Kto może zostać dawcą szpiku

Agata Kinasiewicz
12.10.2010 , aktualizacja: 22.10.2010 17:04
A A A Drukuj
Wyobrażenia, które krążą w świadomości społecznej, mają niewiele wspólnego z tym, jak naprawdę wyglądają zabiegi pobierania szpiku lub komórek krwiotwórczych

Wyobrażenia, które krążą w świadomości społecznej, mają niewiele wspólnego z tym, jak naprawdę wyglądają zabiegi pobierania szpiku lub komórek krwiotwórczych

Wokół oddawania szpiku kostnego narosło wiele mitów, które niewiele mają wspólnego z rzeczywistością. Nakłuwanie kręgosłupa, bolesne i trudno gojące się rany, nakłuwanie kości bez znieczulenia, zagrożenie życia, operacja - te opowieści z pewnością nie dotyczą oddawania szpiku. Jak wygląda cała procedura? Na pytania dotyczące zabiegu odpowiada Urszula Jaworska, twórczyni jednego z największych w Polsce Banku Dawców Szpiku Kostnego.
Agata Kinasiewicz: Kto może zostać potencjalnym dawcą szpiku?

Urszula Jaworska: Powinna to być osoba zdrowa, w wieku od 18-55 lat. Dawcą może zostać ktoś, kto nie chorował nigdy na nowotwory, choroby hematologiczne, gruźlicę, wirusowe zapalenie wątroby, choroby rozrostowe, endokrynologiczne, astmę oraz nie jest nosicielem wirusa HIV, HBS (tzw. żółtaczka typu B) i CMV (wirusa, który wywołuje cytomegalię).

A co z innymi chorobami?

Trzeba mieć świadomość, że wpisanie się do rejestru to jest bycie potencjalnym dawcą szpiku. Bycie faktycznym dawcą, to szczęście, którego zaznać będzie miało okazję niewielu. Wynika to z faktu, że prawdopodobieństwo znalezienia na świecie identycznych braci genetycznych, chory-dawca, jest niewielkie. Oprócz chorób wymienionych w pierwszym pytaniu, pozostałe na etapie rejestracji nie są przeciwwskazaniem. Przeciwwskazaniem nie są również przyjmowane w chwili rejestracji leki. To będzie miało znaczenie wówczas, gdy będzie miało dojść do pobrania szpiku. Wówczas taki dawca badany jest indywidualnie pod kątem chorób, które ewentualnie mogłyby go zdyskwalifikować. Czasami od rejestracji do pobrania upływa wiele lat i w życiu dawcy wiele może się zmienić.

Dawcą nie może być osoba zarażona wirusem HIV lub należąca do grupy zwiększonego ryzyka zakażeniem - co to znaczy? Czy brana pod uwagę jest np. orientacja seksualna? W jaki sposób weryfikuje się, czy ktoś jest w takiej grupie ryzyka?

To jest trudne pytanie, ponieważ w krwiodawstwie dawca najczęściej musi odpowiedzieć na pytanie dotyczące orientacji seksualnej. Przy pobieraniu szpiku kryteria brane pod uwagę są prawie takie same. Według mnie, choć piszący nowa ustawę o transplantacji są chyba odmiennego zdania, nie powinno mieć znaczenia, kto i jakiej jest orientacji seksualnej. Dawca jest dokładnie badany i takie samo ryzyko zakażenia istnieje u osób nie mających stałego partnera - orientacja seksualna nie ma tu żadnego znaczenia. Ale to jest moje zdanie. Tego nikt nie jest w stanie zweryfikować , ale nasuwa się pytanie: czy ma prawo to robić i czy ta weryfikacja przyniosłaby oczekiwany efekt. Niewiele osób o odmiennej orientacji przyznaje się do tego, to ich prywatna sprawa.

Przeciwwskazaniem do zabiegu jest również przyjmowanie leków hormonalnych...

Zależy z jakiego powodu te leki są przyjmowane. O tym decyduje lekarz prowadzący daną osobę. Przeciwwskazaniem są leki przyjmowane z powodu chorób uniemożliwiających bycie dawcą.

Czy kobiety stosujące leki antykoncepcyjne nie mogą zostać dawcami?

To nie jest przeciwwskazanie.

Złe wyniki badań krwi, mimo braku konkretnej choroby, są przeciwwskazaniem do bycia dawcą szpiku?

Tak, mieliśmy taki przypadek, że dawca, przygotowywany do pobrania, miał złe wyniki morfologii i okazało się , że sam potrzebuje pomocy.

Każda osoba, która zgłosi się na badania, automatycznie trafia do rejestru dawców?

To zależy od rejestru. Jeśli są pieniądze na sfinansowanie badań, to tak, badany jest jak najszybciej. Jeśli nie, taka osoba musi czekać albo odsyłamy do zaprzyjaźnionego rejestru, o którym wiemy, że dawcę może przebadać.

Czy ktoś, kto zadeklarował chęć oddania szpiku, może się rozmyślić i np. zostać usunięty z rejestru?

Tak, może , ale proszę pamiętać, że pieniądze na wykonanie badania zostały już wydane a za nie moglibyśmy przebadać kogoś zdecydowanego. Dlatego zawsze apeluję, że tu rozwodów nie ma i taka decyzja powinna być podjęta na całe życie. Jedyne co może przeszkodzić, to choroba. Ale tej nikomu nie życzymy.

Jeśli kandydat nie może zostać dawcą z przyczyn zdrowotnych, czy zostanie poinformowany o swoim stanie zdrowia i wynikach badań krwi?

Na etapie rejestracji nie sprawdzamy stanu zdrowia, bo to znaczenie podwyższyłoby koszty rejestracji. To dawca musi być pewien, że spełnia warunki. Jeśli ma wątpliwości, sam powinien zadbać o to, aby je rozwiać. Dawca jest badany i dokładnie sprawdzany jeśli zostanie zgodnym dawcą, tuż przed przygotowaniem do pobrania. Te badania muszą być aktualne, wykonane nie wcześniej niż 30 dni przed pobraniem. Ale to już uregulowane jest procedurą.

Jak wygląda procedura badania dawców i doboru dawcy dla konkretnego biorcy?

W zależności od rejestru, od dawcy pobiera się krew lub ślinę do badania genetycznego. To pozwala na wpisanie dawcy do rejestru. Dobór dawcy podlega ściśle określonym procedurom. W zasadzie, w sensie fachowym, wszystkie te ośrodki spełniają standardy, ale są takie, które moralnie nie do końca są OK. Ale to inna historia. Generalnie, jeśli jest gdzieś zarejestrowany dawca, nie ma możliwości, aby chory nie miał szansy na przeszczep od niego. Tylko 20% chorych, ze względu na układ antygenów nie ma szansy na znalezienie dawcy.

  • Kto może zostać dawcą szpiku posh_emka 03.12.10, 16:37

    Jak już piszą takie podstawy to powinni dodać: nosicieli wirusa żółtaczki typu C i tych którzy mają łuszczycę.»

  • Kto może zostać dawcą szpiku rise_loutek 03.12.10, 17:54

    Jestem zdrowa i chciałam się zarejestrować w bazie dawców szpiku Poltransplantu. Wypełniłam stosowny kwestionariusz, wysłałam i... nic. Poltransplant nie odezwał się. Widocznie szpik »

  • Re: Kto może zostać dawcą szpiku fruchtfliege 03.12.10, 19:23

    nigdzie nie znalazlam informacji w czym przeszkadza luszczyca. czy ktos moglby mi to wyjasnic?dziekuje»

Zapytaj eksperta

dr n. med. Maciej Kierzkiewicz

Gastrolog radzi

Emilia Gnybek-Ciosek

Skuteczne odchudzanie

Agnieszka Iwaszkiewicz

Życie rodzinne

Katarzyna Albrecht-Stanisławska

Zdrowie małego dziecka

Michał Lew-Starowicz

Problemy seksualne

Anna Englisz i Katarzyna Faliszewska

Zdrowa dieta