Soczewki zamiast okularów

Wkładane do oka soczewki to nie tylko alternatywa dla okularów stosowana do korygowania klasycznych wad wzroku. To także sposób na walkę z plagą naszych czasów - zaćmą.


O soczewkach kontaktowych przyzwyczailiśmy się myśleć jako o alternatywie dla okularów. I tak właśnie w zdecydowanej większości przypadków jest. Wiele osób nie lubi swojego widoku w okularach lub przeszkadzają im one w codziennej aktywności, np. w uprawianiu sportów.



Z drugiej strony osoby, które nie mogą przyzwyczaić się do codziennego wkładania i wyjmowania soczewek (oczywiście są też soczewki, które można nosić przez dłuższy czas). Warto zawsze porozmawiać z okulistą, poinformować go, np. jaki tryb życia prowadzimy, czy chcemy z soczewek korzystać na stałe, czy okresowo. Lekarz powinien nam wtedy wyjaśnić, jaki typ soczewek będzie dla nas najlepszy, jak z nich korzystać i w jaki sposób nam pomogą.

Jeżeli chodzi o wiek, w którym można zacząć stosować soczewki kontaktowe, większość specjalistów uważa, że jest to 16 lat.

Istnieje wiele rodzajów soczewek. Najczęściej dzieli się je na miękkie i twarde. Można też je rozróżniać ze względu na wadę, którą leczą, jak i na długość noszenia: jednodniowe, dwutygodniowe, kwartalne itd.

W jakich wadach soczewki stosowane są jako alternatywa okularów?

Pierwsza czwórka do korekty

Można nimi skorygować wszystkie z najczęściej rozpoznawanych dziś wad wzroku.

Na pierwszym miejscu wymienia się krótkowzroczność. W większości przypadków wada ta ma podłoże genetyczne, jednak ostatnio coraz więcej mówi się o tym, że oprócz genów pewną rolę w powstawaniu wady mogą odgrywać czynniki związane ze środowiskiem, w którym żyjemy, np. spędzanie wielu godzin przed ekranem komputera lub telewizora.

Jak sama nazwa wskazuje, krótkowzroczność (inaczej myopia - z grec. "mrużyć") oznacza, że dana osoba wyraźnie widzi na krótkie odległości, natomiast znacznie gorzej postrzega obiekty znajdujące się dalej.

W krótkowzroczności wpadające do oka promienie świetlne skupiają się przed siatkówką zamiast na niej. Wada ta pojawia się najczęściej w pierwszych dwudziestu latach życia, z reguły w wieku szkolnym.

Leczenie polega na takim dobraniu soczewek (minusów) by punkt, w którym skupiają się promienie świetlne, przemieścił się do tyłu.

Z kolei w nadwzroczności, zwanej inaczej dalekowzrocznością, sytuacja jest odwrotna - promienie świetlne skupiają się wyraźnie za daleko. Wada ta zwykle objawia się już w dzieciństwie, choć może - nawet przez wiele lat - przetrwać w formie utajonej. Dalekowzroczność koryguje się za pomocą soczewek wypukłych (ze znakiem plus). Ich zadanie polega na tym, by promienie świetlne krzyżowały się bliżej - na siatkówce, a nie za nią.

Trzecią wadą jest astygmatyzm, zwany też niezbornością. Spowodowany jest przez nieregularne ukształtowanie (nieprawidłową krzywiznę) rogówki, skutkiem czego jest tworzenie się na siatkówce nieostrego obrazu.

Korekcja astygmatyzmu polega na dobraniu odpowiednich soczewek, tzw. cylindrycznych. Przez długi czas krążyły opinie, że tej wady nie można czy nie powinno się korygować za pomocą soczewek kontaktowych. Dziś zdecydowana większość ekspertów odrzuca te poglądy i zaleca stosowanie soczewek kontaktowych przez osoby z astygmatyzmem.

Kolejna wada to prezbiopia, czyli starczowzroczność. Pierwsze objawy - z reguły kłopoty podczas czytania - pojawiają się po ukończeniu 40. roku życia. W miarę upływu lat soczewka oka stopniowo traci zdolności do zmieniania kształtu. Powoduje to osłabienie ogniskowania, a co za tym idzie, widzenia na bliskie odległości.

W starczowzroczności korekcja widzenia do bliży zakłóca widzenie do dali. Lekarz może więc zalecić pacjentowi korzystanie z soczewek progresywnych. Ich moc zmienia się w zależności od tego, z jakiej części soczewki oko korzysta. Przy patrzeniu na przedmioty w dużej odległości oczy korzystają z górnej części, która zapewnia dobre widzenie dali. Przy patrzeniu na bliskie obiekty wzrok skierowany jest na dolną część soczewki, która gwarantuje ostre widzenie bliży. Obydwa obszary stopniowo przechodzą jeden w drugi.

Uwaga na zaćmę

Zaćma, zwana też kataraktą, to jedna z najpowszechniejszych chorób oczu. Szacuje się, że w Polsce cierpi na nią ok. 800 tys. osób.

Zaćma to zmętnienie soczewki, które w konsekwencji prowadzi do ślepoty. Szczególnie często dotyka osób starszych. Choroba znacząco obniża jakość życia. Niestety, większość osób lekceważy pierwsze objawy - na początku lekko zamglony obraz, rozmazane kontury i pogorszenie widzenia barw.

Od ponad 2 tys. lat lekarze i szamani próbowali leczyć tę chorobę. Pierwszą metodą był zabieg zepchnięcia soczewki w głąb gałki ocznej. Dopiero na przełomie XVI i XVII wieku Jacques Daviel zrewolucjonizował ten obszar okulistyki, upowszechniając metodę wewnątrztorebkową. Polega ona na wydobyciu zmętniałej soczewki na zewnątrz oka za pomocą pincety lub pętli. Pacjenci po przeprowadzeniu tego zabiegu musieli używać okularów. Ich układowi optycznemu brakowało +10 dioptrii do dali i +13 dioptrii do czytania.

Polacy także mają swój wkład w rozwój światowej okulistyki. W latach 60. ubiegłego wieku prof. Tadeusz Krwawicz najpierw zamrażał zmętniałe tkanki, a potem je usuwał. Przełomowym wydarzeniem było jednak wykorzystanie metody zewnątrztorebkowego leczenia zaćmy poprzez rozdrobnienie zmętniałej soczewki, wydobycie jej z oka z pozostawieniem w oku torebki soczewkowej i wszczepienie do niej sztucznej plastikowej soczewki. Technika ta, opracowana we Francji, zrewolucjonizowała tę dziedzinę okulistyki. Jej udoskonalana przez parę dekad wersja jest stosowana po dziś dzień.

Obecnie zaćmę usuwa się metodą fakoemulsyfikacji polegającą na rozbijaniu zmętniałej soczewki ultradźwiękami. Rozbitą soczewkę usuwa się i zastępuje sztucznym implantem. Operacja jest prosta, przeprowadza się ją w trybie ambulatoryjnym pod miejscowym znieczuleniem, a pacjent zwykle jeszcze tego samego dnia może wrócić do domu. Zabieg może być przeprowadzony na każdym etapie rozwoju zaćmy, dlatego nie warto czekać do momentu całkowitej utraty wzroku.

W toku operacji pacjentowi wszczepiany jest jeden z dwóch rodzajów soczewek: jedno - lub wieloogniskowe. Soczewki jednoogniskowe, poza usunięciem zaćmy, zapewniają dobrą jakość widzenia do dali. Do bliży konieczne jest jednak noszenie okularów korekcyjnych. Z kolei soczewki zaawansowane technologicznie wszczepiane podczas zabiegu poprawiają widzenie w całym spektrum - zarówno do dali, jak i bliży - i umożliwiają przy okazji korekcję innych wad wzroku.

Zadbaj o oczy przy komputerze

Oto kilka porad, które pomogą zmniejszyć ryzyko kłopotów ze wzrokiem u osób korzystających z komputera:

- zadbaj, by światło do pracy było rozproszone, a nie punktowe,

- odległość twarzy od monitora powinna wynosić około 60 cm,

- górna krawędź ekranu powinna znajdować się poniżej poziomu oczu,

- monitor powinien stać w cieniu,

- w miejscu pracy ustaw nawilżacz powietrza lub miseczkę z wodą,

- co jakiś czas otwórz okno i przewietrz pomieszczenie, w którym pracujesz,

- po każdej godzinie pracy zrób sobie kilkuminutową przerwę,

- wieczorem możesz nałożyć na powieki ciepły kompres z naparu z herbaty, ziela świetlika czy rumianku.

Zainteresuj się oczami dziecka

Pojawienie się i utrzymywanie przez dłuższy czas któregokolwiek z wymienionych problemów powinno skłonić rodziców do wizyty w gabinecie okulistycznym:

- częste mrużenie oczu,

- gubienie miejsca czytania,

- zbyt bliskie siadanie przed telewizorem lub trzymanie książki blisko oczu podczas czytania,

- przechylanie głowy, żeby lepiej widzieć,

- częste pocieranie oczu,

- nadmierna wrażliwość na światło,

- nadmierne łzawienie,

- przymykanie jednego oka w czasie oglądania telewizji lub czytania,

- narzekanie na częste bóle głowy i oczu,

- unikanie czynności związanych z bliżą, jak zadania domowe czy czytanie,

- unikanie czynności związanych z dalą, jak np. gry zespołowe,

- unikanie pracy czy gier na komputerze, ponieważ "rani oczy",

- pogorszenie się stopni w szkole.

W dniach 11- 14 października 2012 roku gabinety okulistyczne będące partnerami programu "Dobry wzrok na całe życie" będą przeprowadzać bezpłatne wstępne badanie wzroku. Sprawdź, który z nich znajduje się najbliżej twojego miejsca zamieszkania na www.acuvue.pl/dobrywzroknacalezycie