Hormony nadnerczy

kaole
10.07.2012 , aktualizacja: 08.08.2014 12:28
A A A Drukuj
Jednym z wytwarzanych przez nadnercza hormonów jest kortyzol, czyli hormon stresu

Jednym z wytwarzanych przez nadnercza hormonów jest kortyzol, czyli hormon stresu (Shutterstock)

Nadnercza to mały, ale bardzo ważny gruczoł. Wytwarzane przez niego hormony decydują o właściwej gospodarce wodnej organizmu oraz wpływają na nasze emocje.
Dołącz do Zdrowia na Facebooku!

Hormony nadnerczy wpływają nie tylko na metabolizm czy poziom sodu i potasu w organizmie. Bez ich udziału niemożliwy byłby rozwój niektórych cech płciowych. Mają działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne.

Nadnercza (gruczoły nadnerczy) są parzystym gruczołem wydzielania wewnętrznego, umiejscowionym zaotrzewnowo, nad nerkami. Waga gruczołu nie przekracza 10-18 gramów. Nadnercza zbudowane są z dwóch elementów - kory i rdzenia.

Pierwszy z nich stanowi ok. 80-90 proc. całego gruczołu i złożony jest z trzech warstw: kłębkowatej, pasmowatej, siatkowatej. Kora odpowiada za "produkcję" trzech rodzajów hormonów:

- glikokortykoidy (np. kortyzol)

- mineralokortykoidy (aldosteron)

- hormony płciowe (w niewielkiej ilości, przede wszystkim androgeny, czyli testosteron i androsteron; odpowiadają one za prawidłowy rozwój męskich cech płciowych)

Rdzeń odpowiada za wytwarzanie katecholaminy, w tym adrenaliny. Ten ostatni hormon jest wydzielany nieustannie w bardzo małych ilościach. Dopiero pod wpływem silnych emocji np. strachu lub gniewu jego stężenie we krwi wzrasta.

Podstawowym zadaniem hormonów wytwarzanych przez nadnercza jest regulacja i utrzymanie równowagi wodno-mineralnej. Dodatkowo łagodzą dolegliwości długotrwałego stresu oraz podnoszą stężenie glukozy we krwi.

Rdzeń w niedużych ilościach wytwarza również dopaminę oraz noradrenalinę.

To, co najlepsze w nadnerczach - kora

Wydzielane przez nadnercza hormony pełnią w organizmie człowieka szczególne zadania. To, one odpowiadają za zdenerwowanie czy gniew. Do najważniejszych wydzielanych przez nie substancji należy kortyzol oraz adrenalina.

Kortyzol, czyli hormon stresu, to naturalny związek chemiczny zaliczany do naturalnych hormonów steroidowych. Charakteryzuje się tzw. dobowym rytmem wydzielania, dlatego jego stężenie jest najwyższe o godzinie 8 rano, a najniższe ok. północy. Kortyzol, w przeciwieństwie do innych hormonów steroidowych, ma wpływ na poziom glukozy we krwi. Odpowiada za jej wzrost np. w stresujących momentach. Dodatkowo ma właściwości przeciwzapalne (bardzo często wchodzi w skład silnych leków przeciwzapalnych) oraz zatrzymuje sól w organizmie. Uwalnia aminokwasy, przyspiesza glukoneogenezę ("przemianę" niecukrowych substancji w glukozę), zmniejsza zużycie glukozy przez mięśnie szkieletowe oraz przyspiesza rozkład kwasów tłuszczowych.

Aldosteron reguluje i utrzymuje właściwy poziom wody oraz soli mineralnych w organizmie. Oddziałuje na kanaliki nerkowe zwiększając wchłanianie soli sodowych i ogranicza ich wydalanie wraz z moczem. Decyduje również o jego składzie. Zmniejsza ilość przepływającej przez nerki krwi, a tym samym spada ilość wydalanego moczu . Wpływa również na procesy transportowe w nerkach .

To, co najlepsze w nadnerczach - rdzeń

Katecholaminy to grupa hormonów wytwarzanych przez rdzeń nadnerczy. Najistotniejsze dla prawidłowego funkcjonowania organizmu są trzy z nich adrenalina, dopamina i noradrenalina.

Adrenalina, inaczej epinefryna odpowiada przede wszystkim za reakcję organizmu na stres czy zagrożenie. Przyśpiesza bicie serca (poprawia także jego pojemność minutową i w niewielkim stopniu rozszerza naczynia wieńcowe), zwiększa ciśnienie krwi, rozszerza źrenice oraz oskrzela (ułatwia i przyspiesza oddychanie). Dodatkowo adrenalina reguluje poziom glukozy we krwi oraz hamuje perystaltykę jelit. Podawana jest w czasie reanimacji oraz przy wstrząsach anafilaktycznych. Dopamina - wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu ruchu (jej niedobór występuje m.in. u chorych na Parkinsona), odpowiada za emocje oraz reguluje stężenie innych hormonów (przede wszystkim prolaktyny). Dzięki niej podnosi się ciśnienie tętnicze oraz siła skurczu mięśnia sercowego. Ta funkcja dopaminy wykorzystywana jest w leczeniu wstrząsów septycznych, kardiogennych oraz pourazowych.

Noradrenalina - ma działanie podobne do adrenaliny, wytwarza go zarówno rdzeń nadnerczy i jądro pnia mózgu. Hormon silnie oddziałuje na układ krążenia, powoduje wzrost ciśnienia tętniczego rozkurczowego oraz skurczowego. Wpływa na nerwy współczulne w jelitach dzięki czemu obniża napięcie toniczne oraz tzw. ruchy robaczkowe.

Czytaj także:

Przełom nadnerczowy

Hormon adrenokortykotropowy (ACTH)

Gamma - glutamylotransferaza (GGTP)

Zobacz także

Zobacz więcej na temat:

  • 7
  • 7
Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Zapytaj eksperta

dr n. med. Maciej Kierzkiewicz

Gastrolog radzi

Emilia Gnybek-Ciosek

Skuteczne odchudzanie

Agnieszka Iwaszkiewicz

Życie rodzinne

Katarzyna Albrecht-Stanisławska

Zdrowie małego dziecka

Michał Lew-Starowicz

Problemy seksualne

Anna Englisz i Katarzyna Faliszewska

Zdrowa dieta