Biegunka

Zwiększenie liczby i częstotliwości wypróżnień wraz ze zmianą konsystencji stolca na płynną lub półpłynną. W zależności od czasu trwania, rozróżnia się postać ostrą, trwającą do 10 dni, i przewlekłą (powyżej 10-14 dni).

Artykuł jest częścią publikacji pochodzącej z nowej serii Biblioteki Gazety Wyborczej pt.: Wielka Encyklopedia Medyczna, którą nabyć można w Kulturalnym Sklepie lub w każdą środę w kiosku

Biegunka ostra może być spowodowana:

zakażeniem lub inwazją pasożytniczą (wirusy, bakterie, pierwotniaki, pasożyty jelitowe);

niewłaściwym odżywianiem (nietolerancja krowiego mleka - szczególnie w przypadku dzieci, alergia na niektóre produkty, jak jaja, mięczaki itp.);

zatruciem substancjami toksycznymi (grzyby, środki owadobójcze itp.);

zażywaniem niektórych leków (antybiotyki, środki przeczyszczające itp.);

chorobami jelit, takimi jak zapalenie okrężnicy, zapalenie wyrostka robaczkowego (> robaczkowego wyrostka zapalenie), uchyłkowatość itp.

Przyczyną biegunki przewlekłej mogą być schorzenia układu pokarmowego, takie jak zespół jelita nadpobudliwego czy zapalenie trzustki lub choroby z nim niezwiązane, np. cukrzyca i niewydolność nerek oraz nadwrażliwość na niektóre pokarmy i leki. Mechanizmy wywołujące biegunkę mogą być uwarunkowane:

obecnością w przewodzie pokarmowym nadmiernej ilości substancji nieulegających wchłanianiu przez ściany jelita i powodujących napływ wody do jelita;

zwiększonym wydzielaniem wody w jelicie lub zmniejszeniem jej wchłaniania;

obniżoną motoryką jelit skutkującą rozmnażaniem się bakterii lub zwiększeniem ruchliwości jelita i przyspieszeniem przesuwania treści, a zatem ograniczeniem czasu trawienia i wchłaniania pokarmów.

Biegunka spowodowana zakażeniem wirusowym pojawia się niespodziewanie u osoby zdrowej bez żadnych objawów wstępnych, a często jednocześnie u kilku członków rodziny, i mija po paru dniach.

Jeśli natomiast jest pochodzenia bakteryjnego, pojawia się u większej liczby osób, które spożyły ten sam pokarm, niedługo po posiłku. Gdy zostanie wywołana zakażeniem, często towarzyszą jej następujące objawy: gorączka, wymioty, ogólne złe samopoczucie, bóle brzucha.

Może być wynikiem alergii lub nietolerancji niektórych pokarmów, czego pacjent zazwyczaj jest świadomy. Mają znaczenie pory wypróżnień: poranne lub występujące po posiłkach najczęściej wskazują na zaburzenia funkcjonalne, a nie organiczne.



Objawy, takie jak utrata wagi, odwodnienie, gorączka i zmiany makroskopowe w wyglądzie kału, często towarzyszące postaci przewlekłej, mogą wskazywać na zapalne choroby jelit, zmiany nowotworowe jelita czy parazytozę. Przyczyną utrzymującej się biegunki przy ogólnym dobrym stanie zdrowia pacjenta może być stres i napięcie.

Pomóc w diagnozie może przeprowadzenie badania makroskopowego kału. W stanach o podłożu wirusowym stolec ma wodnistą konsystencję, ale nie zawiera śluzu, ropy i krwi. W stanach bakteryjnych jest wodnisty, o zmiennej barwie, śluzowo-ropny, a często również krwisty. Przy postaci wywołanej wrzodziejącym zapaleniem okrężnicy i chorobą Leśniowskiego-Crohna stolec jest przeważnie śluzowo-krwisty, a dodatkowym typowym objawem są ostre bóle brzucha. W przypadku zaburzeń wchłaniania obserwuje się znaczne ilości wydalanego kału o tłustej powierzchni i przykrym zapachu, natomiast zaburzenia trawienia charakteryzuje stolec o błyszczącej powierzchni i mniej intensywnym zapachu.

Leczenie biegunki

Jest ściśle związane z okolicznościami, w których występuje, i przyczynami, które ją wywołały.

W postaciach ostrych pacjenci często ulegają odwodnieniu, należy zatem natychmiast uzupełnić niedobór płynów w organizmie przy użyciu płynów nawadniających podawanych doustnie w lekkich przypadkach oraz pozaustnie (parenteralnie) w cięższych. Przy lekkiej biegunce zakaźnej, bakteryjnej lub wirusowej nie zaleca się antybiotyków, z uwagi na możliwość wywołania odwrotnego skutku. Po pierwszym okresie leczenia, mającym na celu przywrócenie równowagi flory bakteryjnej jelit przez podawanie pałeczek kwasu mlekowego, rozpoczyna się leczenie objawowe przy użyciu leków przeciwbiegunkowych przepisywanych przez lekarza. Jednocześnie zalecane jest wykluczenie z diety mleka krowiego i produktów mlecznych (serów itp.).