Mięśniak

Nowotwór niezłośliwy, który składa się z tkanki mięśniowej gładkiej (mięśniak gładki) lub poprzecznie prążkowanej (mięśniak prążkowanokomórkowy). Najbardziej znanym spośród mięśniaków gładkich jest włókniakomięśniak macicy. Mięśniaki prążkowanokomórkowe są rzadkie, lokalizowane najczęściej w mięśniu sercowym.
Artykuł jest częścią publikacji pochodzącej z nowej serii Biblioteki Gazety Wyborczej pt.: Wielka Encyklopedia Medyczna, którą nabyć można w Kulturalnym Sklepie lub w każdą środę w kiosku

Mięśniak gładki

Nowotwór niezłośliwy mięśni gładkich. Pojawia się głównie na mięśniach macicy (> macica), jest połączony z różnymi elementami tkanki włóknistej. Często pojawia się u kobiet powyżej 30. roku życia. Pod względem anatomopatologicznym rozróżnia się trzy typy mięśniaka macicy: podsurowiczy (rozwinięty pod zewnętrzną otrzewną macicy), śródściankowy (występuje w ścianie macicy), podśluzówkowy (występuje w jamie macicy). Przejawia ekspansywny rozrost i często jest obiektem zmian zwyrodnieniowych, takich jak kalcyfikacja, a nawet kostnienie. Forma złośliwa występuje bardzo rzadko. Leczenie polega na usunięciu chirurgicznym.



Włókniakomięśniak

Nowotwór niezłośliwy mięśni gładkich o różnym składzie włóknistym. Typowym przykładem jest włókniakomięśniak macicy (poprawnie zwany włókniakiem). Stan stosunkowo rozpowszechniony u kobiet nieródek (to znaczy u kobiet, które nigdy nie rodziły) będących w wieku rozrodczym. Wydaje się, że czynnikiem określającym predyspozycję do jego występowania jest nadmierne wydzielanie estrogenów (które fizjologicznie zachodzi przed menopauzą), także dziedziczenie wydaje się odgrywać znaczącą rolę. Najczęstsza lokalizacja to warstwa mięśniowa macicy, mowa o przypadku włókniaka śródściankowego. Niemniej jednak istnieją także włókniaki podśluzówkowe (zlokalizowane pod błoną śluzową macicy), podsurowicze (pod otrzewną) i międzywięzadłowe (rozwija się w szerokim więzadle macicy). Symptomatologia zróżnicowana w zależności od miejsca i wielkości włókniakomięśniaka: w dużym odsetku przypadków objawy nie występują, lecz mogą wystąpić: zmiany miesiączkowe, krwotoki maciczne, bóle skurczowe, objawy ucisku na organach otaczających (w przypadku włókniomięśniaków o dużych rozmiarach). W rzadkich przypadkach włókniakomięśniak może powodować trudności w zapłodnieniu: w takim przypadku jest to powiązane z umiejscowieniem nowotworu na poziomie rogów macicy, przez co stanowią przeszkodę dla komórki jajowej, która nie może się przedostać do jamy macicy. Włókniakomięśniak może powodować komplikacje, spośród których najcięższą jest ewentualny pień nowotworu; martwica lub infekcje są innymi ostrymi komplikacjami. Zwyrodnienie złośliwe występuje zdecydowanie rzadko. Diagnozuje się je na podstawie badania klinicznego (oznaki, objawy i badanie ginekologiczne) oraz USG. Przy doborze leczenia brane są pod uwagę: rozmiar nowotworu, wiek pacjentki i symptomatologia. Nie leczy się włókniakomięśniaków o małych rozmiarach; w najcięższych formach można zastosować progesteron w celu kontrolowania objawów, ale na leczenie składa się zabieg chirurgiczny. Obecność włókniakomięśniaka, który powoduje niedrożność kanału rodnego, stanowi wskazanie do cięcia cesarskiego.