Narządy rozrodcze mężczyzny

Wielka Encyklopedia Medyczna
17.05.2011 , aktualizacja: 17.05.2011 16:16
A A A Drukuj
Budowa męskiego układu rozrodczego. Przekrój podłużny narządów rozrodczych męskich

Budowa męskiego układu rozrodczego. Przekrój podłużny narządów rozrodczych męskich

Zespół narządów u mężczyzn służący do produkcji nasienia (spermy), jego wydalania i wprowadzania do żeńskiego układu rozrodczego podczas kopulacji. W męskim układzie rozrodczym mogą wystąpić różne schorzenia spowodowane wadami wrodzonymi, zaburzeniami funkcjonowania, zakażeniami lub nowotworami.
Artykuł jest częścią publikacji pochodzącej z nowej serii Biblioteki Gazety Wyborczej pt.: Wielka Encyklopedia Medyczna, którą nabyć można w Kulturalnym Sklepie lub w każdą środę w kiosku

Anatomia

Męski układ rozrodczy składa się z dwóch gonad, czyli jąder, z dróg nasiennych i z narządu do kopulacji, czyli prącia. Gonada, zwana jądrem, jest parzystym organem, którego główną funkcją jest produkcja męskich gamet. Jądro łączy się z pierwszym odcinkiem dróg nasiennych. Drogi nasienne prowadzą dalej przez najądrze, organ przylegający do jądra, wraz z którym tworzą jądro. Najądrze prowadzi dalej do nasieniowodu, z którego ostatnim, rozszerzonym odcinkiem łączą się pęcherzyki nasienne. Drogi nasienne biegną dalej do przewodów wytryskowych uchodzących do cewki moczowej. Cewka, wspólny przewód układu moczowego i rozrodczego, biegnie od pęcherza moczowego; w jej górnym biegu łączą się z nią przewody wytryskowe; końcowy odcinek cewki przebiega wewnątrz prącia.

Ponadto do męskiego układu rozrodczego należą gruczoły sąsiadujące z cewką moczową, tj. prostata i gruczoły opuszkowo-cewkowe, oraz moszna, wewnątrz której znajdują się jądra i pierwszy odcinek dróg nasiennych. Oprócz wytwarzania plemników, męskie gonady produkują hormony androgenne, które pełnią szczególną funkcję w dojrzewaniu gamet i różnicowaniu drugorzędowych cech płciowych. Drogi nasienne z przylegającymi gruczołami pełnią podwójną funkcję: dróg wyprowadzających plemniki oraz narządów wydzielniczych, wytwarzających różne składniki spermy, która jest naturalnym środowiskiem utrzymującym zdolność plemników do zapłodnienia. Plemniki łącznie z pozostałymi składnikami tworzą spermę. Narząd kopulacyjny (prącie) umożliwia odbycie kopulacji i wprowadzenie spermy do żeńskiego układu rozrodczego, gdzie może dojść do zapłodnienia.

Gonady i gruczoły przylegające do cewki moczowej są narządami miąższowymi, złożonymi z torebki, zrębu i miąższu. Z kolei drogi nasienne mają strukturę narządów jamistych; w większości ich ściana jest zbudowana z różnych warstw tworzących błonę śluzową, błonę mięśniową i przydankę. W męskim układzie rozrodczym mogą wystąpić różne schorzenia spowodowane wadami wrodzonymi, zaburzeniami funkcjonowania, zakażeniami lub nowotworami.



Wady wrodzone

Całkowity brak prącia jest wadą skrajnie rzadką. Mocz jest w takim przypadku wydalany poprzez dolną cewkę moczową, która ma ujście w kroczu lub w odbytnicy. Mniejszy stopień anomalii to prącie uwstecznione, które występuje ukryte między fałdami moszny lub w tkankach krocza, podobne do łechtaczki. Inna rzadka anomalia to podwójne prącie, czyli obecność dwóch narządów, z których każdy jest wyposażony w osobną cewkę moczową; obie cewki mogą wyprowadzać zarówno mocz, jak i nasienie lub jedna z nich może być przeznaczona wyłącznie dla moczu, a druga dla spermy. Mniejszy stopień wady to podwójna żołądź; w takim przypadku podział dotyczy tylko żołędzi. Występuje wiele przypadków wrodzonego skręcenia prącia, kiedy to narząd jest skręcony wokół własnej osi o 90° lub nawet o 180° oraz gdy całe prącie, poza żołędzią, mieści się w mosznie, rozwiniętej anormalnie w kierunku przednim.

Wszystkie powyższe wady rozwojowe mogą nie wpływać na życie i aktywność seksualną. W szczególnych przypadkach stosowane są zabiegi chirurgiczne, zarówno w celach estetycznych, jak i funkcjonalnych.

Pozostałe elementy męskiego układu rozrodczego, których dotykają wady wrodzone, to napletek, wędzidełko, moszna, powrózek nasienny i drogi nasienne.

Napletek może się nie rozwinąć lub być przedzielony biegnącą centralnie bruzdą. Częściej zdarza się, że ujście napletka jest zbyt ciasne, co uniemożliwia lub utrudnia zsunięcie się napletka do podstawy żołędzi; jest to wrodzona stulejka (stulejka i załupek). Najpowszechniejszą wadą wrodzoną wędzidełka jest jego zbyt mała długość, która w czasie erekcji może powodować wygięcie żołędzi w dół, utrudniające współżycie; podczas stosunku może dojść do zerwania wędzidełka, co wiąże się z mniej lub bardziej intensywnym krwawieniem. W przypadku niezstąpienia jąder zawsze występuje niedorozwój moszny. Wady anatomiczne dróg nasiennych stanowią 30% przyczyn azoospermii wydzielniczej.

Nieprawidłowości mogą występować także w jądrze:

1) nieprawidłowości związane z brakiem lub wadą narządu; obustronny brak jąder jest zjawiskiem wyjątkowym, tak samo jak brak jednego jądra. Częściej zdarza się hipoplazja jąder, zwykle obustronna, która w łagodniejszych przypadkach mija samoistnie w okresie dojrzewania; często hipoplazji towarzyszy niezstąpienie jednego lub obydwu jąder;

2) nieprawidłowości związane z nadmiarem narządów: opisano bardzo niewiele przypadków nadliczbowego jądra (triorchidia);

3) nieprawidłowa migracja: jądra powstają w okolicach lędźwiowych i ok. 3. mies. życia płodowego wędrują do dołu biodrowego, aby dotrzeć do ujścia pachwinowego w 4. mies.; w chwili narodzin

znajdują się w mosznie. Osobną grupę nieprawidłowości jąder stanowią różne formy hipogonadyzmu - wady układu rozrodczego, charakteryzującej się dysfunkcją gonad męskich i żeńskich w produkcji hormonów.

Zaburzenia funkcjonowania

Złożone funkcje męskiego układu rozrodczego mogą zostać upośledzone przez liczne nieprawidłowości, rozróżniane, w zależności od ich przyczyny, na organiczne i funkcjonalne. Najważniejszym z zaburzeń jest impotencja, występująca w formie niemocy płciowej i niezdolności do rozrodu. Wśród przyczyn organicznych (somatogennych) niemocy płciowej, poza

wrodzonymi wadami, wymienia się powikłania po nabytych dolegliwościach uszkadzających narząd, tj. ciężkie urazy, rany od broni białej, poparzenia, gangreny narządów płciowych itd. Niemoc płciowa może być wywołana także niedoborem hormonów. Zdarzają się uszkodzenia ośrodków nerwowych odpowiedzialnych za erekcję, mieszczących się w rdzeniu na wysokości drugiego i trzeciego kręgu lędźwiowego, powstałych w wyniku wypadków, stanów zapalnych itp. lub uszkodzenia nerwów; ww. uszkodzenia mogą być przyczyną poważnych zaburzeń erekcji, włącznie z impotencją. Większości zaburzeń erekcji można przeciwdziałać dostępnymi na rynku lekami, które właściwie zastosowane są bardzo skuteczne. Inna grupa chorób organicznych, związanych głównie z dolegliwościami układu płciowego o charakterze lokalnym, prowadzi do niezdolności do rozrodu, np.: kastracja, zniesienie procesu wytwarzania plemników w ciężkich przypadkach wnętrostwa, nowotwory itp.; choroby wywołujące azoospermię pierwotną. Wyróżnia się również azoospermię wtórną, która jest konsekwencją obustronnych uszkodzeń dróg wyprowadzających spermę.

Chroniczne zapalenia prostaty i nowotwory prostaty mogą wywoływać teratospermię, tzn. wytrysk nasienia zawierającego nieżywotne, czasem też wadliwe morfologicznie plemniki. Uszkodzenia cewki moczowej mogą być przyczyną istotnych zaburzeń ejakulacji.

Zobacz także

Zobacz więcej na temat:

  • 20
  • 7
Brak komentarzy