się rozgrzać nacierając się śniegiem to znaczy, że jest zwykłym kretynem i głosował na PiS.

  • Mikolaj Zybala

    0

    Miesiąc temu odmroziłem sobie dłonie i stopy przy temperaturze dodatniej,ale blisko zera.Po prostu,za długo,bez rękawic itd.Teraz cały czas czuję mrowienie,brak czucia w opuszkach palców,duża nadwrażliwość na zimno,czasami aż boli.Z tego co wyczytałem to jeszcze się z tym trochę pomęcze.No i zawsze będę musiał uważać żeby nie powtórzyć takiego wybryku.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX