Schorzenia kręgosłupa

Margit Kossobudzka, konsultacja dr n. med. Andrzej Sawicki, Centrum Osteoporozy OSTEOMED, Warszawa
20.11.2009 , aktualizacja: 20.11.2009 17:26
A A A Drukuj
Plecy powinny być wyprostowane i oparte o krzesło. Przedramiona wsparte na podłokietnikach, a nadgarstki - na pulpicie

Plecy powinny być wyprostowane i oparte o krzesło. Przedramiona wsparte na podłokietnikach, a nadgarstki - na pulpicie

Kłopoty z bólem krzyża przestały być symbolem nadchodzącej starości. Skarżą się na nie coraz młodsi ludzie, często dwudziestokilkuletni. To wina cywilizacji. Przestaliśmy chodzić, zaczęliśmy siedzieć. A nasz kręgosłup tego nie lubi
Jesteś młody i ogólnie zdrowy. Czasem złapiesz jakąś infekcję, czasem zaboli głowa. Normalka. Tylko te bóle pleców... Ostatnio dokuczają ci coraz częściej. Ból zazwyczaj jest tępy, irytujący. Ale skąd to łamanie w krzyżu, sztywnienie karku? Przecież się nie przedźwigałeś. Siedzisz spokojnie w pracy przez kilka, kilkanaście godzin, stukając w klawiaturę. No właśnie...

Usiądź wygodnie

Współczesny styl życia, gdzie większość czasu spędza się w pracy, w tym ponad osiem godzin dziennie w pozycji siedzącej, powoduje ból pleców u coraz młodszych osób. Łykamy więc proszki przeciwbólowe, smarujemy się maściami i bagatelizujemy sprawę. Do czasu, aż któregoś dnia zaboli nas tak mocno, że dolegliwość zmusi nas do pójścia do lekarza.
Co można zrobić, żeby tego uniknąć?
Po pierwsze: pilnujmy, jak to robimy. Lekarze zgodnie twierdzą, iż jednym z głównych powodów bólów i schorzeń kręgosłupa jest nieprawidłowa postawa w miejscu pracy. W czasie siedzenia siły działające na jeden krążek międzykręgowy (140 kg), potocznie zwany dyskiem, znacznie przewyższają siły działające podczas stania (100 kg), a tym bardziej w czasie leżenia (25 kg). Dlatego siedząc przed komputerem, trzeba przybrać pozycję możliwie jak najbardziej naturalną. A zatem: - stopy powinny być płasko położone na podłodze, lub podparte na wysokość ok. 10 cm, ale zawsze na zmianę co 10--15 min; - plecy wyprostowane, oparte o krzesło, również krzyż podparty poduszką, wałkiem;- przedramiona wsparte na podłokietnikach, a nadgarstki - na pulpicie; - głowa musi być trzymana prosto.
Ważne! Kontrolujmy swoje nawyki, np. zakładanie nogi zawsze na tę samą nogę, podkładanie nogi pod pośladki. Skręcenie miednicy, jakie ma wtedy miejsce, może sprzyjać bocznym skrzywieniom kręgosłupa. Dla utrzymania prawidłowej postawy bardzo ważne jest odpowiednie dopasowanie mebli: E blat pod klawiaturę powinien znajdować się na wysokości ok. 60-75 cm; E blat pod monitor powinien być umieszczony na wysokości 70-90 cm, przy czym różnica mię-dzy blatem klawiatury i monitora nie powinna być mniejsza niż 10 cm; E krzesło powinno mieć regulowaną wysokość siedzenia i oparcie wymodelowane na kształt litery S, odchylone od siedziska pod kątem 120 stopni. Zapewnia to prawidłowe podtrzymywanie dolnej części pleców. Górną odciążają oparcia pod przedramiona.
Ważne! Model krzesła powinien być taki, by wraz z odchylaniem się oparcia nie podnosiło się siedzisko. Powoduje to ucisk na podudzie i ogranicza przepływ krwi. Wiele osób przerzuciło się ostatnio z tradycyjnych krzeseł na specjalne klęczniki wymuszające prostowanie pleców. Lekarze ostrzegają jednak, że bardzo obciążane są wtedy stawy kolanowe, które również ulegają zwyrodnieniu. Powinno się raczej zadbać o krzesło lub fotel, na którym czujemy podparcie w krzyżu.
Równie ważne jak fotel jest łóżko. Idealnym podłożem do spania jest stelaż z twardych desek z położonym na wierzchu materacem. Nie może on być bardzo twardy i powinien dobrze dostosowywać się do krzywizny ciała. Spać powinniśmy na plecach lub na boku - w przypadku bólu pleców można dodatkowo włożyć poduszkę pod kolana lub między nogi. Grubość poduszki nie może być większa ani mniejsza niż grubość ramienia. Dzięki temu głowa i szyja są ułożone w osi ciała.

Popływaj trochę

Na grzbiet składają się 24 kości (kręgi) otoczone krążkami, które pochłaniają siłę wstrząsów (krążki międzykręgowe) np. podczas chodzenia. A także więzadła, ścięgna, łączące mięśnie z kręgami, rdzeń kręgowy, nerwy i mięśnie.
Najczęściej ból odczuwamy w dolnej części pleców zwanej lędźwiową. Tworzy ją pięć kręgów. Na części tej spoczywa cały ciężar górnej partii ciała (plus dodatkowe ciężary dźwigane przez człowieka) i jest ona ciągle poddawana naprężeniom. Nawet niewielkie uszkodzenie którejkolwiek z jej struktur może powodować uciążliwe bóle i dyskomfort. Niezwykle istotną kwestią w codziennej higienie kręgosłupa są ćwiczenia, które pomagają łagodzić dolegliwości. Dużą część z nich można wykonywać, przebywając w pracy - np. siadanie na odwróconym krześle (oparcie z przodu), które wymusza utrzymanie pionowej pozycji kręgosłupa, a jednocześnie odciąża opartą na krześle klatkę piersiową. Jeśli praca albo tryb dnia wymusza długie pozostawanie w pozycji siedzącej, warto również próbować tzw. dynamicznego siedzenia. Polega ono na częstym zmienianiu pozycji, napinaniu podczas siedzenia różnych partii mięśni (pośladków, ud, łydek).
Najlepszą formą aktywności dla kręgosłupa jest regularne pływanie. Szczególnie stylem grzbietowym. Kręgosłup jest wtedy odciążony, napięte od siedzenia mięśnie rozluźniają się, a ruchy kończyn wykonywane podczas płynięcia wzmacniają mięśnie, których nie używaliśmy podczas pracy. Trzeba też zadbać o mięśnie brzucha. To one przeciwdziałają przeciążaniu kręgosłupa i zmniejszają jego podatność na nadmierne wykrzywianie się w odcinku lędźwiowym.
Pływanie żabką nie należy do najzdrowszych. Jest szczególnie szkodliwe dla kręgosłupa w odcinku szyjnym, ponieważ płynąc, podnosimy wysoko głowę i w nienaturalny sposób wyginamy szyję. Tradycyjna żabka powoduje również silnie odchylanie się do tyłu i pogłębianie naturalnej lędźwiowej krzywizny kręgosłupa. Nie powinny tak pływać również osoby, które mają problemy ze stawami biodrowymi lub kolanowymi. Wykonywane ruchy to dla nich niezdrowe obciążenie.
Uwaga! Osoby, które mają skłonność do bólów krzyża czy szyi, a chcą chodzić na siłownię, powinny wykonywać ćwiczenia w pozycji leżącej, w której kręgosłup jest unieruchomiony. W pozycji siedzącej, stojącej lub pochylonej do przodu ćwiczenia powinny być wykonywane bardzo ostrożnie, ponieważ w tych pozycjach odcinek lędźwiowy i szyja są najbardziej obciążone.
Często plecy bolą nas, bo jesteśmy zestresowani. Zdenerwowanie, szczególnie to utrzymujące się przez dłuższy czas, wiąże się ze zwiększeniem napięcia mięśniowego - głównie w okolicach karku - i może być bezpośrednią przyczyną uporczywego bólu. Choć brzmi to banalnie (i często nierealnie), spróbujmy walczyć ze skutkami stresu, np. przez ćwiczenia rozciągające.

Co możemy sami zrobić, gdy zacznie nas boleć?

Przez kilka dni możemy ograniczyć się do zażywania leków przeciwbólowych dostępnych bez recepty. Nie powinniśmy w tym czasie często się pochylać ani dźwigać ciężarów. Od czasu do czasu możemy poleżeć, aby odciążyć kręgosłup. Jeśli odczuwamy silniejszy ból, można na dwa dni położyć się do łóżka, ale dłuższe leżenie będzie miało efekt odwrotny do zamierzonego. W złagodzeniu dolegliwości pomogą też okłady: zimne (worek z kostkami lodu owinięty ścierką lub ręcznikiem) w przypadku stanu zapalnego, gdy ból jest dość ostry, może być pulsujący, zarywający, lub ciepłe (poduszka elektryczna, termofor z ciepłą wodą albo prysznic) do złagodzenia bólu mięśni, np. napięciowego.
W wielu przypadkach bóle pleców są nieszkodliwe i ustępują samoistnie po kilku dniach lub tygodniach. Czasami jednak mogą powodować poważne powikłania, ból korzeniowy lub rwę kulszową w przypadku wypadnięcia dysku. Jeżeli dolegliwości nie chcą ustąpić, musimy iść do lekarza pierwszego kontaktu, który nas zbada i w razie czego skieruje na dodatkowe badania.
W przypadku bólów związanych z przeciążeniem mięśni bardzo korzystna jest gimnastyka i fizykoterapia. Dzięki nim można rozciągać kręgosłup, poprawić ustawienie krążków międzykręgowych oraz rozluźniać wzmożone napięcie mię-śniowe, a w konsekwencji łagodzić bóle. Ćwiczenia powinny być jednak wykonywane pod okiem fachowców mających wykształcenie niezbędne do tego typu pracy (rehabilitanci, lekarze, fizykoterapeuci). Chory nie może sam sobie wybierać zabiegów. Rodzaj wykonywanych ćwiczeń zależy od rozpoznania przyczyny bólów. Jeżeli pacjent rozpoczyna je na własną rękę z pominięciem lekarza i bez rozpoznania, ryzykuje. Źle prowadzone ćwiczenia mogą spowodować wystąpienie groźnych powikłań. Uwaga! W przypadku bólu okolic kręgosłupa szyjnego masaż i inne zabiegi powinni wykonywać TYLKO rehabilitanci z uprawnieniami. Źle wykonane mogą poważnie zaszkodzić!
W Polsce powstaje coraz więcej ośrodków, które specjalizują się w doprowadzaniu przepracowanych kręgosłupów do porządku. Wymusza to rosnąca liczba młodych ludzi cierpiących na takie dolegliwości. Statystyki są przerażające - bóle pleców to jeden z najczęstszych powodów wizyt w gabinetach lekarskich. Schorzeniami kręgosłupa uzasadniana jest ponad połowa wniosków o rentę i co trzecie zwolnienie lekarskie! I nie pociesza to, że podobnie jak w Polsce na bóle pleców narzeka 60 proc. mieszkańców krajów rozwiniętych.
W takich ośrodkach mamy dużą szansę na prawidłową diagnozę. Lekarze na podstawie stanu chorego, zaawansowania zmian, wyniku badania ortopedycznego i różnych testów sugerują, na czym należy się skupić podczas zabiegów . Już sam wygląd sylwetki pacjenta, zachowanie się podczas wchodzenia na salę ćwiczeń, sposób radzenia sobie ze zdejmowaniem obuwia i odzieży pozwalają fachowcom ocenić nasze możliwości. W niektórych ośrodkach są organizowane specjalne turnusy rehabilitacyjne trwające zazwyczaj tydzień lub dwa tygodnie. Jeśli nasz kręgosłup się "zbuntował", warto skorzystać z leczniczego wyjazdu. Po takim pobycie nie tylko poczujemy się lepiej, ale też - co nie mniej ważne - nauczymy się, jak samemu zajmować się swoim ciałem, żeby było zdrowe.

Niebezpieczne obcasy

U kobiet bóle pleców mogą wynikać z chodzenia na wysokich obcasach. Uniesiona stopa powoduje, że ścięgno Achillesa ulega skróceniu, a po pewnym czasie stałemu przykurczowi. Z jednej strony utrudnia to prostowanie stopy, a z drugiej wysokie obcasy powodują, że ciężar całego ciała przesuwa się ku przodowi, przez co pogłębia się naturalne wygięcie kręgosłupa w odcinku lędźwiowym. Główny nacisk jest skierowany nie na trzony kręgów, które są do tego przystosowane, ale na stawy międzykręgowe, co powoduje ich przeciążenie i podrażnienie zakończeń nerwowych. Noszenie bardzo wysokich obcasów, najpierw powoduje kłopoty z prostowaniem stopy, a następnie bóle kręgosłupa. Co wtedy? Powinno się zrezygnować z chodzenia w szpilkach. Nie od razu, ale stopniowo przechodzić na coraz bardziej płaskie buty, tak aby stopa miała czas wrócić do normy.

Kiedy trzeba iść do lekarza

- bóle występują często bez wyraźnej przyczyny;

- bóle są bardzo silne;

-silnemu bólowi pleców towarzyszy gorączka lub dreszcze;

- występują objawy niedowładu lub kłopoty z oddawaniem moczu bądź kału;

- bóle lub obrzęk pojawiają się w okolicach innych stawów;

- bóle nie znikają po kilku dniach samodzielnego leczenia.

  • 3
  • Schorzenia kręgosłupa andzia_mandzia 24.04.11, 00:57

    taa to prawda, plecy siadają bardzo szybko, mój krakowski ortopeda Rafał dał mi wyraźnie do zrozumienia, że dbanie o niego to podstawa- bez tego ani rusz! nie ma takiej opcji. »

Zapytaj eksperta

dr n. med. Maciej Kierzkiewicz

Gastrolog radzi

Emilia Gnybek-Ciosek

Skuteczne odchudzanie

Agnieszka Iwaszkiewicz

Życie rodzinne

Katarzyna Albrecht-Stanisławska

Zdrowie małego dziecka

Michał Lew-Starowicz

Problemy seksualne

Anna Englisz i Katarzyna Faliszewska

Zdrowa dieta

Zadaj pytanie ekspertowi