Żołądek: kapryśna sakiewka pełna kwasu

Eliza Dolecka
17.10.2013 , aktualizacja: 17.10.2013 14:23
A A A Drukuj
Ilustracja obrazująca kształt i położenie żołądka ma jedynie charakter orientacyjny, bowiem żołądek zmiennym jest

Ilustracja obrazująca kształt i położenie żołądka ma jedynie charakter orientacyjny, bowiem żołądek zmiennym jest (Shutterstock)

Może zmieniać kształt, położenie i pojemność. Wysyła mylące sygnały, gdy choruje. Nie lubi wielu potraw i używek. Żołądek wymaga troski przez całe życie, sprowadza na nas kłopoty, a wcale nie jest tak ważny, jak się powszechnie sądzi.
Bez żołądka można żyć. Owszem, nie jest to sytuacja komfortowa (trzeba między innymi zrezygnować z alkoholu, kawy, dbać o odpowiednią ilość białka w diecie i ograniczyć niektóre tłuszcze oraz cukry), ale możliwa.

Świadczy o tym bezspornie niezła kondycja wielu osób, które nawet przed kilkudziesięcioma laty przeszły zabieg całkowitego usunięcia tego narządu. Są na diecie, pod osłoną leków, ale bez przeszczepu, gdyż w przypadku utraty żołądka nie jest on konieczny.

Dla porównania przy nieodwracalnych, ciężkich zmianach, w takich narządach jak serce, ale i wątroba czy nerki, to niemożliwe.

Wprawdzie gdy nie pracują nerki, możliwe jest dializowanie i odłożenie przeszczepu na dłuższy czas, ale w końcu i to nie wystarcza, a konsekwencje dla zdrowia, gdy brak naturalnego filtra, są nieporównywalnie większe, niż właśnie utrata żołądka.

Szczęśliwie, dzisiaj pełna resekcja żołądka to już prawdziwa rzadkość. Wiele problemów rozwiązała farmakologia i odkrycia naukowe, pozwalające we właściwy sposób leczyć choroby, które kiedyś doprowadzały do całkowitego zniszczenia tego narządu. Niezwykle istotne okazało się ustalenie roli bakterii Helicobacter pylorii w powstawaniu wrzodów żołądka i zmian nowotworowych ( więcej na ten temat ). Resekcja jest jednak możliwa i nie oznacza ciężkiego kalectwa, jeśli nie dojdzie do powikłań lub zaostrzenia schorzeń współistniejących.

To nieprawda, jak się czasem sądzi, że bez żołądka nie ma mowy o trawieniu pokarmów. Pod tym względem zdecydowanie groźniejsze są choćby choroby jelit, które realnie umożliwiają trawienie i wchłanianie składników odżywczych. W przypadku silnego i trwałego upośledzenia ich funkcji możliwe jest jedynie przeżycie chorego dzięki żywieniu pozajelitowym, czyli systematycznym przyjmowaniu kroplówek ( więcej na ten temat ).

Dołącz do Zdrowia na Facebooku!

Od ust do jelit

W żołądku trawione są białka, ale tylko wstępnie, w bardzo niewielkim stopniu tłuszcze (realnie to przygotowywanie do procesu trawienia), a cukry wcale (te są częściowo przerabiane w jamie ustnej, za pomocą śliny). Podstawowe zadania żołądka to dalsze rozdrobnienie pokarmu (także w znacznej mierze jest już przeprowadzone w jamie ustnej), wyjaławianie go z wszelkich mikrobów (z pomocą kwasu solnego), wspomniane trawienie i transport pokarmu do dalszej, intensywnej obróbki w dwunastnicy i jelitach.

Układ pokarmowy to bardzo złożony system, który sprawnie pracuje wtedy, gdy wszystko gra w wielu narządach: wątrobie, niedocenianej trzustce , jelitach, dwunastnicy, przewodzie pokarmowym i oczywiście żołądku, ale jego powszechnie uznana rola lidera to jednak przesada. Mówimy często o "dolegliwościach żołądkowych". Gdy coś nas w brzuchu boli, niemal zawsze twierdzimy, że to problem "żołądkowy". Fakt, kapryśny żołądek chętnie się odzywa i buntuje z powodu niewłaściwej diety czy zatrucia. Pokarm cofa się z niego po spożyciu nadmiaru alkoholu czy nawet przy banalnych infekcjach. Jest bowiem wrażliwy i pełni rolę strażnika przed toksynami. Nie jest wszakże samodzielnym graczem. A ból brzucha może mieć dziesiątki przyczyn ( więcej na ten temat ).

Jak to właściwie działa?

Żołądek wypełnia funkcje chemiczne i mechaniczne. Po przyjęciu pokarmu z przełyku to czynność skurczowa żołądka umożliwia właściwe wymieszanie (ruchy perystaltyczne obracają go niczym wirówka), rozdrobnienie, a wreszcie przesuwanie niewielkich porcji treści pokarmowej do jelita cienkiego. Pokarm w żołądku zostaje rozbity na miazgę pokarmową i przesycony sokiem żołądkowym.

Skąd bierze się odpowiednia ilość soku? Gdy jemy, do mózgu trafia przekaz o konieczności zwiększenia produkcji. Na jego polecenie do pracy biorą się gruczoły znajdujące się w błonie śluzowej, wyściełającej żołądek. Wytwarzają one pepsynogen, nieczynny enzym trawienny, i kwas solny. Pod wpływem kwasu pepsynogen zmienia się w pepsynę i mamy już główne składniki soku żołądkowego.

Kwas solny, poza aktywacją pepsyny, odpowiedzialnej za częściowe trawienie białek, zapewnia żołądkowi kwaśny odczyn i zwalcza drobnoustroje. Kolejny składnik soku żołądkowego enzym Podpuszczka (podobnie jak pepsynogen reagująca na kwas solny) też trawi białka, ale tylko mleka, a enzym lipaza rozpoczyna trawienie tłuszczów.

Niezwykle ważną, ochronną rolę pełni śluz pokrywający ściany żołądka. Ma tylko ok. milimetra grubości, a chroni żołądek przed samostrawieniem, przed kwasem solnym, niekorzystnymi czynnikami mechanicznymi, chemicznymi, termicznymi, a także biologicznymi (również jak kwas solny, chociaż na zupełnie innych zasadach, jest bakteriobójczy).

Gdy czasem ta bariera zawodzi, kwas solny niszczy śluzówkę, a nawet przebija całą ścianę żołądka, tworząc wrzód żołądka ( więcej na temat wrzodów żołądka ).Od góry żołądek jest połączony z przełykiem tzw. wpustem. Jest on silnie umięśniony i jeśli sprawnie działa, nie pozwala treści pokarmowej cofać się do przełyku.

Analogiczne połączenie, ale od dołu, czyli żołądka z dwunastnicą, to odźwiernik. On także ma gwarantować przemieszczanie się pokarmu tylko w jednym kierunku.

Zewnętrzna część ścian żołądka zbudowana jest z błony surowiczej, następna warstwa to mięśniówka. Wewnętrznie żołądek pokrywa błona śluzowa, która chroni ten narząd przed niebezpiecznym działaniem soków trawiennych.

Rośnie i rośnie

Przeciętny żołądek ma ok. 25-30 cm długości. Średnia pojemność żołądka u dorosłego człowieka to ok. 1000-1500 ml, ale w skrajnych wypadkach może on mieścić nawet do trzech litrów płynów i pokarmów. Tak rozepchany do niemożliwości sprzyja nadwadze, a nawet otyłości, stąd w przypadku otyłości olbrzymiej, będącej chorobą zagrażającą życiu, stosuje się zabiegi zmniejszające objętość żołądka, co w sposób drastyczny, ale skuteczny, rozwiązuje problem. Leczeniem otyłości zajmuje się specjalista bariatra i to on powinien decydować o optymalnym postępowaniu.

Co wiesz o żołądku?

Kiedy coś nas w brzuchu zaboli, niemal zawsze winimy żołądek. Tymczasem stanowi on tylko ważną, ale niewielką, część układu pokarmowego. Jak pracuje? Co mu szkodzi? Co lubi? Sprawdź, czy wiesz.

1.Pojemność przeciętnego żołądka pozwala na solidne obżarstwo. Wynosi bowiem:

  • od litra do trzech. To naprawdę sporo,
  • zazwyczaj pięć litrów,
  • do pół litra, ale przy stałej pracy układu pokarmowego i przesuwaniu się treści pokarmowych umożliwia pochłanianie większych porcji, niż potrzebujemy.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
Zobacz także
  • 13
  • 1
Komentarze (23)
Zaloguj się
  • Gość: leokutrowa24@wp.pl

    Oceniono 37 razy 11

    mądry tekst, fajny test brawo. więcej takich.

  • Gość: Anna

    Oceniono 10 razy 10

    "Diagnostyka coraz doskonalsza"... Chce mi sie plakac, moj ukochany kuzyn (52 lata) zmarl pare dni temu na raka zoladka. Dwa lata temu mial straszne bole i krwawienie w kale, zrobil gastro i kolonoskopie w szpitalu na Saszerow i nic nie wykazalo!!! W styczniu tego roku na wizycie prywatnej (niby kontronej) u gastrologa, lekarz przepisal mu tylko jakies lekarstwa. W lutym moj kuzyn mial silny atak, poddal sie gastroskopii prywatnie i okazalo sie, ze ma raka zlosliwego...Wycieli mu zoladek i sledzione, dostal 10 chemii, dotarl tylko do piatej...

  • Gość: www pl komentarz

    Oceniono 3 razy 3

    Wrzody żołądka można dostać jak się mu nie dostarcza tego co się lubi może z wyjątkiem dużej ilości alkoholu ,ale to moje zdanie. Nerwice z powodu natręctw mają wpływ na tę chorobę. Natręctwa dzielą się na ciche i głośne,myślę że te ciche są równie szkodliwe jak te drugie. Egoizm zespołowy oraz upór bez porozumienia stron jak i wycofanie osobistych racji robi z człowieka kalekę.

  • Gość: aprox99

    Oceniono 2 razy 2

    po nagłówku myślałem że chodzi o mózg

  • Gość: arik

    Oceniono 13 razy 1

    Czytajcie, może w końcu do lekarza pierwszego kontaktu przestaną przychodzić zagubieni, którzy nie mają pojęcia dlaczego np. ciągle mają zgagę. A przyczyny mogą być bardzo proste: http://gastryczne.pl/zgaga/przyczyny-zgagi/

  • rafikzabki

    Oceniono 6 razy -6

    kilka tysięcy to ile 2 -3 tysiące czy 8 tysięcy tych pajacyków??? Najciekawsza rzecz z Marszu jak starannie unikano we wszystkich relacjach podania przybliżonej cyfry uczestników... No ciekawiej się na pewno sprzedaje spalona tęcz i bitwa w squocie i atak na ambasadę...A ilu ludzi chodzi i popiera Marsz a nie zadymy ? a czy to ważne? i tak trzeba wszystko zdyskredytować...Polska ma być lewacka albo wcale....

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Zapytaj eksperta

dr n. med. Maciej Kierzkiewicz

Gastrolog radzi

Emilia Gnybek-Ciosek

Skuteczne odchudzanie

Agnieszka Iwaszkiewicz

Życie rodzinne

Katarzyna Albrecht-Stanisławska

Zdrowie małego dziecka

Michał Lew-Starowicz

Problemy seksualne

Anna Englisz i Katarzyna Faliszewska

Zdrowa dieta