Grupa krwi - trzeba ją znać

To jedna z cech, jakie dostajemy w spadku po przodkach. Grupę krwi oznacza się głównie po to, by gdy konieczna będzie transfuzja, móc dobrać dawcę. Ale to nie jedyny cel.
Oznacza się ją u noworodka z krwi pępowinowej. Jeżeli grupa krwi ma być wpisana do książeczki zdrowia dziecka, wymagane jest powtórne oznaczenie z próbki krwi pobranej z żyły. Grupę wystarczy oznaczyć raz, bo się nie zmienia. Ale od tej reguły jest wyjątek. Bywa, choć bardzo rzadko, że po przeszczepie szpiku kostnego od rodzeństwa lub dawcy niespokrewnionego może dojść do zmiany grupy krwi u biorcy.

PAJĘCZA SIEĆ

Nasze ciało oplata sieć naczyń krwionośnych, które docierają do każdej tkanki. Tą siecią nieustannie krąży krew. W ciele dorosłego człowieka jest jej około 5 litrów.

Krew składa się z osocza, czerwonych ciałek (erytrocytów), białych komórek (leukocytów) i płytek krwi (trombocytów). Świeża powstaje głównie w szpiku kostnym, a zużyta ulega zniszczeniu w śledzionie.

KWARTET W ŻYŁACH

Jeśli dojdzie do znacznej utraty krwi, trzeba uzupełnić braki. W takiej sytuacji potrzebna jest transfuzja, czyli podanie dożylne krwi od dawcy. By zabieg ten był bezpieczny, krew dawcy i biorcy powinny być z tej samej grupy. A grupy są cztery: A, B, AB i 0. Czym się różnią? Otóż, na powierzchni erytrocytów znajdują się różnego rodzaju białka, nazywane antygenami grup krwi. I tak mówimy o grupie A, gdy na erytrocytach jest białko A; B (na erytrocytach jest białko B); AB (na erytrocytach są białka A i B) oraz 0 (na erytrocytach nie ma ani białka A, ani B).

CZYNNIK ZE ZNAKIEM

Badając krew, określa się również tzw. czynnik Rh. Jeżeli na powierzchni czerwonej krwinki znajduje się substancja zwana antygenem Rh D (a znajduje się u 83 proc. ludzi), mówi się o Rh dodatnim (Rh+). Jeśli jej nie ma - o Rh ujemnym (Rh-).

Potencjalny dawca powinien mieć tę samą grupę oraz czynnik Rh, co biorca. W innym bowiem razie organizm biorcy potraktuje obcą krew jak intruza i zacznie niszczyć erytrocyty, a wtedy może dojść do groźnego wstrząsu, a nawet do zgonu. Dlatego warto znać swoją grupę krwi. Do badania wystarczy 5-10 ml krwi pobranej z żyły, na czczo.

UWAGA, KONFLIKT

Jeśli matka ma czynnik Rh-, a ojciec Rh+, dziecko może po nim odziedziczyć krew z Rh+ i może dojść do tzw. konfliktu serologicznego (dochodzi do niego, gdy do krwiobiegu kobiety z ujemnym Rh dostaną się "dodatnie" krwinki dziecka). Zaprotestuje wtedy układ odpornościowy matki, bo uzna krwinki płodu za "obce" i będzie chciał je zniszczyć. Organizm matki zacznie wytwarzać przeciwciała, które będą niszczyć krwinki dziecka. Problem ten zwykle nie występuje w pierwszej ciąży, bo organizm kobiety nie produkuje przeciwciał, jeśli nie dochodzi do bezpośredniego kontaktu z krwią Rh+ dziecka. W pierwszej ciąży jedynie moment oddzielenia się łożyska od macicy stwarza taką możliwość, a następuje to po urodzeniu dziecka. Po porodzie organizm matki wytwarza przeciwciała anty Rh. Gdy kobieta znów zachodzi w ciążę (i dziecko odziedziczy po ojcu Rh+), przeciwciała uaktywniają się. Może to spowodować niedokrwistość, a nawet śmierć dziecka w łonie matki. By zapobiec takiej sytuacji, kobiecie o krwi Rh- podaje się do 72 godzin po porodzie i poronieniu immunoglobulinę, która blokuje wytwarzanie przeciwciał. Zapobiega to konfliktowi w kolejnej ciąży.

Więcej o: