Powikłania przeziębienia i grypy

Zarówno grypa jak i przeziębienie są chorobami wirusowymi. Różni je jednak etiologia i przebieg. Przeziębienie wywoływane jest przez ponad 200 skłonnych do mutacji wirusów a jego przebieg jest zazwyczaj dłuższy i łagodniejszy. Grypa, wywoływana przez jeden z wirusów grupy Orthomyxoviridae wybucha nagle. Zazwyczaj towarzyszy jej wysoka gorączką, bóle mięśni i głowy oraz poczucie ogólnego rozbicia

Z wyjątkiem tych występujących u noworodków, objawy przeziębienia są zazwyczaj bardziej dokuczliwe niż groźne i mijają same lub z nasza nieznaczna pomocą, w ciągu 1-2 tygodni. Niestety, mogą one obniżać naturalna odporność naszego organizmu, zwiększając jego podatność na zakażenia bakteryjne.

Powikłania przeziębienia

Przeziębienie rzadko powoduje poważne powikłania, ale u około 1 % chorych jego przebieg może prowadzić do stanów takich jak zapalenie zatok czy ucha. Przeziębienia mogą także nasilać astmę i zwiększać ryzyko infekcji dolnych dróg oddechowych.

Zapalenie ucha

Rhinovirusy będące jedna z głównych przyczyn przeziębień, często wywołują także zapalenia uszu. Dzieje się tak głównie u dzieci ze względu na budowę trąbki Eustachiusza - przewodu łączącego gardło z uchem środkowym. U dzieci jest ona szersza, krótsza i ustawiona pod innym katem niż u osób dorosłych, co sprawia, że wszelkie infekcje z górnych dróg oddechowych i gardła mogą szybko przenieść się do uszu. Rhinowirusy mogą atakować ucho bezpośrednio,

przyczyniają się też do rozwoju nadkażeń bakteryjnych ucha - powodowany przez nie obrzęk trąbki Eustachiusza odcina ucho środkowe od kontaktu z otoczeniem, co daje świetne warunki do namnażania bakterii.

Zapalenie zatok

Stosunkowo rzadko, bo w około 3-5% przypadków przeziębienie wikła się zapaleniem zatok. Zazwyczaj jest ono łagodne, jednak w cięższych przypadkach, ze względu na bliskość układu nerwowego i grożących z jego strony powikłań, może wymagać zastosowania antybiotyku.

Zapalenia dolnych dróg oddechowych

Przeziębienie osłabia nasz układ odpornościowy, co sprawia, że jesteśmy bardziej podatni na infekcje bakteryjne oskrzeli i płuc. Szczególnie narażone są na nie osoby przewlekle chore, starsze oraz przebywające w ośrodkach opieki.

Zaostrzenie objawów astmy

Komórki wirusów namnażając się w nabłonku dróg oddechowych niszczą go i pozbawiają naturalnej ochrony. Wzmaga to odpowiedź zapalna na czynniki szkodliwe i nasila objawy astmy, zwiększając reaktywność oskrzeli nawet do kilka tygodni.

Kiedy do lekarza?

Jeśli po kilku dniach walki z wirusem objawy przeziębienia nie ustępują i zaczynają się nasilać lub zmieniać charakter - poszukaj pomocy. Lekarz zbada twoje uszy i gardło, konieczne może tez okazać się wykonanie posiewu i decyzja o podaniu antybiotyku.

Szukaj fachowej pomocy, kiedy:

- masz problemy z połykaniem
- ból gardła trwa dłużej niż 5 dni
- boli cię ucho
- pojawiła się sztywność karku lub nadwrażliwość na światło
- jesteś w ciąży lub opiekujesz się małym dzieckiem
- objawy kataru pojawiły się u noworodka
- bólowi gardła towarzyszy wysoka temperatura
- objawy wyraźnie zaostrzyły się po kilku dniach - może świadczyć to o nadkażeniu bakteryjnym
- pojawił się ból zatok, czasem połączony z obecnością gęstej zielonkawo-żółtej wydzieliny
- masz problemy z oddychaniem

Powikłania grypy

Na powikłania grypy najbardziej narażeni są chorzy po 65 roku życia, dzieci między 6 miesiącem a 4 rokiem życia, pensjonariusze domów opieki, dzieci i dorośli z przewlekłymi chorobami płuc i układu krążenia, osoby z osłabionym układem odporności oraz kobiety w ciąży. Najczęstsze powikłania grypy dotyczą bakteryjnego lub wirusowego zapalenia płuc, zapalenia mięśnia sercowego oraz infekcji centralnego systemu nerwowego.

Zapalenie płuc

Zapalenie płuc w przebiegu grypy następuje w wyniku bezpośredniego ataku wirusa na tkankę płucną lub wtórnego nadkażenia bakteryjnego osłabionego przez wirus organizmu. Zapalenie płuc rozwija się zazwyczaj około 5 dni po rozpoczęciu infekcji. Wskazywać na nie mogą objawy takie jak: osłabienie, dreszcze i poty towarzyszące wysokiej gorączce, męczący kaszel, ból w klatce piersiowej, skrócenie oddechu i duszność. W przypadku zaobserwowania powyższych objawów należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.

Zapalenie mięśnia sercowego:

Zapalenie mięśnia sercowego rozwija się zazwyczaj 1-2 tygodnie od wystąpienia objawów grypy. Najczęściej przejawia się ogólnym osłabieniem, zwiększoną męczliwością, przyspieszoną akcją serca i bólami w okolicy zamostkowej. W części przypadków przebiega zupełnie bezobjawowo przejawiając się jedynie okresowymi, niecharakterystycznymi zaburzeniami rytmu serca, może jednak przebiegać piorunująco prowadząc nawet do śmierci.

Powikłania ze strony centralnego systemu nerwowego:

Pogrypowe powikłania ze strony układu nerwowego najczęściej występują u dzieci i dotyczą encefalopatii (zespołu Reye'a), zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia rdzenia oraz zespołu Guillain-Barre.

Objawy wymagające kontaktu z lekarzem to:

U dzieci:
- bardzo wysoka lub przedłużająca się gorączka
- skrócony, przyspieszony oddech lub duszność
- sinawe zabarwienie skóry
- brak pragnienia pomimo wysokiej gorączki lub spożywanie niewystarczającej ilości płynów
- zaburzenia świadomości, zaburzenia równowagi, przeczulica skóry, drgawki, sztywność karku
- zaostrzenie objawów choroby, na którą dziecko choruje przewlekle

U dorosłych:
- bardzo wysoka lub przedłużająca się gorączka
- skrócony oddech lub duszność
- ból w klatce piersiowej
- krwioplucie
- omdlenia i zaburzenia świadomości

Na szczęście, w większości przypadków zarówno przeziębienia jak grypa przebiegają łagodnie i ustępują same, z niewielka pomocą tradycyjnych "babcinych" metod domowego leczenia, wspomaganych niekiedy lekami przeciwgrypowymi dostępnymi w każdej aptece. Musimy jednak pozostawać czujni, nie lekceważyć choroby i dokładnie obserwować jej przebieg. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów lub zaostrzenia już istniejących, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Osoby z grup najbardziej narażonych na powikłania powinny regularnie otrzymywać szczepionkę przeciw wirusów grypy. W prawdzie nie gwarantuje ona nie zachorowania, ale w dużej mierze zmniejszy jego prawdopodobieństwo i szanse na ciężki, powikłany przebieg.

Autor: lek. med. Karolina Turżańska