Wszystko o raku piersi

By wygrać z chorobą, trzeba się regularnie badać i szybko rozpocząć leczenie. I dużo o tym wiedzieć. Oto encyklopedia wiedzy o raku piersi.

Anatomia

Piersi uważane są - głównie przez mężczyzn - za atrybut kobiecości. Zbudowane są z tkanki tłuszczowej i łącznej. Za ich ładny wygląd odpowiada głównie ilość i skład tej drugiej. U młodszych kobiet jest jej więcej, dzięki czemu piersi są jędrniejsze i kształtne. W starszym wieku zaczyna dominować tkanka tłuszczowa - co wpływa na wygląd biustu (piersi stają się większe i mniej jędrne) i sprawia, że w organizmie znajduje się więcej estrogenów, hormonów płciowych, które sprzyjają rozwojowi raka piersi. Estrogeny powstają bowiem m.in. w tkance tłuszczowej.

Biopsja

Żeby przekonać się, jakie komórki dominują w wykrytym guzie, lekarze zlecają tzw. biopsję. To pobranie (po miejscowym znieczuleniu) komórek do badania histopatologicznego, czyli pod mikroskopem. Nowoczesna aparatura (np. do biopsji mammotomicznej) pozwala pobrać tkanki z bardzo małych guzków. Nie należy się bać tego badania - wbicie specjalnej igły do pobrań w guzek nie spowoduje, że zaczną się przerzuty.

Chemioterapia

Jest zwykle terapią uzupełniającą leczenie chirurgiczne. Preparaty podaje się najczęściej dożylnie, w szpitalu. W przypadku wielu nowotworów, także raka piersi, lekarze niekiedy zlecają chemioterapię doustną. Jest równie skuteczna jak dożylna, a jej skutki uboczne (m.in. zmęczenie, nudności, wymioty, utrata włosów, łamliwość paznokci) są mniej nasilone. Ważny jest też komfort pacjenta - chora zażywa tabletki w domu, nie musi więc odbywać męczących podróży do ośrodka onkologicznego.

Dzienna Rehabilitacja

Przez pierwsze 2 lata po zabiegu należy się zgłaszać na kontrole do lekarza co 3-6 miesięcy, przez kolejne 3 lata - co pół roku, a potem co rok. Jeśli nie doszło do wznowienia choroby w ciągu 5 lat po operacji, lekarze uznają chorobę za zaleczoną. W przypadku raka piersi ważna jest także pooperacyjna rehabilitacja - trwa ona do końca życia. Są to zalecone przez lekarza ćwiczenia i masaże, które mają zapobiec usztywnieniu ręki po operowanej stronie i zastojom limfy. Trzeba też pamiętać, by nie przeciążać tej ręki - nie nosić zakupów, torebek na ramię, zegarka. Nie można dawać tej ręki np. do mierzenia ciśnienia, pobierania krwi z żyły. Należy też spać, podkładając pod rękę specjalny klin z gąbki.

Genetyka

Kobiety, których matki, siostry czy babki chorowały na raka piersi, mają większą skłonność do zachorowania na ten nowotwór. Oczywiście, nie znaczy to, że z pewnością zachorują. Jeśli jednak jesteś nosicielką genów BRCA1 albo BRCA2 - jesteś niemal 80 razy bardziej narażona na zachorowanie na raka piersi niż twoje koleżanki, które nie mają tej mutacji genowej. Trzymaj więc rękę na pulsie i zbadaj się w poradni genetycznej. Jeśli masz ku temu wskazania (nowotwory piersi w bliskiej rodzinie) - zbadasz się za darmo. W innym przypadku zapłacisz ok. 400 zł. Badanie możesz wykonać w Zakładzie Genetyki i Patomorfologii PAM w Szczecinie lub w jednym ze współpracujących z nią ośrodków w Polsce (adresy są w internecie). W zależności od wyniku - lekarze zalecą ci działania profilaktyczne.

Hormonoterapia

U kobiet po późnej menopauzie (czyli po ostatniej miesiączce w życiu) częściej ujawniają się tzw. nowotwory hormonozależne. Tak dzieje się również w przypadku hormonozależnego raka piersi - komórki rakowe mnożą się szybciej pod wpływem estrogenów, hormonów płciowych wydzielanych głównie przez jajniki. Przy tym typie nowotworu można najpierw zastosować leczenie polegające na podawaniu preparatów obniżających poziom estrogenów lub działających antyestrogenowo, żeby zatrzymać rozwój raka i ograniczyć zakres operacji.

Implanty

Po amputacji piersi trzeba nosić w kieszonce specjalnie profilowanego stanika miękką protezę - nie tylko dlatego, by dekolt wyglądał ładniej, ale przede wszystkim po to, by nie cierpiał kręgosłup. Protezę refunduje NFZ. Sporo kobiet po mastektomii (amputacji piersi) decyduje się na implant wszczepiany pod skórę, który doskonale imituje pierś. Biust można zrekonstruować na różne sposoby i zrobić to już podczas amputacji chorej piersi (takiego zabiegu nie wykonuje się, gdy kolejnym etapem leczenia ma być naświetlanie) albo po tygodniach, miesiącach, a nawet latach po mastektomii. Może to być autoprzeszczep (tkanki do przeszczepu pobiera się z powłok brzusznych lub najszerszego mięśnia grzbietu i umieszcza w miejscu usuniętej piersi), zabieg jednoetapowy (pod skórę wszczepia się ekspander - woreczek wypełniony żelem i pusty woreczek, do którego co jakiś czas dostrzykiwany jest roztwór soli fizjologicznej) albo dwuetapowy (pod skórą umieszcza się na jakiś czas ekspander, do którego dostrzykiwany jest roztwór soli fizjologicznej. Po rozciągnięciu skóry usuwa się ekspander, zaś w powstałej "kieszonce" umieszcza się właściwą protezę.

Karmienie

Lekarze zalecają, żeby karmić dziecko piersią przez co najmniej 6 miesięcy. Jest to wskazane ze względu na zdrowie niemowlęcia, ale i matki. Karmienie piersią jest bowiem jednym z elementów chroniących przed rozwojem raka piersi. Z badań przeprowadzonych przez prof. Jana Lubińskiego z PAM wynika, że każdy miesiąc karmienia zmniejsza ryzyko wystąpienia tego nowotworu o blisko 10 procent.

Mammografia

To prześwietlenie piersi małą dawką promieni rentgenowskich. Najpierw jedną, a potem drugą pierś układa się na specjalnej płycie i dociska drugą płytą i prześwietla. Potem zmienia się położenie płyt na pionowe, badaną pierś ustawia się w płaszczyźnie nieco ukośnej). Wynik badania otrzymuje się w postaci zdjęcia na kliszy. Tradycyjna mammografia pozwala na wykrycie guzków, które mają zaledwie 3 mm średnicy. W Polsce kilka ośrodków dysponuje mammografami cyfrowymi. Różnica polega na tym, że obraz gruczołu piersiowego pojawia się nie na kliszy fotograficznej, ale na monitorze. Można go dowolnie powiększać, oglądać pod różnymi kątami i porównywać z wynikami poprzednich badań tego typu (obraz pozostaje w pamięci komputera). Mammografia cyfrowa jest niezwykle precyzyjna - można dzięki niej wykryć zmiany wielkości zaledwie 1 mm.

Lęk

Psycholodzy mówią o tzw. kancerofobii, czyli lęku przed rakiem. W przypadku raka piersi ma ona dwa oblicza - z jednej strony lekceważymy zauważone zmiany, bo "samo przejdzie", bo "lepiej nie ruszać" i zgłaszamy się do lekarza, gdy choroba jest zaawansowana i szanse na życie znikome, a z drugiej strony tak boimy się raka, że żądamy USG, mammografii, rezonansu magnetycznego niemal co tydzień. A jak zachować się zdroworozsądkowo? Otóż, gdy w trakcie samobadania zaobserwujesz jakąś nieprawidłowość (guzek, wyciek z brodawki, zaczerwienienie i owrzodzenie skóry i brodawek, powiększenie podpachowych węzłów chłonnych) - zgłoś się szybko do lekarza. Może to być lekarz pierwszego kontaktu lub onkolog, do którego nie musisz mieć skierowania. Pamiętaj, że w przypadku raka lęk nie jest dobrym doradcą.