Zespół jelita wrażliwego

Wielka Encyklopedia Medyczna
15.03.2011 , aktualizacja: 17.03.2011 13:37
A A A Drukuj
Zespół jelita wrażliwego. Zdjęcie rentgenowskie przedstawia sztuczne zabarwienie brzucha oraz okrężnicę i tkankę kostną kręgosłupa. Stwierdzenie zespołu jelita drażliwego jest niezwykle skomplikowane, ponieważ ta dolegliwość nie ma przyczyn organicznych i ma bardzo różnorodne objawy, które są odmienne u każdego pacjenta

Zespół jelita wrażliwego. Zdjęcie rentgenowskie przedstawia sztuczne zabarwienie brzucha oraz okrężnicę i tkankę kostną kręgosłupa. Stwierdzenie zespołu jelita drażliwego jest niezwykle skomplikowane, ponieważ ta dolegliwość nie ma przyczyn organicznych i ma bardzo różnorodne objawy, które są...

Dysfunkcja ruchowa okrężnicy, zwana również zespołem jelita nadwrażliwego albo zespołem jelita drażliwego, której nie towarzyszą zmiany organiczne. Jest to choroba żołądkowo-jelitowa i prawdopodobnie stanowi najbardziej typowy przykład choroby psychosomatycznej.
Artykuł jest częścią publikacji pochodzącej z nowej serii Biblioteki Gazety Wyborczej pt.: Wielka Encyklopedia Medyczna, którą nabyć można w Kulturalnym Sklepie lub w każdą środę w kiosku

Zespół wrażliwego jelita jest bardzo rozpowszechniony: szacuje się, że w Stanach Zjednoczonych występuje u 15% ludności, zwłaszcza powyżej 20. roku życia. Przyczyny są nieznane. W 90% przypadków występuje ból. Ma on charakter kurczowy i wędrowny, przemieszcza się wzdłuż okrężnicy i promieniuje do tyłu. Łagodzi się po wydaleniu odchodów bądź gazów. Nieregularne działanie brzuszne może się wyrażać w postaci zaparć lub biegunki. Ponadto mogą wystąpić wzdęcia i rozprężenie brzuszne. Przy zespole nadwrażliwego jelita wykrycie serii objawów pozaokrężnicowych [senność, gazy jelitowe, ból głowy, zgaga zamostkowa, nudności, ciążenie brzuszne po spożyciu posiłku, lumbago] może być pomocne przy stawianiu odpowiedniej diagnozy. Niektóre z tych objawów wskazują, że pobudliwość mięśni nie ogranicza się do okrężnicy. Inne narządy trzewne pozajelitowe mogą być związane z tą samą anomalią ruchową. Dotyczy to pęcherza moczowego, którego pobudliwość odpowiada za dolegliwości moczowe, np. częste i bolesne mikcje. Jednakże symptomatologia może być różnorodna zarówno u różnych pacjentów, jak i u tego samego pacjenta w różnych okresach.

Leczenie nie ma określonego schematu, lecz jest dostosowywane do poszczególnego przypadku. Przede wszystkim należy unikać lekceważenia objawów. Powinny one być dokładnie sprawdzone, również pod względem psychologicznym.

Nie ma standardowej diety dla pacjentów dotkniętych zespołem nadwrażliwego jelita. W przypadku zaparć i bólu stosuje się dietę bogatą w błonnik. Zwiększenie objętości kału wiąże się bowiem ze zmniejszeniem aktywności skurczowej odpowiedzialnej za mocne naciski światła jelitowego, stanowiące przyczynę spowolnienia przepływu jelitowego oraz wystąpienia bólu. Leczenie farmakologiczne ma na celu modyfikację zmienionej ruchliwości okrężnicy. U pacjentów cierpiących na odmianę zaparciową (ból i zaparcie) ruchliwość okrężnicy jest zwiększona, natomiast u cierpiących głównie na biegunkę jest ona mniejsza. W pierwszym przypadku skuteczne są leki przeciwskurczowe, a w drugim leki przeciwbiegunkowe. Na depresję i niepokój wywoływane chorobą można stosować środki uspokajające lub przeciwdepresyjne.

Czy osoba cierpiąca na zespół jelita drażliwego powinna ograniczyć ilość spożywanego błonnika?

Nie. W odróżnieniu od zapalenia okrężnicy, w przypadku zespołu jelita drażliwego należy stosować dietę bogatą w błonnik, który reguluje funkcje jelitowe.

Zespół jelita nadwrażliwego, znany bardziej jako zespół jelita drażliwego, to przewlekłe zaburzenie jelitowe, niezapalne. Charakteryzuje się bólem brzucha, nierównomiernym wypróżnianiem (biegunka lub zaparcia, lub obie dolegliwości naprzemiennie), przy czym nie można wyróżnić przyczyn organicznych.

Diagnoza i występowanie

Wszystkie próby klasyfikacji zaburzenia mają charakter przede wszystkim doświadczalny, ponieważ objawy mogą być różne u różnych osób. Badania prowadzone w wielu krajach europejskich wykazują, że zachorowalność na zespół jelita drażliwego wynosi ok. 17%, przy czym występuje częściej u kobiet (ok. 22% przypadków) niż u mężczyzn (11% przypadków).



Przyczyna nie jest dokładnie znana

Nie wiadomo, co przyczynia się do powstania zespołu jelita drażliwego. Według najbardziej wiarygodnej hipotezy jest to nieprawidłowa ruchliwość jelita, której towarzyszy zaburzenie odczuwania bólu trzewnego. Wśród przyczyn wymienia się także czynniki natury genetycznej lub psychospołecznej, mogące predysponować do choroby lub zaostrzać objawy.

Rokowanie jest dobre, ponieważ choroba nie zagraża życiu pacjenta ani nie wpływa na sposób przyjmowania substancji odżywczych. Jednak jakość życia chorego może ulec znacznemu obniżeniu ze względu na występujący ból i zaburzenia jelitowe.

Różne badania wykazały zwiększenie zachorowalności na depresję wśród osób cierpiących na zespół jelita drażliwego. Trudno ustalić, czy zaburzenie jest przyczyną czy konsekwencją bólów brzucha, chociaż specjaliści długo klasyfikowali (po części błędnie) tę chorobę jako zaburzenie o charakterze psychosomatycznym. Z tego powodu lekarze często przepisują pacjentom leki przeciwdepresyjne.

Potwierdzono naukowo, że leki przeciwdepresyjne, zarówno te starszej generacji (np. leki trójcykliczne), jak i nowszej (należące do rodziny leków serotoninergicznych), zmniejszają objawy, ból i czas trwania zaburzenia, poprawiając jakość życia pacjenta. W związku z tym należy okazać zaufanie wobec wspomnianych zaleceń lekarskich, które pacjenci często odbierają jako zaprzeczenie istnienia choroby, i wykorzystać pozytywne działanie tych leków na ruchliwość jelit.

Inne środki zaradcze

Na podstawie badań wykazano także skuteczność leków spazmolitycznych. Efekty ich działania są jednak lepsze w przypadku form charakteryzujących się zaparciami, a nie biegunką.

Wśród testowanych leków znajduje się również suplement błonnika, który przyjmuje się w postaci suplementu pokarmowego. Błonnik wpływa na zespół jelita nadwrażliwego regulująco, prawdopodobnie dlatego, że pobudza ruch robaczkowy jelit, a jednocześnie nadaje konsystencję odchodom. Terapii tej nie należy jednak stosować w leczeniu zapalenia okrężnicy. Ponadto błonnik działa prebiotycznie, tzn. ułatwia rozwój prawidłowej flory bakteryjnej w jelitach. Pacjenci cierpiący na zespół jelita drażliwego mają często zwiększoną populację bakteryjną w jelitach, co sprzyja wystąpieniu objawów.

W przypadku długotrwałej biegunki można przyjąć środek przeciwbiegunkowy, np. loperamid, sprzedawany w każdej aptece bez recepty. Wykazano, że zmniejsza on częstość wypróżniania, lecz nie wpływa na przyczynę choroby, nie zmniejsza bólu i nie redukuje zaburzeń gastrycznych.

Zobacz więcej na temat:

  • 3
  • 13