Cytologia- co należy o niej wiedzieć?

Beata Prasałek. Konsultacja: dr Jacek Tulimowski, ginekolog położnik
08.07.2010 15:00
A A A

Fot. Yuri Arcurs

Na to badanie musisz poświęcić kilka minut nie częściej niż raz w roku. Cytologia może ci uratować życie, ale pod warunkiem, że będzie wykonywana regularnie i fachowo.
Kiedy po raz pierwszy kobieta powinna zgłosić się na badanie cytologiczne?

Przyjmuje się, że między 20. a 25. rokiem życia lub wkrótce po rozpoczęciu współżycia płciowego.

Cytologia: jak często trzeba później powtarzać

Co 3 lata - jeżeli wynik ostatniej cytologii jest prawidłowy. Jeśli nie jest prawidłowy albo kobieta należy do tzw. grupy zwiększonego ryzyka (np. często zmienia partnerów seksualnych, jest nosicielką wirusa HIV lub wirusa brodawczaka ludzkiego - HPV, zażywa leki zmniejszające odporność organizmu), powinna poddawać się badaniu co roku albo częściej, jeżeli tak zadecyduje lekarz.

Czy cytologia jest badaniem nieprzyjemnym?

Jest to badanie praktycznie bezbolesne, tak jak niebolesne powinno być prawidłowo przeprowadzone badanie ginekologiczne. Niektóre kobiety żalą się jednak, że czują jakby lekkie pocieranie w trakcie pobierania próbki do analizy. Po badaniu może pojawić się niewielkie, przejściowe plamienie, ale to jest normalne.

Cytologia: jak trzeba się przygotować do badania?

Przez 3 dni poprzedzające cytologię nie należy stosować leków dopochwowych - również dopochwowych środków antykoncepcyjnych - wykonywać irygacji pochwy, trzeba powstrzymać się od współżycia płciowego i/lub nie korzystać z wibratora. Przed wizytą u lekarza trzeba się płytko podmyć płynem do higieny intymnej. Na badanie najlepiej zgłaszać się w pierwszej połowie cyklu, 4-5 dni po miesiączce (i nie później niż 4-5 dni przed kolejną). Jeśli w tym czasie kobieta ma jakiś stan zapalny narządu rodnego (mogą o tym świadczyć m.in. upławy), lepiej przesunąć badanie nieco w czasie i najpierw się wyleczyć.

Cytologia - na czym polega badanie?

Lekarz najpierw wprowadza do pochwy wziernik, a przez niego małą szczoteczkę na dość długiej rączce (zobacz zdjęcie w ramce). Włókna jej główki są miękkie i elastyczne. Gdy szczoteczka znajdzie się we właściwym miejscu - lekarz wykonuje nią 5 obrotów zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Pobraną próbkę nanosi na specjalne szkiełko, przeciągając po nim jedną i drugą stroną szczoteczki. Próbkę utrwala odczynnikami i wysyła do badania pod mikroskopem.

Czy cytologię można wykonywać u dziewic?

Jeśli jest taka potrzeba - można. Błona nie zarasta bowiem całkowicie pochwy, bo ma kształt półksiężyca. Lekarz, wykonując cytologię u dziewicy, wybiera cieńszy wziernik i delikatnie wsuwa go przez otwór w błonie. Jeśli ginekolog nie zadaje pytania o dziewictwo - przed badaniem trzeba go o tym poinformować.

Co można wykryć dzięki badaniu cytologicznemu?

Przede wszystkim stany przednowotworowe i raka szyjki macicy - co jest możliwe nawet we wczesnym stadium jego rozwoju, czyli uleczalnym. Dzięki cytologii można także wykryć infekcję wirusem brodawczaka ludzkiego - HPV. Jedno z drugim ma ogromny związek, bowiem wirus ten (szczególnie jego typy 16, 18, 31, 45) w ponad 90 proc. przypadków jest odpowiedzialny za rozwój raka szyj- ki macicy. Oczywiście, nie każda nosicielka HPV zachoruje, ale istnieje takie ryzyko, dlatego nosicielka tego wirusa powinna robić cytologię co roku, a nie co 3 lata.

Cytologia: czy wynik może być fałszywy?

Niestety, może. Zdarza się, że np. próbka do badania jest źle pobrana (nie ze wszystkich miejsc szyjki macicy) i wtedy wynik jest prawidłowy, chociaż w szyjce macicy już powstają zmiany przednowotworowe, a nawet nowotworowe. Na szczęście nie są to częste przypadki i wyniki cytologii z reguły są wiarygodne.

Teraz wyniki cytologii opisuje się inaczej niż kiedyś. Czym się różnią te opisy?

Do niedawna wynik informował, którą z pięciu grup cytologicznych ma badana pacjentka. Jeśli kobieta miała pierwszą lub drugą grupę, wówczas wynik był prawidłowy. Jeśli trzecią, czwartą lub piątą - nieprawidłowy i konieczne było leczenie. Obecnie Polskie Towarzystwo Ginekologiczne rekomenduje opis badania według klasyfikacji Bethesda 2001. Na początku informuje on, czy próbka zawiera odpowiedni materiał do oceny przez specjalistę cytologa (a więc czy w ogóle możliwe jest zbadanie próbki), później następuje stwierdzenie, czy obraz cytologiczny (a więc wynik) jest prawidłowy, czy nie. A następnie - jeśli wynik badania nie jest prawidłowy - dokładny opis wykrytych zmian. Wynik każdej cytologii powinien obejrzeć ginekolog.



O CZYM INFORMUJE WYNIK BADANIA (wg klasyfikacji Bethesda)

- Cytologia prawidłowa - w próbce są tylko komórki prawidłowe.

- Cytologia prawidłowa z łagodnym stanem zapalnym - w próbce są komórki prawidłowe oraz nieliczne komórki świadczące o stanie zapalnym, który z dużym prawdopodobieństwem może ustąpić samoistnie.

- Cytologia prawidłowa ze stanem zapalnym - w próbce są komórki prawidłowe, pojedyncze leukocyty i komórki świadczące o stanie zapalnym.

- AGUS/ASCUS. Wynik nieprawidłowy - w próbce są komórki świadczące o stanie zapalnym, trudne do jednoznacznej klasyfikacji. Ale nie ma komórek, z których mogą powstać nowotwory.

- Obraz cytologiczny odpowiada Bethesda LSIL - wynik nieprawidłowy. Oznacza to, że w próbce są pojedyncze komórki, z których mogą powstać nowotwory. Zwykle świadczy to o ostrym stanie zapalnym.

- Obraz cytologiczny odpowiada Bethesda HSIL - wynik nieprawidłowy. W rozmazie są liczne komórki, z których mogą powstać nowotwory.



SZCZOTECZKA DO ZADAŃ SPECJALNYCH

Jeszcze nie tak dawno cytologia wykonywana była patyczkiem z nawiniętą watką lub drewnianą szpatułką. Takimi narzędziami nie można było pobrać próbki ze wszystkich newralgicznych miejsc w szyjce macicy. Dziś Komisja Europejska zaleca w swej dyrektywie stosowanie szczoteczek o określonym kształcie i z określonych materiałów. Na szczoteczkę pobierane są próbki złuszczonego nabłonka wraz ze śluzem z trzech miejsc szyjki macicy - jej kanału, tzw. strefy przejściowej (w tym miejscu najczęściej powstają zmiany nowotworowe) oraz jej tarczy.



Zobacz także
Komentarze (3)
Zaloguj się
  • omfg69

    Oceniono 2 razy 2

    Widziałam ostatnio taki serial " masters of sex". Tam jest wątek o takiej pani doktor, która poświęca dużą część swojej pracy naukowej aby udostępnić prosty sposób na badanie cytologiczne dla kobiet. Zależy jej na tym bo sama ma raka szyjki macicy i gdyby wcześniej była zdiagnozowana to by miała szanse przeżyć. Jak zobaczyłam ile walki ta babka stoczyła żeby cytologia była dostępna dla wszystkich kobiet, a nam się często po prostu nie chce iść mimo że jest ogólnodostępna i za darmo to naprawdę powątpiewam w ludzkość. więc dziewczyny idźcie na cytologie i bądźcie zdrowe.

  • clubmate16

    Oceniono 1 raz 1

    czeka mnie moja pierwsza cytologia i bardzo się boję! odwlekałam to w nieskonczoność, ale w końcu się zdecydowałam:( w tym tygodniu mam wizyte u ginekologa i bardzo się boję, bo ogólnie nie chodzę za dużo do lekarza, bo wiadomo, to nic przyjemnego... ale czasem trzeba niestety. uhhh nie chcę tam iść:((((

  • popolupo777

    0

    zrobiłam sobie ostatnio cytologię i wyszła mi grupa druga. zawsze jak robiłam cytologię to miałam grupę pierwszą. Doktor mówi że cytologia z grupą drugą to jest norma, jednak jak to jest że zawsze miałam grupę pierwszą. Czy jak cytologia wskazuje na grupę drugą to nie znaczy, że mam jakąś chorobę? chyba powtórzę badanie cytologiczne, chociaż to wcale nic przyjemnego. pozdrawiam

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX