Cytologia- co należy o niej wiedzieć?

Beata Prasałek. Konsultacja: dr Jacek Tulimowski, ginekolog położnik
08.07.2010 , aktualizacja: 25.06.2010 15:24
A A A Drukuj

Fot. Yuri Arcurs

Na to badanie musisz poświęcić kilka minut nie częściej niż raz w roku. Cytologia może ci uratować życie, ale pod warunkiem, że będzie wykonywana regularnie i fachowo.
Kiedy po raz pierwszy kobieta powinna zgłosić się na badanie cytologiczne?

Przyjmuje się, że między 20. a 25. rokiem życia lub wkrótce po rozpoczęciu współżycia płciowego.

Jak często trzeba później powtarzać cytologię?

Co 3 lata - jeżeli wynik ostatniej cytologii jest prawidłowy. Jeśli nie jest prawidłowy albo kobieta należy do tzw. grupy zwiększonego ryzyka (np. często zmienia partnerów seksualnych, jest nosicielką wirusa HIV lub wirusa brodawczaka ludzkiego - HPV, zażywa leki zmniejszające odporność organizmu), powinna poddawać się badaniu co roku albo częściej, jeżeli tak zadecyduje lekarz.

Czy cytologia jest badaniem nieprzyjemnym?

Jest to badanie praktycznie bezbolesne, tak jak niebolesne powinno być prawidłowo przeprowadzone badanie ginekologiczne. Niektóre kobiety żalą się jednak, że czują jakby lekkie pocieranie w trakcie pobierania próbki do analizy. Po badaniu może pojawić się niewielkie, przejściowe plamienie, ale to jest normalne.

Jak trzeba się przygotować do badania?

Przez 3 dni poprzedzające cytologię nie należy stosować leków dopochwowych - również dopochwowych środków antykoncepcyjnych - wykonywać irygacji pochwy, trzeba powstrzymać się od współżycia płciowego i/lub nie korzystać z wibratora. Przed wizytą u lekarza trzeba się płytko podmyć płynem do higieny intymnej. Na badanie najlepiej zgłaszać się w pierwszej połowie cyklu, 4-5 dni po miesiączce (i nie później niż 4-5 dni przed kolejną). Jeśli w tym czasie kobieta ma jakiś stan zapalny narządu rodnego (mogą o tym świadczyć m.in. upławy), lepiej przesunąć badanie nieco w czasie i najpierw się wyleczyć.

Na czym polega badanie?

Lekarz najpierw wprowadza do pochwy wziernik, a przez niego małą szczoteczkę na dość długiej rączce (zobacz zdjęcie w ramce). Włókna jej główki są miękkie i elastyczne. Gdy szczoteczka znajdzie się we właściwym miejscu - lekarz wykonuje nią 5 obrotów zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Pobraną próbkę nanosi na specjalne szkiełko, przeciągając po nim jedną i drugą stroną szczoteczki. Próbkę utrwala odczynnikami i wysyła do badania pod mikroskopem.

Czy cytologię można wykonywać u dziewic?

Jeśli jest taka potrzeba - można. Błona nie zarasta bowiem całkowicie pochwy, bo ma kształt półksiężyca. Lekarz, wykonując cytologię u dziewicy, wybiera cieńszy wziernik i delikatnie wsuwa go przez otwór w błonie. Jeśli ginekolog nie zadaje pytania o dziewictwo - przed badaniem trzeba go o tym poinformować.

Co można wykryć dzięki badaniu cytologicznemu?

Przede wszystkim stany przednowotworowe i raka szyjki macicy - co jest możliwe nawet we wczesnym stadium jego rozwoju, czyli uleczalnym. Dzięki cytologii można także wykryć infekcję wirusem brodawczaka ludzkiego - HPV. Jedno z drugim ma ogromny związek, bowiem wirus ten (szczególnie jego typy 16, 18, 31, 45) w ponad 90 proc. przypadków jest odpowiedzialny za rozwój raka szyj- ki macicy. Oczywiście, nie każda nosicielka HPV zachoruje, ale istnieje takie ryzyko, dlatego nosicielka tego wirusa powinna robić cytologię co roku, a nie co 3 lata.

Czy wynik cytologii może być fałszywy?

Niestety, może. Zdarza się, że np. próbka do badania jest źle pobrana (nie ze wszystkich miejsc szyjki macicy) i wtedy wynik jest prawidłowy, chociaż w szyjce macicy już powstają zmiany przednowotworowe, a nawet nowotworowe. Na szczęście nie są to częste przypadki i wyniki cytologii z reguły są wiarygodne.

Teraz wyniki cytologii opisuje się inaczej niż kiedyś. Czym się różnią te opisy?

Do niedawna wynik informował, którą z pięciu grup cytologicznych ma badana pacjentka. Jeśli kobieta miała pierwszą lub drugą grupę, wówczas wynik był prawidłowy. Jeśli trzecią, czwartą lub piątą - nieprawidłowy i konieczne było leczenie. Obecnie Polskie Towarzystwo Ginekologiczne rekomenduje opis badania według klasyfikacji Bethesda 2001. Na początku informuje on, czy próbka zawiera odpowiedni materiał do oceny przez specjalistę cytologa (a więc czy w ogóle możliwe jest zbadanie próbki), później następuje stwierdzenie, czy obraz cytologiczny (a więc wynik) jest prawidłowy, czy nie. A następnie - jeśli wynik badania nie jest prawidłowy - dokładny opis wykrytych zmian. Wynik każdej cytologii powinien obejrzeć ginekolog.



O CZYM INFORMUJE WYNIK BADANIA (wg klasyfikacji Bethesda)

- Cytologia prawidłowa - w próbce są tylko komórki prawidłowe.

- Cytologia prawidłowa z łagodnym stanem zapalnym - w próbce są komórki prawidłowe oraz nieliczne komórki świadczące o stanie zapalnym, który z dużym prawdopodobieństwem może ustąpić samoistnie.

- Cytologia prawidłowa ze stanem zapalnym - w próbce są komórki prawidłowe, pojedyncze leukocyty i komórki świadczące o stanie zapalnym.

- AGUS/ASCUS. Wynik nieprawidłowy - w próbce są komórki świadczące o stanie zapalnym, trudne do jednoznacznej klasyfikacji. Ale nie ma komórek, z których mogą powstać nowotwory.

- Obraz cytologiczny odpowiada Bethesda LSIL - wynik nieprawidłowy. Oznacza to, że w próbce są pojedyncze komórki, z których mogą powstać nowotwory. Zwykle świadczy to o ostrym stanie zapalnym.

- Obraz cytologiczny odpowiada Bethesda HSIL - wynik nieprawidłowy. W rozmazie są liczne komórki, z których mogą powstać nowotwory.



SZCZOTECZKA DO ZADAŃ SPECJALNYCH

Jeszcze nie tak dawno cytologia wykonywana była patyczkiem z nawiniętą watką lub drewnianą szpatułką. Takimi narzędziami nie można było pobrać próbki ze wszystkich newralgicznych miejsc w szyjce macicy. Dziś Komisja Europejska zaleca w swej dyrektywie stosowanie szczoteczek o określonym kształcie i z określonych materiałów. Na szczoteczkę pobierane są próbki złuszczonego nabłonka wraz ze śluzem z trzech miejsc szyjki macicy - jej kanału, tzw. strefy przejściowej (w tym miejscu najczęściej powstają zmiany nowotworowe) oraz jej tarczy.

ZOBACZ TAKŻE
  • 40
  • 17
  • Re: To trzeba wiedzieć o cytologii majeczka200 22.07.10, 23:21

    A co ma dziewictwo do badania cytologicznego?????Ale trafiłaś na babsztyla wkażdym razie chyba powinna Ci wyjaśnić co ją tak rozbawiło.A ginekologa radzęzmienić bo jej obowiązkiem było Cię »

Zapytaj eksperta

dr n. med. Maciej Kierzkiewicz

Gastrolog radzi

Emilia Gnybek-Ciosek

Skuteczne odchudzanie

Agnieszka Iwaszkiewicz

Życie rodzinne

Katarzyna Albrecht-Stanisławska

Zdrowie małego dziecka

Michał Lew-Starowicz

Problemy seksualne

Anna Englisz i Katarzyna Faliszewska

Zdrowa dieta

Zadaj pytanie ekspertowi