Schizofrenia

Wielka Encyklopedia Medyczna
23.05.2011 , aktualizacja: 23.05.2011 15:40
A A A Drukuj
Schizofrenia. Pozytonowa tomografia emisyjna lewej i prawej półkuli mózgowej osoby zdrowej (na górze) oraz osoby dotkniętej schizofrenią (na dole), mierzonych podczas mówienia. Obszary zaznaczone kolorem żółtym i czerwonym pokazują, jak znaczne są różnice pomiędzy obszarami mózgu uaktywnionymi podczas rozmowy u pacjenta zdrowego i u schizofrenika

Schizofrenia. Pozytonowa tomografia emisyjna lewej i prawej półkuli mózgowej osoby zdrowej (na górze) oraz osoby dotkniętej schizofrenią (na dole), mierzonych podczas mówienia. Obszary zaznaczone kolorem żółtym i czerwonym pokazują, jak znaczne są różnice pomiędzy obszarami mózgu uaktywnionymi...

Termin psychiatryczny wprowadzony przez Paula Eugena Bleulera (1857--1939) w 1911 r. w celu opisania kategorii psychozy endogennej funkcjonalnej, o wolnym i postępującym przebiegu, której jednostka została już zidentyfikowana przez Emila Kraepelina (1856-1926) jako wczesne otępienie.
Artykuł jest częścią publikacji pochodzącej z nowej serii Biblioteki Gazety Wyborczej pt.: Wielka Encyklopedia Medyczna, którą nabyć można w Kulturalnym Sklepie lub w każdą środę w kiosku

Według Kraepelina wyróżnia się 3 formy schizofrenii, które później stały się klasycznym podziałem: hebefreniczna, paranoidalna i katatoniczna. Wprowadzając termin schizofrenia (z gr. sch~zein - dzielić i phrenós - umysł), Bleuler zamierzał podkreślić cechę uważaną za typową dla schizofrenii, tj. rozdzielenie życia psychicznego na wzajemnie niezależne części.

W psychiatrii i psychoanalizie, schizofrenia występuje w różnych formach, które jednak mają pewne wspólne cechy:

1) dysocjację jako ograniczenie, zakłócenie lub utratę powszechnych związków skojarzeniowych w myśleniu logicznym, w korespondencji między pomysłem i emocjonalnym rezonansem, między treścią myśli i zachowaniem;

2) zaburzenia uczuciowości zarówno w sensie niedopasowania uczuciowego względem sytuacji, jak i współistnienie uczuć i postaw przeciwstawnych (ambiwalencja);

3) zaburzenia osobowości z utratą świadomości własnej tożsamości, ograniczeń własnego Ja i w niektórych przypadkach własnego ciała, które postrzega się jako odróżniające się od świata zewnętrznego;

4) halucynacje percepcyjne, zwłaszcza słuchowe i wzrokowe;

5) stany deliryczne, które w odróżnieniu od typowej paranoi, nie występują nigdy bardzo systematycznie;

6) zaburzenia języka zarówno na poziomie leksykalnym, charakteryzujące się częstym używaniem neologizmów, paralogizmów, metafor i symboli, jak i w zakresie składni, która staje się telegraficzna i paragramatyczna aż do całkowitej niezrozumiałości typowej dla schizofazji.

Czynniki patogeniczne

U podstawy schizofrenii nigdy nie znajduje się tylko jeden czynnik, ale wiele czynników (hipoteza wieloczynnikowa), których niektórzy poszukują w obszarze opisanym przez model medyczny, kierując swoje badania na kategorie genetyczne, biochemiczne, wrodzone, natomiast inni w obszarze opisanym przez model relacyjno-dynamiczny, który uwzględnia wpływ rodziny, czynników społeczno-kulturowych i indywidualnych w odniesieniu do rozwoju uczuciowo-instynktownego wg modelu psychoanalitycznego.

Poza wiekiem, który przeważnie jest młody, zostały wzięte pod uwagę następujące czynniki:

1) genetyczne, rozumiane jako predyspozycje do choroby. Zasugerowane na podstawie wniosków o zwiększonej liczbie przypadków schizofrenii w rodzinach, w których przynajmniej jeden z rodziców jest dotknięty schizofrenią. Charakter powyższych czynników oraz sposób ich dziedziczenia pozostają nieznane;

2) biochemiczne, odnoszące się do zmian w metabolizmie niektórych substancji, w szczególności katecholamin i produkcji toksyn endogennych, które charakteryzują się podobną strukturą chemiczną jak substancje toksyczne, takie jak LSD;

3) osobowościowe, jako przedwczesna niezdolność do odróżnienia siebie od świata zewnętrznego i wynikająca z tego niemożność autonomii i niezależności w zakresie psychomotorycznym, uczuciowym i intelektualnym oraz niezdolność do regulacji procesów psychofizjologicznych;

4) rodzinne, których wpływ udowodniono w badaniu wskazującym, że bliźniak jednojajowy ma mniejsze prawdopodobieństwo zachorowania na schizofrenię, jeśli był wychowywany w innej rodzinie niż ta, z której pochodzi. Wśród czynników o największym znaczeniu należy wymienić: agresywną matkę, która karze i odrzuca, z pasywnym, nieobecnym ojcem; sposób, w jaki przebiegają relacje między rodzicami oraz między rodzicami i dziećmi; nieprawidłowe sojusze i koalicje między członkami rodziny, z uwzględnieniem sytuacji symbiotycznej w wieku dorosłym między matką i synem lub ojcem i córką; komunikacja polegająca na przekazywaniu niejasnych i sprzecznych informacji, jak zostało wykazane w podejściu systemowym; przypadek dziecka przyjętego jako centralny punkt napięć rodziny, które jest zmuszone do wycofania się w świat fantazji, nierzeczywisty i autystyczny;

5) społeczne, jako niepewność społeczna i ekonomiczna, gwałtowne zmiany statusu, urbanizacja, migracja z następującą w konsekwencji zmianą ról osobowych;

6) psychodynamiczne, w odniesieniu do wadliwego rozwoju Ego, charakteryzującego się regresją z brakiem zainteresowania światem, niemożnością kontroli impulsów agresywnych, wykorzystywaniem archaicznych i prymitywnych w użyciu mechanizmów obronnych, takich jak zaprzeczenie niewygodnej rzeczywistości. W tym kontekście wyróżnia się objawy regresyjne, takie jak derealizacja i depersonalizacja, oraz objawy reintegratywne, takie jak halucynacje i stany deliryczne rozumiane jako próba rekonstrukcji utraconych części rzeczywistości;

7) toksyczne, traumatyczne, zakaźne, które mogą powodować tzw. schizofrenie somatyczne lub pseudoschizofrenie, których najbardziej wyraźną cechą jest symptomatologia dysocjacyjna.

Zobacz także

Zobacz więcej na temat:

Brak komentarzy