Zdrowie przy nadziei

Jak dbać o siebie i dziecko w ciąży? Stan odmienny nie oznacza, że twój styl życia musi się diametralnie zmienić. Wystarczy, jeśli porzucisz szkodliwe nawyki. A najlepiej, jeśli nie powrócisz do nich również po rozwiązaniu
Jestem tym, co jem.

A tym razem nie tylko ty, ale również twoje dziecko. Sposób odżywiania matki wpływa nie tylko na rozwój fizyczny maleństwa, ale również na jego rozwój umysłowy. Jak powinna wyglądać prawidłowa dieta? Przede wszystkim zapomnij o haśle: jem za dwoje. Energetyczne potrzeby kobiet w ciąży wzrastają zaledwie o blisko 300 kcal na dobę, a to odpowiednik tylko jednego, niewielkiego posiłku. Zamiast dwa razy więcej lepiej jeść dwa razy lepiej; unikać słodyczy, surowego mięsa (grozi zakażeniami, np. toksoplazmozą, listeriozą), produktów z niepasteryzowanego mleka (ser pleśniowy), produktów wędzonych (zawierają rakotwórcze nitrozaminy). Nie odmawiaj sobie nabiału będącego dobrym źródłem wapnia oraz ryb, które zawierają kwasy tłuszczowe omega-3. By nie obciążać nerek, trzeba dużo pić; najlepiej niegazowanej wody źródlanej. To szczególnie ważne w pierwszym trymestrze, kiedy poranne nudności i wymioty mogą doprowadzić do odwodnienia. A przede wszystkim pożegnaj się z używkami - rzuć palenie, odstaw alkohol, ogranicz picie kawy i herbaty.

Piękna w pięknym stanie.

Szybszy przepływ krwi powoduje, że skóra przyszłych mam staje się promienna, wygładzają się zmarszczki. Wysoki poziom estrogenów poprawia stan włosów i paznokci. Jeśli chcesz - możesz farbować włosy, ale powiedz fryzjerowi, że jesteś w ciąży, a on dobierze łagodne preparaty z atestem. Gdy odwiedzasz kosmetyczkę, pamiętaj, że niewskazane są zabiegi z użyciem prądów galwanicznych i okładów rozgrzewających. Unikaj ekspozycji na ostre słońce i nie korzystaj z solarium - skóra w tym okresie jest wyjątkowo podatna na powstawanie plam i przebarwień. Poświęć trochę uwagi stopom - pod koniec ciąży są szczególnie obciążone i łatwo się męczą. Ukojenie przyniosą wieczorne masaże i moczenie w letniej wodzie z dodatkiem specjalnych soli do kąpieli. Pełne piersi i okrągły brzuszek dodają przyszłym mamom seksapilu - nie warto za wszelką cenę próbować ukryć się pod narzutkami przypominającymi namiot. Eksponuj piękny biust, ale zadbaj o wygodny stanik - piersi mogą stać się nawet o 400 g cięższe. Ubranie powinno być lekkie, przewiewne i najlepiej z naturalnych tkanin. Kluczowe są buty - wygodne i na płaskim obcasie zapobiegną przeciążeniom kręgosłupa i sprzyjają lepszemu krążeniu.

Dzieci - tylko nie teraz.

Choć małe dzieci u przyszłych mam wywołują uczucia rozczulenia, w tym akurat wyjątkowym okresie lepiej... trzymaj się od maluchów z daleka - bywają one źródłem groźnych dla ciężarnej wirusów: różyczki, cytomegalii czy ospy. Jeśli już dopadła cię infekcja, nie lecz się na własną rękę. Niektóre popularne i uważane powszechnie za mało szkodliwe leki - np. aspiryna - mogą być przyczyną wystąpienia zaburzeń rozwojowych u dziecka. To nie oznacza, że dla ciężarnych nie ma żadnego lekarstwa - olbrzymia gama środków farmaceutycznych została pod tym kątem dokładnie przebadana i uznana za bezpieczne (np. zamiast aspiryny polecany jest paracetamol). Ważna jest dbałość o higienę ciała, a w szczególności jamy ustnej - pod wpływem hormonów zmienia się pH śliny i zwiększa jej lepkość, co może nasilać stany zapalne dziąseł, przyzębia i zwiększać ryzyko próchnicy.

Ciężarna, ale nie ociężała.

Jeśli ciąża przebiega prawidłowo - nie ograniczaj aktywności ruchowej i nie rezygnuj z ulubionego sportu. Oczywiście w granicach rozsądku - w stanie odmiennym nie jest polecana jazda konna, podnoszenie ciężarów czy nurkowanie. Godne polecenia natomiast jest pływanie - wzmacnia mięśnie, nie obciążając stawów, i znakomicie rozluźnia. Dwa-trzy razy dziennie warto poświęcić kwadrans na ćwiczenia ze szkoły rodzenia. Ten wysiłek się opłaci - elastyczne mięśnie pozwolą ci łatwiej przejść przez trudy porodu.

Zwolnij!

Staraj się wypocząć i cieszyć się swoim stanem. Dziecko słyszy to, co ty, odczuwa też twoje napięcie. Wie, kiedy jesteś rozluźniona i kiedy twoje serce bije niespokojnie. Również w pracy nie staraj się być niezastąpiona za wszelką cenę. Pamiętaj, że polskie prawo zapewnia kobiecie w tym okresie szczególną ochronę. Pracodawca jest zobligowany do zmiany zakresu obowiązków lub stanowiska pracy, by uchronić ciężarną przed czynnikami szkodliwymi (substancje toksyczne, promieniowanie etc). Uwaga: te zmiany nie mogą spowodować obniżenia wynagrodzenia. Korzystającym ze zwolnień lekarskich w okresie ciąży przysługuje 100-procentowy zasiłek chorobowy niezależnie od czasu trwania niezdolności do pracy. Z kobietą ciężarną nie może być jednostronnie rozwiązana umowa o pracę.

Zanim wkroczycie w okres bezsennych nocy i pieluszek, zaplanujcie sobie choćby krótki urlop we dwoje. Przez następnych kilka lat możecie nie mieć na to okazji. Najlepsza pora na wyjazd to okres między 18. a 24. tygodniem. Niedyspozycje pierwszych miesięcy minęły, a brzuszek nie jest jeszcze tak duży, by utrudniał każdy ruch. Nie ma przeciwwskazań do lotu samolotem, choć niektóre linie mogą wymagać przed wejściem na pokład dodatkowego zaświadczenia od lekarza - warto zawsze się upewnić, jakie dokładnie dokumenty będą potrzebne.

Kochajcie się.

Współżycie podczas ciąży jest zdrowe i bezpieczne (o ile lekarz nie stwierdzi inaczej, np. jeśli ciąża jest z jakichś względów zagrożona). Kobiety mają często większą ochotę na seks - działanie hormonów uwrażliwia ciało na dotyk, a reakcje seksualne wzmaga to, że dopływ krwi w okolice narządów płciowych jest podczas ciąży zwiększony. Korzystajcie z okazji, bo przez pierwsze tygodnie po porodzie nie będziecie mieli na to ochoty ani sił.

Uwaga: w 38.-39. tygodniu seks może sprowokować początek porodu. To działanie zawartej w spermie prostaglandyny.

Co zrobić z ulubionym kotem?

Toksoplazmozę - chorobę przenoszoną przez koty - wywołuje pierwotniak, a człowiek zaraża się przez połknięcie oocyst wydalonych z kałem zwierzęcia. Mogą one występować w glebie, warzywach, owocach, surowym i niedogotowanym mięsie (zjedzenie surowego mięsa jest odpowiedzialne za ponad 90 proc. zachorowań). Toksoplazmoza ma dość łagodny przebieg, jej objawy przypominają przeziębienie i zwykle przechorowujemy ją, nie zdając sobie z tego sprawy. Jest jednak groźna dla nienarodzonego dziecka. Dzieje się tak, gdy ciężarna zaraziła się po raz pierwszy, akurat będąc w ciąży, i nie wytworzyła jeszcze odporności. Nie jest to częsty przypadek, bo większość z nas jest już na toksoplazmozę odporna. By zbadać poziom przeciwciał i wykluczyć ewentualne zachorowanie, należy oznaczyć ich poziom (patrz ramka: zanim zajdziesz w ciążę). Tym kobietom, które odporności nie mają, pozostaje skrupulatne przestrzeganie zasad higieny, mycie rąk po kontakcie ze zwierzakiem, zrzucenie na kogoś z domowników czyszczenia kociej toalety i powtarzanie kontroli poziomu przeciwciał przez okres ciąży co dwa-trzy miesiące.

Kontrola lekarska.

Podczas ciąży kobiecie przysługuje nadzwyczajna opieka lekarska. Standardowo wizyty u lekarza przewidziane są raz na miesiąc, poczynając od - najpóźniej - 10. tygodnia ciąży, ale jeśli dzieje się coś niepokojącego, trzeba skontaktować się z ginekologiem natychmiast, nie czekając na termin kolejnej wizyty. Podczas pierwszych odwiedzin lekarz założy kartę ciąży, przeprowadzi wywiad dotyczący przebytych chorób, pobierze wymaz z pochwy do badań bakteriologicznych, skontroluje ciśnienie, wagę i wzrost pacjentki, zrobi cytologię i skieruje na badanie krwi i moczu. Ponadto na początku ciąży należy spodziewać się skierowania na oznaczenie grupy krwi, badania serologiczne, badanie poziomu glukozy i badanie na obecność żółtaczki zakaźnej typu B. Od 12.-14. tygodnia podczas comiesięcznej wizyty lekarz oceni czynność serca płodu, skontroluje naszą wagę i ciśnienie krwi. Trzykrotnie (jeśli nie ma dodatkowych wskazań) wykonuje się badanie USG: ok. 18. tygodnia, około 32. tygodnia i w 38. tygodniu. Trzykrotnie też ciężarna jest kierowana na badania krwi, a pod koniec ciąży na badanie kardiotokograficzne. Szczegółowy spis zalecanych i dodatkowych badań dostępny jest na stronie http://twoja-ciaza.com.pl/badania.php

Jestem czy nie jestem?

Sprawdź dostępnym testem. Test z apteki niemal na pewno wykryje ciążę w terminie przewidywanej miesiączki, choć niekiedy można uzyskać wynik pozytywny już po sześciu dniach od zapłodnienia. Można też wykonać nieco pewniejszy test laboratoryjny określający poziom hormonów ciążowych we krwi. Żadnych wątpliwości nie pozostawi USG wykonane w szóstym tygodniu ciąży (dwa tygodnie po terminie spodziewanej miesiączki), choć warto poczekać z tym badaniem do siódmego tygodnia - wówczas na monitorze będzie już można obserwować bicie serca malucha.

Polecane strony internetowe:

http://www.womenshealthcaretopics.com/pregnancy_week_by_week.htm - znakomity kalendarz i zbiór artykułów wyjaśniających najróżniejsze nurtujące kobiety ciężarne problemy - ułożone alfabetycznie - od aft i alkoholu po jogę. Niestety - tylko w języku angielskim.

http://viggo.pl/ciaza-i-polog/ - zabawne i przydatne kalkulatory ciążowe

http://www.edziecko.pl/ciaza_i_porod/0,79337.html - indywidualny kalendarz ciąży

http://www.ebrzuszek.pl/ - kalendarz ciążowy ze znakomitymi zdjęciami dokumentującymi rozwój maluszka. Tu dowiesz się też, jak najlepiej spędzić BabyMoon i jak urządzić BabyShower.

Więcej o: